77. Al-Mursalaat سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ
Elmalılı Hamdi YazırAndolsun birbiri ardınca gönderilenlere
Saheeh InternationalBy those [winds] sent forth in gusts
( والمرسلات عرفا ) يعني الرياح أرسلت متتابعة كعرف الفرس . وقيل : عرفا أي كثيرا . تقول العرب : الناس إلى فلان عرف واحد ، إذا توجهوا إليه فأكثروا ، هذا [ معنى ] قول مجاهد وقتادة . وقال مقاتل : يعني الملائكة التي أرسلت بالمعروف من أمر الله ونهيه ، وهي رواية مسروق عن ابن مسعود .
Elmalılı Hamdi YazırBüküp devirenlere
Saheeh InternationalAnd the winds that blow violently
"فالعاصفات عصفاً"، يعني الرياح الشديدة الهبوب.
Elmalılı Hamdi YazırYaydıkça yayanlara
Saheeh InternationalAnd [by] the winds that spread [clouds]
"والناشرات نشراً"، يعني الرياح اللينة. وقال الحسن: هي الرياح التي يرسلها الله بشراً بين يدي رحمته. وقيل: هي الرياح التي تنشر السحاب وتأتي بالمطر. وقال مقاتل:هم الملائكة ينشرون الكتب.
Elmalılı Hamdi YazırSeçip ayıranlara
Saheeh InternationalAnd those [angels] who bring criterion
"فالفارقات فرقاً"، قال ابن عباس، ومجاهد، والضحاك: يعني الملائكة تأتي بما يفرق بين الحق والباطل. وقال قتادة والحسن: هي آي القرآن تفرق بين الحلال والحرام. وروي عن مجاهد قال: هي الرياح تفرق السحاب وتبدده.
Elmalılı Hamdi YazırBir öğüt bırakanlara
Saheeh InternationalAnd those [angels] who deliver a message
"فالملقيات ذكراً"، يعني الملائكة تلقي الذكر إلى الأنبياء، نظيرها: "يلقي الروح من أمره" (غافر- 15).
Elmalılı Hamdi YazırGerek özür için olsun, gerek uyarı için
Saheeh InternationalAs justification or warning
( عذرا أو نذرا ) أي للإعذار والإنذار . وقرأ الحسن " عذرا " بضم الذال . واختلف فيه عن أبي بكر عن عاصم ، وقراءة العامة بسكونها ، وقرأ أبو عمرو وحمزة والكسائي وحفص " [ عذرا أو ] نذرا " ساكنة الذال فيهما ، وقرأ الباقون بضمها ، ومن سكن قال : لأنهما في موضع مصدرين بمعنى الإنذار والإعذار ، وليسا بجمع فينقلا [ وقال ابن كثير ونافع ، وابن عامر ، وأبو بكر عن عاصم ويعقوب برواية رويس بن حسان : " عذرا " سكون الذال و " نذرا " بضم الذال ، وقرأ روح بالضم في العذر والنذر جميعا ، وهي قراءة الحسن . والوجه فيهما أن العذر والنذر بضمتين كالأذن والعنق هو الأصل ، ويجوز التخفيف فيهما كما يجوز التخفيف في العنق والأذن ، يقال : عذر ونذر ، وعذر ونذر ، كما يقال : عنق وعنق ، وأذن وأذن ، والعذر والنذر مصدران بمعنى الإعذار والإنذار كالنكير والعذير والنذير ، ويجوز أن يكونا جمعين لعذير ونذير ، ويجوز أن يكون العذر جمع عاذر ، كشارف وشرف ، والمعنى في التحريك والتسكين واحد على ما بينا .
Elmalılı Hamdi YazırHerhalde size vaad olunan kesinlikle olacaktır
Saheeh InternationalIndeed, what you are promised is to occur
إلى هاهنا أقسام ] ذكرها على قوله : ( إن ما توعدون ) ( إن ما توعدون ) من أمر الساعة والبعث ( لواقع ) [ لكائن ] ثم ذكر متى يقع .
Elmalılı Hamdi YazırHani o yıldızlar silindiği zaman
Saheeh InternationalSo when the stars are obliterated
فقال "فإذا النجوم طمست"، محي نورها.
Elmalılı Hamdi YazırGök yarıldığı zaman
Saheeh InternationalAnd when the heaven is opened
"وإذا السماء فرجت"، شقت.
Elmalılı Hamdi YazırDağlar savrulduğu zaman
Saheeh InternationalAnd when the mountains are blown away
"وإذا الجبال نسفت"، قلعت من أماكنها.
Elmalılı Hamdi YazırElçiler, tayin edilen vakitlerine erdirildikleri zaman
Saheeh InternationalAnd when the messengers' time has come
( وإذا الرسل أقتت ) قرأ أهل البصرة " وقتت " بالواو ، وقرأ أبو جعفر بالواو وتخفيف القاف ، وقرأ الآخرون بالألف وتشديد القاف ، وهما لغتان . والعرب تعاقب بين الواو والهمزة كقولهم : وكدت وأكدت ، وورخت وأرخت ، ومعناهما : جمعت لميقات يوم معلوم ، وهو يوم القيامة ليشهدوا على الأمم
Elmalılı Hamdi YazırBunlar hangi güne ertelendiler
Saheeh InternationalFor what Day was it postponed
"لأي يوم أجلت"، أي أخرجت، وضرب الأجل لجمعهم فعجب العباد من ذلك اليوم.
Elmalılı Hamdi YazırHüküm gününe
Saheeh InternationalFor the Day of Judgement
ثم بين فقال: "ليوم الفصل"، قال ابن عباس رضي الله عنهما: يوم يفصل الرحمن عز وجل بين الخلائق.
Elmalılı Hamdi YazırBildin mi, nedir o hüküm günü
Saheeh InternationalAnd what can make you know what is the Day of Judgement
"وما أدراك ما يوم الفصل".
Elmalılı Hamdi YazırO gün yalanlayanların vay haline
Saheeh InternationalWoe, that Day, to the deniers
"ويل يومئذ للمكذبين".
Elmalılı Hamdi YazırBiz, öncekileri helak etmedik mi
Saheeh InternationalDid We not destroy the former peoples
"ألم نهلك الأولين"، يعني الأمم الماضية بالعذاب في الدنيا حين كذبوا رسلهم.
Elmalılı Hamdi YazırSonra geridekileri de onlara katarız
Saheeh InternationalThen We will follow them with the later ones
"ثم نتبعهم الآخرين"، السالكين سبلهم في الكفر والتكذيب يعني كفار مكة بتكذيبهم محمداً صلى الله عليه وسلم.
Elmalılı Hamdi YazırBiz suçlulara böyle yaparız
Saheeh InternationalThus do We deal with the criminals
"كذلك نفعل بالمجرمين".
Elmalılı Hamdi YazırO gün yalanlayanların vah haline
Saheeh InternationalWoe, that Day, to the deniers
"ويل يومئذ للمكذبين".
Elmalılı Hamdi YazırBiz sizi âdi bir sudan yaratmadık mı
Saheeh InternationalDid We not create you from a liquid disdained
"ألم نخلقكم من ماء مهين"، يعني النطفة.
Elmalılı Hamdi YazırOnu sağlam bir yerde oturttuk
Saheeh InternationalAnd We placed it in a firm lodging
"فجعلناه في قرار مكين"، يعني الرحم.
Elmalılı Hamdi YazırBelli bir süreye kadar
Saheeh InternationalFor a known extent
"إلى قدر معلوم"، وهو وقت الولادة.
Elmalılı Hamdi YazırDemek ki biçimlendirmişiz. Ne güzel biçimlendireniz biz
Saheeh InternationalAnd We determined [it], and excellent [are We] to determine
"فقدرنا"، قرأ أهل المدينة والكسائي: "فقدرنا" بالتشديد من التقدير، وقرأ الآخرون بالتخفيف من القدرة، لقوله: "فنعم القادرون"، وقيل: معناهما واحد، وقوله: "فنعم القادرون" أي المقدرون.
Elmalılı Hamdi YazırO gün yalanlayanların vay haline
Saheeh InternationalWoe, that Day, to the deniers
"ويل يومئذ للمكذبين".
Elmalılı Hamdi YazırYeryüzünü bir tokat (toplanma yeri) yapmadık mı
Saheeh InternationalHave We not made the earth a container
"ألم نجعل الأرض كفاتاً"، وعاءً، ومعنى الكفت: الضم والجمع، يقال: كفت الشيء: إذا ضمه وجمعه. وقال الفراء: يريد تكفتهم أحياء على ظهرها في دورهم ومنازلهم، وتكفتهم أمواتاً في بطنها، أي: تحوزهم.
Elmalılı Hamdi YazırGerek diriler, gerekse ölüler için
Saheeh InternationalOf the living and the dead
وهو قوله: "أحياءً وأمواتاً".
Elmalılı Hamdi YazırOrada yüksek yüksek dağlar oturtup da size bir tatlı su sunmadık mı
Saheeh InternationalAnd We placed therein lofty, firmly set mountains and have given you to drink sweet water
"وجعلنا فيها رواسي"، جبالاً "شامخات"، عاليات، "وأسقيناكم ماءً فراتاً"، عذباً.
Elmalılı Hamdi YazırO gün yalanlayanların vay haline
Saheeh InternationalWoe, that Day, to the deniers
"ويل يومئذ للمكذبين"، قال مقاتل: وهذا كله أعجب من البعث.
Elmalılı Hamdi Yazır(Kıyameti yalanlayanlara şöyle denir): "Haydin gidin o yalanladığınız şeye doğru
Saheeh International[They will be told], "Proceed to that which you used to deny
ثم أخبر أنه يقال لهم يوم القيامة: "انطلقوا إلى ما كنتم به تكذبون"، في الدنيا.
Elmalılı Hamdi YazırHaydi gidin o üç çatallı gölgeye (cehenneme)
Saheeh InternationalProceed to a shadow [of smoke] having three columns
( انطلقوا إلى ظل ذي ثلاث شعب ) يعني دخان جهنم إذا ارتفع انشعب وافترق ثلاث فرق . وقيل : يخرج عنق من النار فيتشعب ثلاث شعب ، أما النور فيقف على رءوس المؤمنين ، والدخان يقف على رءوس المنافقين ، واللهب الصافي يقف على رءوس الكافرين .
Elmalılı Hamdi YazırO, ne gölgelendirir, ne alevden korur
Saheeh International[But having] no cool shade and availing not against the flame
ثم وصف ذلك الظل فقال - عز وجل - ( لا ظليل ) لا يظل من الحر ( ولا يغني من اللهب ) قال الكلبي : لا يرد لهب جهنم عنكم ، والمعنى أنهم [ إذا ] استظلوا بذلك الظل لم يدفع عنهم حر اللهب .
Elmalılı Hamdi YazırO, saray gibi kıvılcımlar atar
Saheeh InternationalIndeed, it throws sparks [as huge] as a fortress
( إنها ) يعني جهنم ( ترمي بشرر ) وهو ما تطاير من النار ، واحدها شررة ( كالقصر ) وهو البناء العظيم ، قال ابن مسعود : يعني الحصون .وقال عبد الرحمن بن عياش سألت ابن عباس عن قوله تعالى : " إنها ترمي بشرر كالقصر " قال : هي الخشب العظام المقطعة ، وكنا نعمد إلى الخشب فنقطعها ثلاثة أذرع وفوق ذلك ودونه ندخرها للشتاء ، فكنا نسميها القصر .وقال سعيد بن جبير ، والضحاك : هي أصول النخل والشجر العظام ، واحدتها قصرة ، مثل تمرة وتمر ، وجمرة وجمر .وقرأ علي وابن عباس " كالقصر " بفتح الصاد ، أي أعناق النخل ، والقصرة العنق ، وجمعها قصر وقصرات .
Elmalılı Hamdi YazırSanki o kıvılcımlar, sarı sarı (erkek deve sürüleridir)
Saheeh InternationalAs if they were yellowish [black] camels
( كأنه ) رد الكناية إلى اللفظ ( جمالة ) قرأ حمزة والكسائي وحفص : " جمالة " على جمع الجمل ، مثل حجر وحجارة ، وقرأ يعقوب بضم الجيم بلا ألف ، أراد : الأشياء العظام المجموعة ، وقرأ الآخرون : " جمالات " بالألف وكسر الجيم على جمع الجمال ، وقال ابن عباس رضي الله عنهما وسعيد بن جبير : هي حبال السفن يجمع بعضها إلى بعض ، حتى تكون كأوساط الرجال ، ( صفر ) جمع الأصفر ، يعني لون النار ، وقيل : " الصفر " معناه : السود ؛ لأنه جاء في الحديث : " إن شرر نار جهنم أسود كالقير " . والعرب تسمى سود الإبل صفرا ؛ لأنه يشوب سوادها شيء من صفرة كما يقال لبيض الظباء : أدم ؛ لأن بياضها يعلوه كدرة .
Elmalılı Hamdi YazırO gün yalanlayanların vay haline
Saheeh InternationalWoe, that Day, to the deniers
"ويل يومئذ للمكذبين".
Elmalılı Hamdi YazırBugün, konuşamıyacakları gündür
Saheeh InternationalThis is a Day they will not speak
"هذا يوم لا ينطقون"، وفي القيامة مواقف، ففي بعضها يختصمون ويتكلمون، وفي بعضها يختم على أفواههم فلا ينطقون.
Elmalılı Hamdi YazırKendilerine izin de verilmez ki, özür beyan etsinler
Saheeh InternationalNor will it be permitted for them to make an excuse
"ولا يؤذن لهم فيعتذرون"، رفع عطف على قوله: "يؤذن"، قال الجنيد: أي لا عذر لمن أعرض عن منعمه وكفر بأياديه ونعمه.
Elmalılı Hamdi YazırO gün yalanlayanların vay haline
Saheeh InternationalWoe, that Day, to the deniers
"ويل يومئذ للمكذبين".
Elmalılı Hamdi YazırBu, işte o hüküm günüdür. Sizi ve öncekileri bir araya topladık
Saheeh InternationalThis is the Day of Judgement; We will have assembled you and the former peoples
"هذا يوم الفصل"، بين أهل الجنة والنار، "جمعناكم والأولين"، يعني مكذبي هذه الأمة والأولين الذين كذبوا أنبياءهم.
Elmalılı Hamdi YazırBir hileniz varsa beni atlatın
Saheeh InternationalSo if you have a plan, then plan against Me
"فإن كان لكم كيد فكيدون"، قال مقاتل: إن كانت لكم حيلة فاحتالوا لأنفسكم.
Elmalılı Hamdi YazırO gün yalanlayanların vay haline
Saheeh InternationalWoe, that Day, to the deniers
"ويل يومئذ للمكذبين".
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz takva sahipleri gölgeler altında ve pınar başlarındadır
Saheeh InternationalIndeed, the righteous will be among shades and springs
"إن المتقين في ظلال"، جمع ظل أي في ظلال الشجر، "وعيون"، الماء.
Elmalılı Hamdi YazırCanlarının çektiğinden türlü meyveler arasındadırlar
Saheeh InternationalAnd fruits from whatever they desire
"وفواكه مما يشتهون".
Elmalılı Hamdi Yazır(Onlara): "Yaptıklarınıza karşılık afiyetle yiyin, için" (denir)
Saheeh International[Being told], "Eat and drink in satisfaction for what you used to do
ويقال لهم: "كلوا واشربوا هنيئاً بما كنتم تعملون"، في الدنيا بطاعتي.
Elmalılı Hamdi Yazırİşte biz güzel amel işleyenleri böyle mükafatlandırırız
Saheeh InternationalIndeed, We thus reward the doers of good
"إنا كذلك نجزي المحسنين".
Elmalılı Hamdi YazırO gün yalanlayanların vay haline
Saheeh InternationalWoe, that Day, to the deniers
"ويل يومئذ للمكذبين".
Elmalılı Hamdi YazırYiyin, zevklenin biraz, çünkü siz suçlularsınız
Saheeh International[O disbelievers], eat and enjoy yourselves a little; indeed, you are criminals
ثم قال لكفار مكة: "كلوا وتمتعوا قليلاً"، في الدنيا، "إنكم مجرمون"، مشركون بالله عز وجل مستحقون للعذاب.
Elmalılı Hamdi YazırO gün yalanlayanların vay haline
Saheeh InternationalWoe, that Day, to the deniers
"ويل يومئذ للمكذبين".
Elmalılı Hamdi YazırOnlara: "Rüku edin" denildiği zaman etmezler
Saheeh InternationalAnd when it is said to them, "Bow [in prayer]," they do not bow
"وإذا قيل لهم اركعوا" صلوا، "لا يركعون"، لا يصلون، وقال ابن عباس رضي الله تعالى عنهما: إنما يقال لهم هذا يوم القيامة حين يدعون إلى السجود فلا يستطيعون.
Elmalılı Hamdi YazırVay haline o gün yalanlayanların
Saheeh InternationalWoe, that Day, to the deniers
"ويل يومئذ للمكذبين".
Elmalılı Hamdi YazırArtık bundan (Kur'an'dan) sonra hangi söze inanacaklar
Saheeh InternationalThen in what statement after the Qur'an will they believe
"فبأي حديث بعده" بعد القرآن، "يؤمنون"، إذا لم يؤمنوا به.