78. An-Naba سُورَةُ النَّبَإِ
Yusuf AliConcerning what are they disputing
Elmalılı Hamdi YazırBirbirlerine neyi soruyorlar
Süleyman AteşBirbirlerine hangi şeyden soruyorlar
Diyanet İşleri MealiNeyi soruşturuyorlar
«عمَّ» عن أي شيء «يتساءلون» يسال بعض قريش بعضا.
Yusuf AliConcerning the Great News
Elmalılı Hamdi YazırO büyük haberden (kıyametten) mi
Süleyman AteşO büyük haberden mi
Diyanet İşleri MealiÜzerinde anlaşmazlığa düştükleri, büyük bir olay olan tekrar dirilme haberini mi
«عن النبأ العظيم» بيان لذلك الشيء والاستفهام لتفخيمه وهو ما جاء به النبي صلى الله عليه وسلم من القرآن المشتمل على البعث وغيره.
Yusuf AliAbout which they cannot agree
Elmalılı Hamdi YazırKi onlar onda ayrılığa düşmektedirler
Süleyman AteşKi onlar onda ayrılığa düşmektedirler
Diyanet İşleri MealiÜzerinde anlaşmazlığa düştükleri, büyük bir olay olan tekrar dirilme haberini mi
«الذي هم فيه مختلفون» فالمؤمنون يثبتونه والكافرون ينكرونه.
Yusuf AliVerily, they shall soon (come to) know
Elmalılı Hamdi YazırHayır, ilerde bilecekler
Süleyman AteşHayır (dedikleri gibi değil), yakında bilecekler
Diyanet İşleri MealiHayır; şüphesiz görüp bileceklerdir
«كلا» ردع «سيعلمون» ما يحل بهم على إنكارهم له.
Yusuf AliVerily, verily they shall soon (come to) know
Elmalılı Hamdi YazırHayır hayır, ilerde bilecekler
Süleyman AteşSonra hayır (dedikleri gibi değil), yakında bilecekler
Diyanet İşleri MealiYine hayır; elbette görüp bileceklerdir
«ثم كلا سيعلمون» تأكيد وجيء فيه بثم للإيذان بأن الوعيد الثاني أشد من الأول، ثم أومأ تعالى إلى القدرة على البعث فقال:
Yusuf AliHave We not made the earth as a wide expanse
Elmalılı Hamdi YazırBiz yeryüzünü bir beşik yapmadık mı
Süleyman AteşYapmadık mı biz, Arzı bir beşik
Diyanet İşleri MealiBiz yeryüzünü bir beşik, dağları da onun için birer direk kılmadık mı
«ألم نجعل الأرض مهادا» فراشا كالمهد.
Yusuf AliAnd the mountains as pegs
Elmalılı Hamdi YazırDağları da birer kazık kılmadık mı
Süleyman AteşDağları birer kazık
Diyanet İşleri MealiBiz yeryüzünü bir beşik, dağları da onun için birer direk kılmadık mı
«والجبال أوتادا» تثبت بها الأرض كما تثبت الخيام بالأوتاد، والاستفهام للتقرير.
Yusuf AliAnd (have We not) created you in pairs
Elmalılı Hamdi YazırSizleri çift çift yarattık
Süleyman AteşVe sizi çift çift yarattık
Diyanet İşleri MealiSizi çift çift yarattık
«وخلقناكم أزواجا» ذكورا وإناثا.
Yusuf AliAnd made your sleep for rest
Elmalılı Hamdi YazırUykunuzu bir dinlenme yaptık
Süleyman AteşUykunuzu dinlenme yaptık
Diyanet İşleri MealiUykunuzu dinlenme vakti kıldık
«وجعلنا نومكم سباتا» راحة لأبدانكم.
Yusuf AliAnd made the night as a covering
Elmalılı Hamdi YazırGeceyi bir örtü yaptık
Süleyman AteşGeceyi (sizi sarıp örten) bir giysi yaptık
Diyanet İşleri MealiGeceyi bir örtü yaptık
«وجعلنا الليل لباسا» ساترا بسواده.
Yusuf AliAnd made the day as a means of subsistence
Elmalılı Hamdi YazırGündüzü de bir geçim zamanı yaptık
Süleyman AteşGündüzü de geçim zamanı yaptık
Diyanet İşleri MealiGündüzü geçimi sağlama vakti kıldık
«وجعلنا النهار معاشا» وقتا للمعايش.
Yusuf AliAnd (have We not) built over you the seven firmaments
Elmalılı Hamdi YazırÜstünüze yedi sağlam bina (gök) çattık
Süleyman AteşÜstünüzde yedi sağlam (gök) bina ettik
Diyanet İşleri MealiÜstünüze yedi kat sağlam gök bina ettik
«وبنينا فوقكم سبعا» سبع سماوات «شدادا» جمع شديدة، أي قوية محكمة لا يؤثر فيها مرور الزمان.
Yusuf AliAnd placed (therein) a Light of Splendour
Elmalılı Hamdi Yazırİçlerine ışık saçan bir kandil astık
Süleyman AteşVe (orada) parıl parıl parlayan bir lamba yarattık
Diyanet İşleri MealiParlak ışık veren güneşi varettik
«وجعلنا سراجا» منيرا «وهاجا» وقادا: يعني الشمس.
Yusuf AliAnd do We not send down from the clouds water in abundance
Elmalılı Hamdi YazırYoğunlaşmış bulutlardan şarıl şarıl bir su indirdik
Süleyman AteşSıkışan(bulut)lardan şarıl şarıl su indirdik
Diyanet İşleri MealiTaneler, bitkiler, ağaçları sarmaş dolaş bahçeler yetiştirmek için, yoğunlaşmış bulutlardan bol yağmur yağdırdık
«وأنزلنا من المعصرات» السحابات التي حان لها أن تمطر، كالمعصر الجارية التي دنت من الحيض «ماءً ثجاجا» صبابا.
Yusuf AliThat We may produce therewith corn and vegetables
Elmalılı Hamdi YazırOnunla taneler ve otlar çıkaralım diye
Süleyman AteşKi onunla çıkaralım: Dane(ler), bitki(ler)
Diyanet İşleri MealiTaneler, bitkiler, ağaçları sarmaş dolaş bahçeler yetiştirmek için, yoğunlaşmış bulutlardan bol yağmur yağdırdık
«لنخرج به حبا» كالحنطة «ونباتا» كالتين.
Yusuf AliAnd gardens of luxurious growth
Elmalılı Hamdi YazırVe sarmaş dolaş bağlar bahçeler (çıkaralım diye)
Süleyman AteşVe (ağaçları) birbirine sarmaş dolaş bahçeler
Diyanet İşleri MealiTaneler, bitkiler, ağaçları sarmaş dolaş bahçeler yetiştirmek için, yoğunlaşmış bulutlardan bol yağmur yağdırdık
«وجنات» بساتين «ألفافا» ملتفة، جمع لفيف كشريف وأشراف.
Yusuf AliVerily the Day of Sorting out is a thing appointed
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz o hüküm günü kararlaştırılmış bir vakit olmuştur
Süleyman AteşMuhakkak ki (haklının, haksızın ayırdedileceği) hüküm günü, belirlenmiş bir vakittir
Diyanet İşleri MealiDoğrusu, hüküm gününün vakti elbette tesbit edilmiştir
«إن يوم الفصل» بين الخلائق «كان ميقاتا» وقتا للثواب والعقاب.
Yusuf AliThe Day that the Trumpet shall be sounded, and ye shall come forth in crowds
Elmalılı Hamdi YazırO gün Sûr'a üflenir, bölük bölük gelirsiniz
Süleyman AteşO gün Sur'a üflenir, bölük bölük gelirsiniz
Diyanet İşleri MealiSura üfürüldüğü gün hepiniz bölük bölük gelirsiniz
«يوم ينفخ في الصور» القرن بدل من يوم الفصل أو بيان له والنافخ إسرافيل «فتأتون» من قبوركم إلى الموقف «أفواجا» جماعات مختلفة.
Yusuf AliAnd the heavens shall be opened as if there were doors
Elmalılı Hamdi YazırGök de açılmış, kapı kapı olmuştur
Süleyman AteşGök açılmış, kapı kapı olmuştur
Diyanet İşleri MealiGökler kapı kapı açılacaktır
«وفُتِّحت السماء» بالتشديد والتخفيف شققت لنزول الملائكة «فكانت أبوابا» ذات أبواب.
Yusuf AliAnd the mountains shall vanish, as if they were a mirage
Elmalılı Hamdi YazırDağlar yürütülmüş, serap olmuştur
Süleyman AteşDağlar yürütülmüş, bir serab olmuştur
Diyanet İşleri MealiDağlar yürütülüp serap olacaktır
«وسيِّرت الجبال» ذهب بها عن أماكنها «فكانت سرابا» هباء، أي مثله في خفة سيرها.
Yusuf AliTruly Hell is as a place of ambush
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz Cehennem gözetleme yeri olmuştur
Süleyman AteşCehennem de gözetleme yeri olmuş(suçluları gözetleyip durmakta)dır
Diyanet İşleri MealiCehennem, yalnız azgınları bekleyen yerdir. Dönecekleri yer orasıdır
«إن جهنم كانت مرصادا» راصدة أو مرصدة.
Yusuf AliFor the transgressors a place of destination
Elmalılı Hamdi YazırAzgınlar için son varılacak yer olmuştur
Süleyman AteşAzgınların varacağı yerdir
Diyanet İşleri MealiCehennem, yalnız azgınları bekleyen yerdir. Dönecekleri yer orasıdır
«للطاغين» الكافرين فلا يتجاوزونها «مآبا» مرجعا لهم فيدخلونها.
Yusuf AliThey will dwell therein for ages
Elmalılı Hamdi YazırOrada çağlarca kalacaklardır
Süleyman AteşOrada çağlar boyu kalacalardır
Diyanet İşleri MealiOrada çağlar boyunca (nice devirler) kalacaklardır
«لابثين» حال مقدرة، أي مقدَّرا لبثهم «فيها أحقابا» دهورا لا نهاية لها جمع حقب بضم أوله.
Yusuf AliNothing cool shall they taste therein, nor any drink
Elmalılı Hamdi YazırOrada ne bir serinlik tadacaklar, ne de içecek bir şey
Süleyman AteşOrada ne bir serinlik, ne de içilecek bir şey tadarlar
Diyanet İşleri MealiOrada ne serinlik ne de içilecek bir şey tatmazlar; sadece kaynar su ve irin
«لا يذوقون فيها بردا» نوما فإنهم لا يذوقونه «ولا شرابا» ما يشرب تلذذا.
Yusuf AliSave a boiling fluid and a fluid, dark, murky, intensely cold
Elmalılı Hamdi YazırAncak bir kaynar su ve irin (içecekler)
Süleyman AteşYalnız kaynar su ve irin (içerler)
Diyanet İşleri MealiOrada ne serinlik ne de içilecek bir şey tatmazlar; sadece kaynar su ve irin
«إلا» لكن «حميما» ماءً حارا غاية الحرارة «وغسَّاقا» بالتخفيف والتشديد ما يسيل من صديد أهل النار فإنهم يذوقونه جوزوا بذلك.
Yusuf AliA fitting recompense (for them)
Elmalılı Hamdi YazırBir ceza ki tam yaptıklarına uygun
Süleyman AteşYaptıklarına uygun bir ceza olarak
Diyanet İşleri MealiOrada ne serinlik ne de içilecek bir şey tatmazlar; sadece kaynar su ve irin
«جزاءً وفاقا» موافقا لعملهم فلا ذنب أعظم من الكفر ولا عذاب أعظم من النار.
Yusuf AliFor that they used not to fear any account (for their deeds)
Elmalılı Hamdi YazırÇünkü onlar hiçbir hesap ummazlardı
Süleyman AteşÇünkü onlar bir hesap (görüleceğini) ummuyorlardı
Diyanet İşleri MealiÇünkü onlar, hesaba çekileceklerini sanmazlardı
«إنهم كانوا لا يرجون» يخافون «حسابا» لإنكارهم البعث.
Yusuf AliBut they (impudently) treated Our Signs as false
Elmalılı Hamdi YazırÂyetlerimizi yalanlaya yalanlaya tam bir yalancı olmuşlardı
Süleyman AteşAyetlerimizi de tamamen yalanlamışlardı
Diyanet İşleri MealiAyetlerimizi hep yalan sayıp dururlardı
«وكذبوا بآياتنا» القرآن «كِذَّابا» تكذيبا.
Yusuf AliAnd all things have We preserved on record
Elmalılı Hamdi YazırBiz ise herşeyi sayıp bir kitaba geçirmişiz
Süleyman AteşBiz de her şeyi sayıp yazmıştık
Diyanet İşleri MealiBiz de herşeyi yazıp saymışızdır
«وكل شيءٍ» من الأعمال «أحصيناه» ضبطناه «كتابا» كتبا في اللوح المحفوظ لنجازي عليه ومن ذلك تكذيبهم بالقرآن.
Yusuf AliSo taste ye (the fruits of your deeds); for no increase shall We grant you, except in Punishment
Elmalılı Hamdi Yazır(Onlara): "Şimdi tadın (cezanızı). Artık size azabınızı artırmaktan başka bir şey yapmayacağız" (denir)
Süleyman AteşŞimdi tadın (yaptıklarınızın tadını), artık size azabdan başka bir şey artırmayacağız! So taste (of that which ye have earned). No increase do We give you save of torment
Diyanet İşleri MealiŞöyle deriz: "Artık tadınız, bundan böyle size azabdan başka bir şey artırmayız
«فذوقوا» أي فيقال لهم في الآخرة عند وقوع العذاب ذوقوا جزاءكم «فلن نزيدكم إلا عذابا» فوق عذابكم.
Yusuf AliVerily for the Righteous there will be a fulfilment of (the heart's) desires
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz takva sahipleri için bir kurtuluş var
Süleyman AteşKorunanlar için de başarı ödülü vardır
Diyanet İşleri MealiDoğrusu, Allah'a karşı gelmekten sakınanlara kurtuluş, bahçeler, bağlar, yaşıtlar ve dolu kadehler vardır
«إن للمتقين مفازا» مكان فوز في الجنة.
Yusuf AliGardens enclosed, and grapevines
Elmalılı Hamdi YazırBahçeler var, bağlar var
Süleyman AteşBahçeler, bağlar
Diyanet İşleri MealiDoğrusu, Allah'a karşı gelmekten sakınanlara kurtuluş, bahçeler, bağlar, yaşıtlar ve dolu kadehler vardır
«حدائق» بساتين بدل من مفازا أو بيان له «وأعنابا» عطف على مفازا.
Yusuf AliCompanions of equal age
Elmalılı Hamdi YazırMemeleri tomurcuklanmış yaşıt kızlar var
Süleyman AteşGöğüsleri tomurcuklanmış yaşıt kızlar
Diyanet İşleri MealiDoğrusu, Allah'a karşı gelmekten sakınanlara kurtuluş, bahçeler, bağlar, yaşıtlar ve dolu kadehler vardır
«وكواعب» جواري تكعبت ثديهن جمع كاعب «أترابا» على سن واحد، جمع تِرب بكسر التاء وسكون الراء.
Yusuf AliAnd a cup full (to the brim)
Elmalılı Hamdi YazırDopdolu kadehler var
Süleyman AteşVe dolu kadeh(ler)
Diyanet İşleri MealiDoğrusu, Allah'a karşı gelmekten sakınanlara kurtuluş, bahçeler, bağlar, yaşıtlar ve dolu kadehler vardır
(وكأسا دهاقا) خمرا مالئة محالها، وفي سورة القتال: "" وأنهار من خمر "".
Yusuf AliNo vanity shall they hear therein, nor Untruth
Elmalılı Hamdi YazırOrada ne boş bir söz işitirler, ne de bir yalan
Süleyman AteşOrada ne boş söz ne de yalan işitirler
Diyanet İşleri MealiOrada boş ve yalan söz işitmezler
«لا يسمعون فيها» أي الجنة عند شرب الخمر وغيرها من الأحوال «لغوا» باطلا من القول «ولا كذَابا» بالتخفيف، أي: كذبا، وبالتشديد أي تكذيبا من واحد لغيره بخلاف ما يقع في الدنيا عند شرب الخمر.
Yusuf AliRecompense from thy Lord, a gift, (amply) sufficient
Elmalılı Hamdi Yazır(Bunlar) Rabbinden yeterli bir bağış olarak (verilir)
Süleyman AteşRabbinden bir karşılık, yeterli bir bağış olarak
Diyanet İşleri MealiBunlar Rabbinin katından, hesabları karşılığı verilenlerdir
«جزاءً من ربك» أي جزاهم الله بذلك جزاء «عطاءً» بدل من جزاء «حسابا» أي كثيرا، من قولهم: أعطاني فأحسبني، أي أكثر علي حتى قلت حسبي.
Yusuf Ali(From) the Lord of the heavens and the earth, and all between, (God) Most Gracious: None shall have power to argue with Him
Elmalılı Hamdi YazırO, göklerin, yerin ve bu ikisi arasındakilerin Rabbidir. Rahmân'dır. Hiç kimse ondan bir hitaba mâlik olamaz
Süleyman AteşGöklerin, yerin ve ikisi arasında bulunanların Rabbi, çok merhametli (Rab). O'nun (izni olmadan) huzurunda konuşamazlar
Diyanet İşleri MealiO, göklerin, yerin ve ikisi arasında olanların Rabbidir. O, önünde kimsenin konuşmayacağı Rahman olan Allah'tır
«ربِّ السماوات والأرض» بالجر والرفع «وما بينهما الرحمنِ» كذلك وبرفعه مع جر رب «لا يملكون» أي الخلق «منه» تعالى «خطابا» أي لا يقدر أحد أن يخاطبه خوفا منه.
Yusuf AliThe Day that the Spirit and the angels will stand forth in ranks, none shall speak except any who is permitted by (God) Most Gracious, and He will say what is right
Elmalılı Hamdi YazırO gün Ruh ve melekler sıra sıra dururlar. Rahmân'ın izin verdikleri dışında hiç kimse konuşamaz. İzin verilen de doğruyu söyler
Süleyman AteşO gün Ruh ve melekler, sıra sıra dururlar. Ancak Rahman'ın izin verdiği konuşabilir, o da doğruyu söyler
Diyanet İşleri MealiCebrail ve meleklerin dizi dizi durdukları gün, Rahman olan Allah'ın izni olmadan kimse konuşamayacaktır. Konuştuğu zaman da doğruyu söyleyecektir
«يوم» ظرف لـ لا يملكون «يقوم الروح» جبريل أو جند الله «والملائكة صفا» حال، أي مصطفين «لا يتكلمون» أي الخلق «إلا من أذن له الرحمن» في الكلام «وقال» قولا «صوابا» من المؤمنين والملائكة كأن يشفعوا لمن ارتضى.
Yusuf AliThat Day will be the sure Reality: Therefore, whoso will, let him take a (straight) return to his Lord
Elmalılı Hamdi Yazırİşte bu hak gündür. Artık dileyen Rabbine bir yol tutar
Süleyman Ateşİşte bu, hak günüdür. Artık dileyen, Rabbine varan bir yol tutar
Diyanet İşleri Mealiİşte gerçek gün budur. Dileyen kimse, Rabbine götürecek bir yol benimser
«ذلك اليوم الحق» الثابت وقوعه وهو يوم القيامة «فمن شاء اتخذ إلى ربه مآبا» مرجعا، أي رجع إلى الله بطاعته ليسلم من العذاب فيه.
Yusuf AliVerily, We have warned you of a Penalty near, the Day when man will see (the deeds) which his hands have sent forth, and the Unbeliever will say, "Woe unto me! Would that I were (metre) dust
Elmalılı Hamdi YazırBiz sizi yakın bir azap ile uyardık. O gün kişi ellerinin ne takdim ettiğine bakacak ve kâfir diyecek ki: "Ah ne olaydı, ben bir toprak olaydım
Süleyman AteşBiz sizi yakın bir azab ile uyardık. O gün kişi, ellerinin (yapıp) öne sürdüğü işlere bakar ve kafir: "Keşke ben, toprak olsaydım!" der
Diyanet İşleri MealiSizi, yakın gelecekteki bir azabla uyardık; o gün kişi elleriyle sunduğuna bakar ve inkarcı da: "Keşke toprak olaydım" der
«إنا أنذرناكم» يا كفار مكة «عذابا قريبا» عذاب يوم القيامة الآتي، وكل آت قريب «يوم» ظرف لعذابا بصفته «ينظر المرء» كل امرئ «ما قدمت يداه» من خير وشر «ويقول الكافر يا» حرف تنبيه «ليتني كنت ترابا» يعني فلا أعذب يقول ذلك عندما يقول الله تعالى للبهائم بعد الاقتصاص من بعضها لبعض: كوني ترابا.