78. An-Naba سُورَةُ النَّبَإِ
Yusuf AliConcerning what are they disputing
Elmalılı Hamdi YazırBirbirlerine neyi soruyorlar
Süleyman AteşBirbirlerine hangi şeyden soruyorlar
«عمَّ» عن أي شيء «يتساءلون» يسال بعض قريش بعضا.
Yusuf AliConcerning the Great News
Elmalılı Hamdi YazırO büyük haberden (kıyametten) mi
Süleyman AteşO büyük haberden mi
«عن النبأ العظيم» بيان لذلك الشيء والاستفهام لتفخيمه وهو ما جاء به النبي صلى الله عليه وسلم من القرآن المشتمل على البعث وغيره.
Yusuf AliAbout which they cannot agree
Elmalılı Hamdi YazırKi onlar onda ayrılığa düşmektedirler
Süleyman AteşKi onlar onda ayrılığa düşmektedirler
«الذي هم فيه مختلفون» فالمؤمنون يثبتونه والكافرون ينكرونه.
Yusuf AliVerily, they shall soon (come to) know
Elmalılı Hamdi YazırHayır, ilerde bilecekler
Süleyman AteşHayır (dedikleri gibi değil), yakında bilecekler
«كلا» ردع «سيعلمون» ما يحل بهم على إنكارهم له.
Yusuf AliVerily, verily they shall soon (come to) know
Elmalılı Hamdi YazırHayır hayır, ilerde bilecekler
Süleyman AteşSonra hayır (dedikleri gibi değil), yakında bilecekler
«ثم كلا سيعلمون» تأكيد وجيء فيه بثم للإيذان بأن الوعيد الثاني أشد من الأول، ثم أومأ تعالى إلى القدرة على البعث فقال:
Yusuf AliHave We not made the earth as a wide expanse
Elmalılı Hamdi YazırBiz yeryüzünü bir beşik yapmadık mı
Süleyman AteşYapmadık mı biz, Arzı bir beşik
«ألم نجعل الأرض مهادا» فراشا كالمهد.
Yusuf AliAnd the mountains as pegs
Elmalılı Hamdi YazırDağları da birer kazık kılmadık mı
Süleyman AteşDağları birer kazık
«والجبال أوتادا» تثبت بها الأرض كما تثبت الخيام بالأوتاد، والاستفهام للتقرير.
Yusuf AliAnd (have We not) created you in pairs
Elmalılı Hamdi YazırSizleri çift çift yarattık
Süleyman AteşVe sizi çift çift yarattık
«وخلقناكم أزواجا» ذكورا وإناثا.
Yusuf AliAnd made your sleep for rest
Elmalılı Hamdi YazırUykunuzu bir dinlenme yaptık
Süleyman AteşUykunuzu dinlenme yaptık
«وجعلنا نومكم سباتا» راحة لأبدانكم.
Yusuf AliAnd made the night as a covering
Elmalılı Hamdi YazırGeceyi bir örtü yaptık
Süleyman AteşGeceyi (sizi sarıp örten) bir giysi yaptık
«وجعلنا الليل لباسا» ساترا بسواده.
Yusuf AliAnd made the day as a means of subsistence
Elmalılı Hamdi YazırGündüzü de bir geçim zamanı yaptık
Süleyman AteşGündüzü de geçim zamanı yaptık
«وجعلنا النهار معاشا» وقتا للمعايش.
Yusuf AliAnd (have We not) built over you the seven firmaments
Elmalılı Hamdi YazırÜstünüze yedi sağlam bina (gök) çattık
Süleyman AteşÜstünüzde yedi sağlam (gök) bina ettik
«وبنينا فوقكم سبعا» سبع سماوات «شدادا» جمع شديدة، أي قوية محكمة لا يؤثر فيها مرور الزمان.
Yusuf AliAnd placed (therein) a Light of Splendour
Elmalılı Hamdi Yazırİçlerine ışık saçan bir kandil astık
Süleyman AteşVe (orada) parıl parıl parlayan bir lamba yarattık
«وجعلنا سراجا» منيرا «وهاجا» وقادا: يعني الشمس.
Yusuf AliAnd do We not send down from the clouds water in abundance
Elmalılı Hamdi YazırYoğunlaşmış bulutlardan şarıl şarıl bir su indirdik
Süleyman AteşSıkışan(bulut)lardan şarıl şarıl su indirdik
«وأنزلنا من المعصرات» السحابات التي حان لها أن تمطر، كالمعصر الجارية التي دنت من الحيض «ماءً ثجاجا» صبابا.
Yusuf AliThat We may produce therewith corn and vegetables
Elmalılı Hamdi YazırOnunla taneler ve otlar çıkaralım diye
Süleyman AteşKi onunla çıkaralım: Dane(ler), bitki(ler)
«لنخرج به حبا» كالحنطة «ونباتا» كالتين.
Yusuf AliAnd gardens of luxurious growth
Elmalılı Hamdi YazırVe sarmaş dolaş bağlar bahçeler (çıkaralım diye)
Süleyman AteşVe (ağaçları) birbirine sarmaş dolaş bahçeler
«وجنات» بساتين «ألفافا» ملتفة، جمع لفيف كشريف وأشراف.
Yusuf AliVerily the Day of Sorting out is a thing appointed
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz o hüküm günü kararlaştırılmış bir vakit olmuştur
Süleyman AteşMuhakkak ki (haklının, haksızın ayırdedileceği) hüküm günü, belirlenmiş bir vakittir
«إن يوم الفصل» بين الخلائق «كان ميقاتا» وقتا للثواب والعقاب.
Yusuf AliThe Day that the Trumpet shall be sounded, and ye shall come forth in crowds
Elmalılı Hamdi YazırO gün Sûr'a üflenir, bölük bölük gelirsiniz
Süleyman AteşO gün Sur'a üflenir, bölük bölük gelirsiniz
«يوم ينفخ في الصور» القرن بدل من يوم الفصل أو بيان له والنافخ إسرافيل «فتأتون» من قبوركم إلى الموقف «أفواجا» جماعات مختلفة.
Yusuf AliAnd the heavens shall be opened as if there were doors
Elmalılı Hamdi YazırGök de açılmış, kapı kapı olmuştur
Süleyman AteşGök açılmış, kapı kapı olmuştur
«وفُتِّحت السماء» بالتشديد والتخفيف شققت لنزول الملائكة «فكانت أبوابا» ذات أبواب.
Yusuf AliAnd the mountains shall vanish, as if they were a mirage
Elmalılı Hamdi YazırDağlar yürütülmüş, serap olmuştur
Süleyman AteşDağlar yürütülmüş, bir serab olmuştur
«وسيِّرت الجبال» ذهب بها عن أماكنها «فكانت سرابا» هباء، أي مثله في خفة سيرها.
Yusuf AliTruly Hell is as a place of ambush
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz Cehennem gözetleme yeri olmuştur
Süleyman AteşCehennem de gözetleme yeri olmuş(suçluları gözetleyip durmakta)dır
«إن جهنم كانت مرصادا» راصدة أو مرصدة.
Yusuf AliFor the transgressors a place of destination
Elmalılı Hamdi YazırAzgınlar için son varılacak yer olmuştur
Süleyman AteşAzgınların varacağı yerdir
«للطاغين» الكافرين فلا يتجاوزونها «مآبا» مرجعا لهم فيدخلونها.
Yusuf AliThey will dwell therein for ages
Elmalılı Hamdi YazırOrada çağlarca kalacaklardır
Süleyman AteşOrada çağlar boyu kalacalardır
«لابثين» حال مقدرة، أي مقدَّرا لبثهم «فيها أحقابا» دهورا لا نهاية لها جمع حقب بضم أوله.
Yusuf AliNothing cool shall they taste therein, nor any drink
Elmalılı Hamdi YazırOrada ne bir serinlik tadacaklar, ne de içecek bir şey
Süleyman AteşOrada ne bir serinlik, ne de içilecek bir şey tadarlar
«لا يذوقون فيها بردا» نوما فإنهم لا يذوقونه «ولا شرابا» ما يشرب تلذذا.
Yusuf AliSave a boiling fluid and a fluid, dark, murky, intensely cold
Elmalılı Hamdi YazırAncak bir kaynar su ve irin (içecekler)
Süleyman AteşYalnız kaynar su ve irin (içerler)
«إلا» لكن «حميما» ماءً حارا غاية الحرارة «وغسَّاقا» بالتخفيف والتشديد ما يسيل من صديد أهل النار فإنهم يذوقونه جوزوا بذلك.
Yusuf AliA fitting recompense (for them)
Elmalılı Hamdi YazırBir ceza ki tam yaptıklarına uygun
Süleyman AteşYaptıklarına uygun bir ceza olarak
«جزاءً وفاقا» موافقا لعملهم فلا ذنب أعظم من الكفر ولا عذاب أعظم من النار.
Yusuf AliFor that they used not to fear any account (for their deeds)
Elmalılı Hamdi YazırÇünkü onlar hiçbir hesap ummazlardı
Süleyman AteşÇünkü onlar bir hesap (görüleceğini) ummuyorlardı
«إنهم كانوا لا يرجون» يخافون «حسابا» لإنكارهم البعث.
Yusuf AliBut they (impudently) treated Our Signs as false
Elmalılı Hamdi YazırÂyetlerimizi yalanlaya yalanlaya tam bir yalancı olmuşlardı
Süleyman AteşAyetlerimizi de tamamen yalanlamışlardı
«وكذبوا بآياتنا» القرآن «كِذَّابا» تكذيبا.
Yusuf AliAnd all things have We preserved on record
Elmalılı Hamdi YazırBiz ise herşeyi sayıp bir kitaba geçirmişiz
Süleyman AteşBiz de her şeyi sayıp yazmıştık
«وكل شيءٍ» من الأعمال «أحصيناه» ضبطناه «كتابا» كتبا في اللوح المحفوظ لنجازي عليه ومن ذلك تكذيبهم بالقرآن.
Yusuf AliSo taste ye (the fruits of your deeds); for no increase shall We grant you, except in Punishment
Elmalılı Hamdi Yazır(Onlara): "Şimdi tadın (cezanızı). Artık size azabınızı artırmaktan başka bir şey yapmayacağız" (denir)
Süleyman AteşŞimdi tadın (yaptıklarınızın tadını), artık size azabdan başka bir şey artırmayacağız! So taste (of that which ye have earned). No increase do We give you save of torment
«فذوقوا» أي فيقال لهم في الآخرة عند وقوع العذاب ذوقوا جزاءكم «فلن نزيدكم إلا عذابا» فوق عذابكم.
Yusuf AliVerily for the Righteous there will be a fulfilment of (the heart's) desires
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz takva sahipleri için bir kurtuluş var
Süleyman AteşKorunanlar için de başarı ödülü vardır
«إن للمتقين مفازا» مكان فوز في الجنة.
Yusuf AliGardens enclosed, and grapevines
Elmalılı Hamdi YazırBahçeler var, bağlar var
Süleyman AteşBahçeler, bağlar
«حدائق» بساتين بدل من مفازا أو بيان له «وأعنابا» عطف على مفازا.
Yusuf AliCompanions of equal age
Elmalılı Hamdi YazırMemeleri tomurcuklanmış yaşıt kızlar var
Süleyman AteşGöğüsleri tomurcuklanmış yaşıt kızlar
«وكواعب» جواري تكعبت ثديهن جمع كاعب «أترابا» على سن واحد، جمع تِرب بكسر التاء وسكون الراء.
Yusuf AliAnd a cup full (to the brim)
Elmalılı Hamdi YazırDopdolu kadehler var
Süleyman AteşVe dolu kadeh(ler)
(وكأسا دهاقا) خمرا مالئة محالها، وفي سورة القتال: "" وأنهار من خمر "".
Yusuf AliNo vanity shall they hear therein, nor Untruth
Elmalılı Hamdi YazırOrada ne boş bir söz işitirler, ne de bir yalan
Süleyman AteşOrada ne boş söz ne de yalan işitirler
«لا يسمعون فيها» أي الجنة عند شرب الخمر وغيرها من الأحوال «لغوا» باطلا من القول «ولا كذَابا» بالتخفيف، أي: كذبا، وبالتشديد أي تكذيبا من واحد لغيره بخلاف ما يقع في الدنيا عند شرب الخمر.
Yusuf AliRecompense from thy Lord, a gift, (amply) sufficient
Elmalılı Hamdi Yazır(Bunlar) Rabbinden yeterli bir bağış olarak (verilir)
Süleyman AteşRabbinden bir karşılık, yeterli bir bağış olarak
«جزاءً من ربك» أي جزاهم الله بذلك جزاء «عطاءً» بدل من جزاء «حسابا» أي كثيرا، من قولهم: أعطاني فأحسبني، أي أكثر علي حتى قلت حسبي.
Yusuf Ali(From) the Lord of the heavens and the earth, and all between, (God) Most Gracious: None shall have power to argue with Him
Elmalılı Hamdi YazırO, göklerin, yerin ve bu ikisi arasındakilerin Rabbidir. Rahmân'dır. Hiç kimse ondan bir hitaba mâlik olamaz
Süleyman AteşGöklerin, yerin ve ikisi arasında bulunanların Rabbi, çok merhametli (Rab). O'nun (izni olmadan) huzurunda konuşamazlar
«ربِّ السماوات والأرض» بالجر والرفع «وما بينهما الرحمنِ» كذلك وبرفعه مع جر رب «لا يملكون» أي الخلق «منه» تعالى «خطابا» أي لا يقدر أحد أن يخاطبه خوفا منه.
Yusuf AliThe Day that the Spirit and the angels will stand forth in ranks, none shall speak except any who is permitted by (God) Most Gracious, and He will say what is right
Elmalılı Hamdi YazırO gün Ruh ve melekler sıra sıra dururlar. Rahmân'ın izin verdikleri dışında hiç kimse konuşamaz. İzin verilen de doğruyu söyler
Süleyman AteşO gün Ruh ve melekler, sıra sıra dururlar. Ancak Rahman'ın izin verdiği konuşabilir, o da doğruyu söyler
«يوم» ظرف لـ لا يملكون «يقوم الروح» جبريل أو جند الله «والملائكة صفا» حال، أي مصطفين «لا يتكلمون» أي الخلق «إلا من أذن له الرحمن» في الكلام «وقال» قولا «صوابا» من المؤمنين والملائكة كأن يشفعوا لمن ارتضى.
Yusuf AliThat Day will be the sure Reality: Therefore, whoso will, let him take a (straight) return to his Lord
Elmalılı Hamdi Yazırİşte bu hak gündür. Artık dileyen Rabbine bir yol tutar
Süleyman Ateşİşte bu, hak günüdür. Artık dileyen, Rabbine varan bir yol tutar
«ذلك اليوم الحق» الثابت وقوعه وهو يوم القيامة «فمن شاء اتخذ إلى ربه مآبا» مرجعا، أي رجع إلى الله بطاعته ليسلم من العذاب فيه.
Yusuf AliVerily, We have warned you of a Penalty near, the Day when man will see (the deeds) which his hands have sent forth, and the Unbeliever will say, "Woe unto me! Would that I were (metre) dust
Elmalılı Hamdi YazırBiz sizi yakın bir azap ile uyardık. O gün kişi ellerinin ne takdim ettiğine bakacak ve kâfir diyecek ki: "Ah ne olaydı, ben bir toprak olaydım
Süleyman AteşBiz sizi yakın bir azab ile uyardık. O gün kişi, ellerinin (yapıp) öne sürdüğü işlere bakar ve kafir: "Keşke ben, toprak olsaydım!" der
«إنا أنذرناكم» يا كفار مكة «عذابا قريبا» عذاب يوم القيامة الآتي، وكل آت قريب «يوم» ظرف لعذابا بصفته «ينظر المرء» كل امرئ «ما قدمت يداه» من خير وشر «ويقول الكافر يا» حرف تنبيه «ليتني كنت ترابا» يعني فلا أعذب يقول ذلك عندما يقول الله تعالى للبهائم بعد الاقتصاص من بعضها لبعض: كوني ترابا.