دیوان شمس › ترجیعات › نوزدهم

ای خواب برو ز همدمانم — تا بی‌کس و ممتحن نمانم

چون دیک بر آتشم نشاندی — در دیک چه می‌پزی، چه دانم

یک لحظه که من سری بخارم — ای عشق نمی‌دهی امانم

از خشم دو گوش حلم بستی — تا نشنوی آوه و فغانم

ما را به جهان حواله کم کن — ای جان چو که من نه زین جهانم

بگشای رهم که تا سبکتر — جان را به جهان جان رسانم

یاری فرما، قلاوزی کن — تا رخت بکوی تو کشانم

ای آنک تو جان این نقوشی — ترجیع کنم گرین بنوشی

تیزآب توی، و چرخ ماییم — سرگشته چو سنگ آسیاییم

تو خورشیدی و ما چو ذره — از کوه برآی تا برآییم

از بهر سکنجبین عسل ده — ما خود همه سرکه می‌فزاییم

گه خیرهٔ تو، که تو کجایی — گه خیرهٔ خود که ما کجاییم

گه خیرهٔ بسط خویش و ایثار — یا قبض که مهره در رباییم

گاهی مس و گاه زر خالص — گاه از پی هردو کیمیاییم

ترجیع دو، ذوق و میل ایچی — در دادن و در گرفتن از چی

گه شاد بخوردنست و تحصیل — گه شاد به خرج آن و تحلیل

چون نخل، گهی به کسب میوه — گاهی به نثار آن و تنزیل

گه حاتم وقت اندر ایثار — گه عباسی به طوف و زنبیل

ما یا آنیم و این دگر فرع — یا غیر تویم بی‌دو تبدیل

ور زانک مرکب از دو ضدیم — تذلیل نباشدی و تبجیل

هم اصلاحست عز و ذلش — مانندهٔ رفع و خفض قندیل

بس اصلاحی برای افساد — بس افسادی برای تنحیل

بس مرغ ضعیف پرشکسته — خرطوم هزار پیل خسته