الهی نامه › بخش پنجم › (۴) حکایت رهبان با شیخ ابوالقاسم همدانی

یکی رُهبان مگر دَیری نکو کرد — درش در بست و یک روزن فرو‌کرد

در آنجا مدّتی بنشست در کار — ریاضت‌ها به‌جای آورد بسیار

مگر بوالقاسم همدانی از راه — درآمد گردِ آن می‌گشت ناگاه

ز هر سویی بسی می‌دادش آواز — نیامد هیچ رهبان پیش او باز

علی الجُمله ز بس فریاد کاو کرد — ز بالا مرد رُهبان سر فرو کرد

بدو گفتا که ای مرد فضولی — من سرگشته را چندین چه شولی‌؟

چه می‌خواهی ز من‌؟ با من بگو راست — به‌رُهبان گفت شیخ آنست درخواست

که معلومم کنی از دوست داری — که تو اینجایگه اندر چه کاری‌؟

زبان بگشاد رهبان گفت ای پیر — کدامین کار، ترک این سخن گیر

سگی من دیده‌ام در خود گزنده — به‌گرد شهر بیهوده دونده

درین دَیرش چنین محبوس کردم — درش دربستم و مدروس کردم

که در خلق جهان بسیار افتاد — درین دَیرم کنون این کار افتاد

منم ترک زن و فرزند کرده — به‌زندانی سگی در بند کرده

تو نیزش بند کن تا هر زمانی — نگردد گردِ هر شوریده‌جانی

سگت را بند کن تا کی ز سَودا — که تا مسخت نگردانند فردا

چنین گفته‌ست پیغامبر به‌سایل — که مسخ امّت من هست در دل

دلت قربانِ نفس زشت‌کیش است — ترا زین کیش بس قربان که پیش است

ترا افراسیاب نفس ناگاه — چو بیژن کرد زندانی درین چاه

ولی اکوان دیو آمد به‌جنگت — نهاد او بر سر این چاه سنگت

چنان سنگی که مردان جهان را — نباشد زورِ جُنبانیدن آن‌را

ترا پس رستمی باید درین راه — که این سنگ گران بر گیرد از چاه

ترا زین چاهِ ظلمانی برآرد — به‌خلوتگاهِ روحانی درآرد

ز ترکستان پُر مکر طبیعت — کند رویت به ایران شریعت

بر کیخسرو روحت دهد راه — نهد جام جمت بر دست آنگاه

که تا زان جام یک یک ذرّه جاوید — به رأی‌العین می‌بینی چو خورشید

تو‌را پس رستم این راه پیر‌ست — که رخش دولت او را بارگیر‌ست

سگ دیوانه را چون دم چنان است — که در مردم اثر از وی عیان است

بزرگی را که مرد کار باشد — برش بنشین که‌اثر بسیار باشد

که هر کاو دوستدار پیر گردد — همه تقصیرِ او توفیر گردد

ولیکن تو نه پیری نه مُریدی — که یک دم بایزیدی گه یزیدی

تو تا کی بُرجِ دو جِسدَین باشی‌؟ — میان کفر و دین مابین باشی‌؟

نه مرد خرقه‌ای نه مردِ زنّار — نه اینی و نه آن هر دو به‌یکبار

ز جِلفی از مسلمانی بریده — به ترسایی تمامت نارسیده