44. Ad-Dukhaan سُورَةُ الدُّخَانِ
Yusuf AliHa-Mim
Saheeh InternationalHa, Meem
Süleyman AteşHa mim
«حم» الله أعلم بمراده به.
Yusuf AliBy the Book that makes things clear
Saheeh InternationalBy the clear Book
Süleyman AteşApaçık Kitaba andolsun ki
«والكتاب» القرآن «المبين» المظهر الحلال من الحرام.
Yusuf AliWe sent it down during a Blessed Night: for We (ever) wish to warn (against Evil)
Saheeh InternationalIndeed, We sent it down during a blessed night. Indeed, We were to warn [mankind]
Süleyman AteşBiz onu mübarek bir gecede indirdik. Çünkü biz, uyarıcıyız
«إنا أنزلناه في ليلة مباركة» هي ليلة القدر أو ليلة النصف من شعبان، نزل فيها من أم الكتاب من السماء السابعة إلى سماء الدنيا «إنا كنا منذرين» مخوِّفين به.
Yusuf AliIn the (Night) is made distinct every affair of wisdom
Saheeh InternationalOn that night is made distinct every precise matter
Süleyman AteşHer hikmetli emir, o gecede ayırdedilir
«فيها» أي في ليلة القدر أو ليلة النصف من شعبان «يفرق» يفصل «كل أمر حكيم» محكم من الأرزاق والآجال وغيرهما التي تكون في السنة إلى مثل تلك الليلة.
Yusuf AliBy command, from Our Presence. For We (ever) send (revelations)
Saheeh International[Every] matter [proceeding] from Us. Indeed, We were to send [a messenger]
Süleyman AteşKatımızdan (verilen her) emir. Çünkü biz elçi göndericiyiz
«أمراً» فرقاً «من عندنا إنا كنا مرسلين» الرسل محمداً ومن قبله.
Yusuf AliAs Mercy from thy Lord: for He hears and knows (all things)
Saheeh InternationalAs mercy from your Lord. Indeed, He is the Hearing, the Knowing
Süleyman AteşSenin Rabbinin acıması gereği olarak (gönderdiğimiz elçilere o gece emirlerimizi açıklar, vahiylerimizi bildiririz). Doğrusu O, işitendir, bilendir
«رحمة» رأفة بالمرسل إليهم «من ربك إنه هو السميع» لأقوالهم «العليم» بأفعالهم.
Yusuf AliThe Lord of the heavens and the earth and all between them, if ye (but) have an assured faith
Saheeh InternationalLord of the heavens and the earth and that between them, if you would be certain
Süleyman AteşEğer kesin olarak inanıyorsanız (bilin ki Allah), göklerin, yerin ve ikisi arasında bulunanların Rabbidir
«رب السماوات والأرض وما بينهما» برفع رب خبر ثالث وبجره بدل من ربك «إن كنتم» يا أهل مكة «موقنين» بأنه تعالى رب السماوات والأرض فأيقنوا بأن محمداً رسوله.
Yusuf AliThere is no god but He: It is He Who gives life and gives death,- The Lord and Cherisher to you and your earliest ancestors
Saheeh InternationalThere is no deity except Him; He gives life and causes death. [He is] your Lord and the Lord of your first forefathers
Süleyman AteşO'ndan başka tanrı yoktur, yaşatır, öldürür. Sizin de Rabbiniz, önceki atalarınızın da Rabbidir
«لا إله إلا هو يحيي ويميت ربكم ورب آبائكم الأولين».
Yusuf AliYet they play about in doubt
Saheeh InternationalBut they are in doubt, amusing themselves
Süleyman AteşAma onlar, şüphe içinde oynuyorlar
(بل هم في شك) من البعث (يلعبون) استهزاء بك يا محمد، فقال: "" اللهم أعني عليهم بسبع كسبع يوسف "".
Yusuf AliThen watch thou for the Day that the sky will bring forth a kind of smoke (or mist) plainly visible
Saheeh InternationalThen watch for the Day when the sky will bring a visible smoke
Süleyman AteşGöğün, açık bir duman getireceği günü gözetle
قال تعالى: «فارتقب يوم تأتي السماء بدخان مبين» فأجدبت الأرض واشتد بهم الجوع إلى أن رأوا من شدته كهيئة الدخان بين السماء والأرض.
Yusuf AliEnveloping the people: this will be a Penalty Grievous
Saheeh InternationalCovering the people; this is a painful torment
Süleyman Ateş(Duman) İnsanları sarar. Bu, acı bir azabdır
«يغشى الناس» فقالوا «هذا عذاب أليم».
Yusuf Ali(They will say:) "Our Lord! remove the Penalty from us, for we do really believe
Saheeh International[They will say], "Our Lord, remove from us the torment; indeed, we are believers
Süleyman AteşRabbimiz, bizden azabı kaldır, çünkü biz artık inanıyoruz derler
«ربنا اكشف عنا العذاب إنا مؤمنون» مصدقون نبيك.
Yusuf AliHow shall the message be (effectual) for them, seeing that an Apostle explaining things clearly has (already) come to them
Saheeh InternationalHow will there be for them a reminder [at that time]? And there had come to them a clear Messenger
Süleyman AteşArtık onlar nasıl düşünüp öğüt alacaklar (öğüt alma zamanı geçti)? Oysa kendilerine apaçık bir elçi gelmişti
قال تعالى: «أنَّى لهم الذكرى» أي لا ينفعهم الإيمان عند نزول العذاب «وقد جاءهم رسول مبين» بين الرسالة.
Yusuf AliYet they turn away from him and say: "Tutored (by others), a man possessed
Saheeh InternationalThen they turned away from him and said, "[He was] taught [and is] a madman
Süleyman AteşOndan yüz çevirdiler: "Bu, öğretilmiştir, cinlenmiştir" dediler
«ثم تولوْا عنه وقالوا معلم» أي يعلمه القرآن بشر «مجنون».
Yusuf AliWe shall indeed remove the Penalty for a while, (but) truly ye will revert (to your ways)
Saheeh InternationalIndeed, We will remove the torment for a little. Indeed, you [disbelievers] will return [to disbelief]
Süleyman AteşBiz sizden azabı birazcık kaldırırız ama siz yine (inkarınıza) dönersiniz
«إنا كاشفو العذاب» أي الجوع عنكم زمناً «قليلا» فكشف عنهم «إنكم عائدون» إلى كفركم فعادوا إليه.
Yusuf AliOne day We shall seize you with a mighty onslaught: We will indeed (then) exact Retribution
Saheeh InternationalThe Day We will strike with the greatest assault, indeed, We will take retribution
Süleyman AteşO gün büyük vuruşla vururuz; zira biz öc alıcıyız
اذكر «يوم نبطش البطشة الكبرى» هو يوم بدر «إنا منتقمون» منهم والبطش الأخذ بقوة.
Yusuf AliWe did, before them, try the people of Pharaoh: there came to them an apostle most honourable
Saheeh InternationalAnd We had already tried before them the people of Pharaoh, and there came to them a noble messenger
Süleyman AteşAndolsun, onlardan önce Fir'avn toplumunu da (imkanlar vererek) sınadık. Onlara değerli bir elçi geldi, (şöyle diyerek)
«ولقد فتنا» بلونا «قبلهم قوم فرعون» معه «وجاءهم رسول» هو موسى عليه السلام «كريم» على الله تعالى.
Yusuf AliSaying: "Restore to me the Servants of God: I am to you an apostle worthy of all trust
Saheeh International[Saying], "Render to me the servants of Allah. Indeed, I am to you a trustworthy messenger
Süleyman AteşAllah'ın kullarını bana teslim edin; çünkü ben sizin için güvenilir bir elçiyim
«أن» أي بأن «أدُّوا إليَّ» ما أدعوكم إليه من الإيمان، أي أظهروا إيمانكم لي يا «عباد الله إني لكم رسول أمين» على ما أُرسلت به.
Yusuf AliAnd be not arrogant as against God: for I come to you with authority manifest
Saheeh InternationalAnd [saying], "Be not haughty with Allah. Indeed, I have come to you with clear authority
Süleyman AteşAllah'a karşı ululanmayın. Ben size apaçık bir delil getiriyorum
«وأن لا تعلوا» تتجبروا «على الله» بترك طاعته «إني آتيكم بسلطان» برهان «مبين» بين على رسالتي فتوعَّدوه بالرجم.
Yusuf AliFor me, I have sought safety with my Lord and your Lord, against your injuring me
Saheeh InternationalAnd indeed, I have sought refuge in my Lord and your Lord, lest you stone me
Süleyman AteşBen, beni taşla(yıp öldür)menizden, benim de Rabbim, sizin de Rabbiniz olan(Allah)a sığındım
فقال «وإني عذت بربي وربكم أن ترجمون» بالحجارة.
Yusuf AliIf ye believe me not, at least keep yourselves away from me
Saheeh InternationalBut if you do not believe me, then leave me alone
Süleyman AteşEğer bana inanmadınızsa bari ben(im yolum)dan çekilin
«وإن لم تؤمنوا لي» تصدقوني «فاعتزلون» فاتركوا أذاي فلم يتركوه.
Yusuf Ali(But they were aggressive:) then he cried to his Lord: "These are indeed a people given to sin
Saheeh InternationalAnd [finally] he called to his Lord that these were a criminal people
Süleyman AteşSonra (Musa): "Bunlar, suç işleyen bir toplumdur!" diye Rabbine du'a etti
«فدعا ربه أن» أي بأن «هؤلاء قوم مجرمون» مشركون.
Yusuf Ali(The reply came:) "March forth with My Servants by night: for ye are sure to be pursued
Saheeh International[Allah said], "Then set out with My servants by night. Indeed, you are to be pursued
Süleyman Ateş(Allah): "O halde kullarımı geceleyin yürüt. Çünkü takibedileceksiniz" (dedi)
فقال تعالى: «فأسر» بقطع الهمزة ووصلها «بعبادي» بنى إسرائيل «ليلاً إنكم متبَعون» يتبعكم فرعون وقومه.
Yusuf AliAnd leave the sea as a furrow (divided): for they are a host (destined) to be drowned
Saheeh InternationalAnd leave the sea in stillness. Indeed, they are an army to be drowned
Süleyman AteşDenizi (yarıp toplumunu geçirdikten sonra olduğu gibi) açık bırak. Çünkü onlar boğulacak bir ordudur
«واترك البحر» إذا قطعته أنت وأصحابك «رهواً» ساكناً منفرجاً حتى يدخله القبط «إنهم جند مغرقون» فاطمأن بذلك فأغرقوا.
Yusuf AliHow many were the gardens and springs they left behind
Saheeh InternationalHow much they left behind of gardens and springs
Süleyman AteşOnlar geride nice şeyler bıraktılar: Bahçeler, çeşmeler
«كم تركوا من جنات» بساتين «وعيون» تجري.
Yusuf AliAnd corn-fields and noble buildings
Saheeh InternationalAnd crops and noble sites
Süleyman AteşEkinler, güzel makamlar
«وزروع ومقام كريم» مجلس حسن.
Yusuf AliAnd wealth (and conveniences of life), wherein they had taken such delight
Saheeh InternationalAnd comfort wherein they were amused
Süleyman AteşVe zevkü sefa sürdükleri nice ni'metler
«ونعمة» متعة «كانوا فيها فاكهين» ناعمين.
Yusuf AliThus (was their end)! And We made other people inherit (those things)
Saheeh InternationalThus. And We caused to inherit it another people
Süleyman Ateşİşte böyle oldu ve biz onları başka bir topluma miras verdik
«كذلك» خبر مبتدأ، أي الأمر «وأورثناها» أي أموالهم «قوماً آخرين» أي بني إسرائيل.
Yusuf AliAnd neither heaven nor earth shed a tear over them: nor were they given a respite (again)
Saheeh InternationalAnd the heaven and earth wept not for them, nor were they reprieved
Süleyman AteşOnlara gök ve yer ağlamadı. Ve kendilerine fırsat da verilmedi
«فما بكت عليهم السماء والأرض» بخلاف المؤمنين يبكي عليهم بموتهم مصلاهم من الأرض ومصعد عملهم من السماء «وما كانوا منظرين» مؤخرين للتوبة.
Yusuf AliWe did deliver aforetime the Children of Israel from humiliating Punishment
Saheeh InternationalAnd We certainly saved the Children of Israel from the humiliating torment
Süleyman AteşAndolsun biz, İsrail oğullarını o küçültücü azabdan kurtardık
«ولقد نجينا بني إسرائيل من العذاب المهين» قتل الأبناء واستخدام النساء.
Yusuf AliInflicted by Pharaoh, for he was arrogant (even) among inordinate transgressors
Saheeh InternationalFrom Pharaoh. Indeed, he was a haughty one among the transgressors
Süleyman AteşFir'avn'dan. Çünkü o, (insanları ezip) ululanan, sınırı aşanlardan biri idi
«من فرعون» قيل بدل من العذاب بتقدير مضاف، أي عذاب، وقيل حال من العذاب «إنه كان عالياً من المسرفين».
Yusuf AliAnd We chose them aforetime above the nations, knowingly
Saheeh InternationalAnd We certainly chose them by knowledge over [all] the worlds
Süleyman AteşAndolsun biz, onları bir bilgiye göre alemlere üstün kıldık
«ولقد اخترناهم» أي بني إسرائيل «على علم» منا بحالهم «على العالمين» أي عالمي زمانهم أي العقلاء.
Yusuf AliAnd granted them Signs in which there was a manifest trial
Saheeh InternationalAnd We gave them of signs that in which there was a clear trial
Süleyman AteşOnlara, içinde açık bir sınav bulunan ayetler verdik
«وآتيانهم من الآيات ما فيه بلاء مبين» نعمة ظاهرة من فلق البحر والمن والسلوى وغيرها.
Yusuf AliAs to these (Quraish), they say forsooth
Saheeh InternationalIndeed, these [disbelievers] are saying
Süleyman AteşŞunlar (Kureyş kafirleri) de diyorlar ki
«إن هؤلاء» أي كفار مكة «ليقولون».
Yusuf AliThere is nothing beyond our first death, and we shall not be raised again
Saheeh InternationalThere is not but our first death, and we will not be resurrected
Süleyman Ateşİlk ölümümüzden sonra bir şey yoktur. Biz diriltilecek değiliz
«إن هي» ما الموتة التي بعدها الحياة «إلا موتتنا الأولى» أي وهم نطف «وما نحن بمنشرين» بمبعوثين أحياء بعد الثانية.
Yusuf AliThen bring (back) our forefathers, if what ye say is true
Saheeh InternationalThen bring [back] our forefathers, if you should be truthful
Süleyman AteşDoğru söylüyorsanız, babalarımızı getirin
«فأتوا بآبائنا» أحياء «إن كنتم صادقين» أنا نبعث بعد موتنا، أي نحيا.
Yusuf AliWhat! Are they better than the people of Tubba and those who were before them? We destroyed them because they were guilty of sin
Saheeh InternationalAre they better or the people of Tubba' and those before them? We destroyed them, [for] indeed, they were criminals
Süleyman AteşOnlar mı hayırlı, yoksa Tubba' kavmi ve onlardan önce gelen(kavim)ler mi? Suç işledikleri için biz onların hepsini helak ettik
قال تعالى: «أهم خير أم قوم تُبَّع» هو نبي أو رجل صالح «والذين من قبلهم» من الأمم «أهلكناهم» بكفرهم، والمعنى ليسوا أقوى منهم وأهلكوا «إنهم كانوا مجرمين».
Yusuf AliWe created not the heavens, the earth, and all between them, merely in (idle) sport
Saheeh InternationalAnd We did not create the heavens and earth and that between them in play
Süleyman AteşBiz gökleri, yeri ve bunlar arasında bulunanları eğlenmek için yaratmadık
«وما خلقنا السماوات والأرض وما بينهما لاعبين» بخلق ذلك، حال.
Yusuf AliWe created them not except for just ends: but most of them do not understand
Saheeh InternationalWe did not create them except in truth, but most of them do not know
Süleyman AteşOnları sadece gerçek bir sebeple, (hikmetli bir gaye ile) yarattık. Fakat onların çoğu bilmiyorlar
«ما خلقناهما» وما بينهما «إلا بالحق» أي محقين في ذلك ليستدل به قدرتنا ووحدانيتنا وغير ذلك «ولكن أكثرهم» أي كفرا مكة «لا يعلمون».
Yusuf AliVerily the Day of sorting out is the time appointed for all of them
Saheeh InternationalIndeed, the Day of Judgement is the appointed time for them all
Süleyman Ateş(Hakkın batıldan ayrılacağı) Hüküm günü, hepsinin varacağı gündür
«إن يوم الفصل» يوم القيامة يفصل الله فيه بين العباد «ميقاتهم أجمعين» للعذاب الدائم.
Yusuf AliThe Day when no protector can avail his client in aught, and no help can they receive
Saheeh InternationalThe Day when no relation will avail a relation at all, nor will they be helped
Süleyman AteşO gün dost, dostundan bir şey savamaz. Ve onlara yardım da edilmez
«يوم لا يغني مولى عن مولى» بقرابة أو صداقة، أي لا يدفع عنه «شيئاً» من العذاب «ولا هم ينصرون» يمنعون منه، ويوم بدل من يوم الفصل.
Yusuf AliExcept such as receive God's Mercy: for He is Exalted in Might, Most Merciful
Saheeh InternationalExcept those [believers] on whom Allah has mercy. Indeed, He is the Exalted in Might, the Merciful
Süleyman AteşAncak Allah'ın acıdığı kimseler (kurtulur). Şüphesiz O, üstündür esirgeyendir
«إلا من رحم الله» وهم المؤمنون فإنه يشفع بعضهم لبعض بإذن الله «إنه هو العزيز» الغالب في انتقامه من الكفار «الرحيم» بالمؤمنين.
Yusuf AliVerily the tree of Zaqqum
Saheeh InternationalIndeed, the tree of zaqqum
Süleyman AteşZakkum ağacı
«إن شجرة الزقوم» هي من أخبث الشجر المر بتهامة ينبتها الله تعالى في الجحيم.
Yusuf AliWill be the food of the Sinful
Saheeh InternationalIs food for the sinful
Süleyman AteşGünahkarların yemeğidir
«طعام الأثيم» أبي جهل وأصحابه ذوي الإثم الكبير.
Yusuf AliLike molten brass; it will boil in their insides
Saheeh InternationalLike murky oil, it boils within bellies
Süleyman AteşPota gibi karınlarda kaynar
«كالمهل» أي كدردي الزيت الأسود خبر ثان «تغلي في البطون» بالفوقانية خبر ثالث وبالتحتانية حال من المهل.
Yusuf AliLike the boiling of scalding water
Saheeh InternationalLike the boiling of scalding water
Süleyman AteşSıcak suyun kaynaması gibi
«كغلي الحميم» الماء الشديد الحرارة.
Yusuf AliA voice will cry: "Seize ye him and drag him into the midst of the Blazing Fire
Saheeh International[It will be commanded], "Seize him and drag him into the midst of the Hellfire
Süleyman Ateş(Allah, zebanilere emreder): "Tutun onu, cehennemin ortasına sürükleyin
«خذوه» يقال للزبانية: خذوا الأثيم «فاعتلوه» بكسر التاء وضمها جروه بغلظة وشدة «إلى سواء الجحيم» وسط النار.
Yusuf AliThen pour over his head the Penalty of Boiling Water
Saheeh InternationalThen pour over his head from the torment of scalding water
Süleyman AteşSonra başının üstüne kaynar su azabından dökün
(ثم صبوا فوق رأسه من عذاب الحميم) أي من الحميم الذي لا يفارقه العذاب فهو أبلغ مما في آية "" يصب من فوق رؤوسهم الحميم "".
Yusuf AliTaste thou (this)! Truly wast thou mighty, full of honour
Saheeh International[It will be said], "Taste! Indeed, you are the honored, the noble
Süleyman AteşTad, zira sen kendince üstündün, şerefliydin
ويقال له: «ذق» أي العذاب «إنك أنت العزيز الكريم» بزعمك وقولك ما بين جبليها أعز وأكرم مني.
Yusuf AliTruly this is what ye used to doubt
Saheeh InternationalIndeed, this is what you used to dispute
Süleyman Ateşİşte o kuşkulanıp durduğunuz şey budur
وقال لهم: «إن هذا» الذي ترون من العذاب «ما كنتم به تمترون» فيه تشكون.
Yusuf AliAs to the Righteous (they will be) in a position of Security
Saheeh InternationalIndeed, the righteous will be in a secure place
Süleyman AteşKorunanlar ise güvenli bir makamdadır
«إن المتقين في مقام» مجلس «أمين» يؤمن فيه الخوف.
Yusuf AliAmong Gardens and Springs
Saheeh InternationalWithin gardens and springs
Süleyman AteşBahçelerde ve çeşme başlarında
«في جنات» بساتين «وعيون».
Yusuf AliDressed in fine silk and in rich brocade, they will face each other
Saheeh InternationalWearing [garments of] fine silk and brocade, facing each other
Süleyman Ateşİnce ipekten ve parlak atlastan giysiler giyerek karşılıklı otururlar
«يلبسون من سندس وإستبرق» أي ما رقَّ من الديباج وما غلظ منه «متقابلين» حال، أي لا ينظر بعضهم إلى قفا بعض لدوران الأسرة بهم.
Yusuf AliSo; and We shall join them to Companions with beautiful, big, and lustrous eyes
Saheeh InternationalThus. And We will marry them to fair women with large, [beautiful] eyes
Süleyman AteşAyrıca onları, iri gözlü hurilerle de evlendirmişizdir
«كذلك» يقدر قبله الأمر «وزوجناهم» من التزويج أو قرناهم «بحور عين» بنساء بيض واسعات الأعين حسانها.
Yusuf AliThere can they call for every kind of fruit in peace and security
Saheeh InternationalThey will call therein for every [kind of] fruit - safe and secure
Süleyman AteşOrada, güven içinde, her meyveyi isterler
«يدعون» يطلبون الخدم «فيها» أي الجنة أن يأتوا «بكل فاكهة» منها «آمنين» من انقطاعها ومضرتها ومن كل مخوف حال.
Yusuf AliNor will they there taste Death, except the first death; and He will preserve them from the Penalty of the Blazing Fire
Saheeh InternationalThey will not taste death therein except the first death, and He will have protected them from the punishment of Hellfire
Süleyman AteşOrada ilk ölümden başka ölüm tadmazlar (sürekli yaşarlar). Ve (Allah) onları cehennem azabından korumuştur
«لا يذوقون فيها الموت إلا الموتة الأولى» أي التي في الدنيا بعد حياتهم فيها، قال بعضهم إلا بمعنى بعد «ووقاهم عذاب الجحيم».
Yusuf AliAs a Bounty from thy Lord! that will be the supreme achievement
Saheeh InternationalAs bounty from your Lord. That is what is the great attainment
Süleyman AteşRabbinden bir lutuf olarak (bu ni'metler kendilerine verilmiştir). İşte, o büyük başarı budur
«فضلاً» مصدر بمعنى تفضلاً منصوب بتفضل مقدراً «من ربك ذلك هو الفوز العظيم».
Yusuf AliVerily, We have made this (Qur'an) easy, in thy tongue, in order that they may give heed
Saheeh InternationalAnd indeed, We have eased the Qur'an in your tongue that they might be reminded
Süleyman AteşBiz o(Kur'a)nı senin diline kolaylaştırdık ki, düşünüp öğüt alsınlar
«فإنما يسرناه» سهلنا القرآن «بلسانك» بلغتك لتفهمه العرب منك «لعلهم يتذكرون» يتعظون فيؤمنون لكنهم لا يؤمنون.
Yusuf AliSo wait thou and watch; for they (too) are waiting
Saheeh InternationalSo watch, [O Muhammad]; indeed, they are watching [for your end]
Süleyman AteşBiraz bekle, onlar da beklemektedirler (yakında başlarına neler geleceğini göreceklerdir)
«فارتقب» انتظر هلاكهم «إنهم مرتقبون» هلاكك، وهذا قبل نزول الأمر بجهادهم.