44. Ad-Dukhaan سُورَةُ الدُّخَانِ
Süleyman AteşHa mim
Yusuf AliHa-Mim
«حم» الله أعلم بمراده به.
Süleyman AteşApaçık Kitaba andolsun ki
Yusuf AliBy the Book that makes things clear
«والكتاب» القرآن «المبين» المظهر الحلال من الحرام.
Süleyman AteşBiz onu mübarek bir gecede indirdik. Çünkü biz, uyarıcıyız
Yusuf AliWe sent it down during a Blessed Night: for We (ever) wish to warn (against Evil)
«إنا أنزلناه في ليلة مباركة» هي ليلة القدر أو ليلة النصف من شعبان، نزل فيها من أم الكتاب من السماء السابعة إلى سماء الدنيا «إنا كنا منذرين» مخوِّفين به.
Süleyman AteşHer hikmetli emir, o gecede ayırdedilir
Yusuf AliIn the (Night) is made distinct every affair of wisdom
«فيها» أي في ليلة القدر أو ليلة النصف من شعبان «يفرق» يفصل «كل أمر حكيم» محكم من الأرزاق والآجال وغيرهما التي تكون في السنة إلى مثل تلك الليلة.
Süleyman AteşKatımızdan (verilen her) emir. Çünkü biz elçi göndericiyiz
Yusuf AliBy command, from Our Presence. For We (ever) send (revelations)
«أمراً» فرقاً «من عندنا إنا كنا مرسلين» الرسل محمداً ومن قبله.
Süleyman AteşSenin Rabbinin acıması gereği olarak (gönderdiğimiz elçilere o gece emirlerimizi açıklar, vahiylerimizi bildiririz). Doğrusu O, işitendir, bilendir
Yusuf AliAs Mercy from thy Lord: for He hears and knows (all things)
«رحمة» رأفة بالمرسل إليهم «من ربك إنه هو السميع» لأقوالهم «العليم» بأفعالهم.
Süleyman AteşEğer kesin olarak inanıyorsanız (bilin ki Allah), göklerin, yerin ve ikisi arasında bulunanların Rabbidir
Yusuf AliThe Lord of the heavens and the earth and all between them, if ye (but) have an assured faith
«رب السماوات والأرض وما بينهما» برفع رب خبر ثالث وبجره بدل من ربك «إن كنتم» يا أهل مكة «موقنين» بأنه تعالى رب السماوات والأرض فأيقنوا بأن محمداً رسوله.
Süleyman AteşO'ndan başka tanrı yoktur, yaşatır, öldürür. Sizin de Rabbiniz, önceki atalarınızın da Rabbidir
Yusuf AliThere is no god but He: It is He Who gives life and gives death,- The Lord and Cherisher to you and your earliest ancestors
«لا إله إلا هو يحيي ويميت ربكم ورب آبائكم الأولين».
Süleyman AteşAma onlar, şüphe içinde oynuyorlar
Yusuf AliYet they play about in doubt
(بل هم في شك) من البعث (يلعبون) استهزاء بك يا محمد، فقال: "" اللهم أعني عليهم بسبع كسبع يوسف "".
Süleyman AteşGöğün, açık bir duman getireceği günü gözetle
Yusuf AliThen watch thou for the Day that the sky will bring forth a kind of smoke (or mist) plainly visible
قال تعالى: «فارتقب يوم تأتي السماء بدخان مبين» فأجدبت الأرض واشتد بهم الجوع إلى أن رأوا من شدته كهيئة الدخان بين السماء والأرض.
Süleyman Ateş(Duman) İnsanları sarar. Bu, acı bir azabdır
Yusuf AliEnveloping the people: this will be a Penalty Grievous
«يغشى الناس» فقالوا «هذا عذاب أليم».
Süleyman AteşRabbimiz, bizden azabı kaldır, çünkü biz artık inanıyoruz derler
Yusuf Ali(They will say:) "Our Lord! remove the Penalty from us, for we do really believe
«ربنا اكشف عنا العذاب إنا مؤمنون» مصدقون نبيك.
Süleyman AteşArtık onlar nasıl düşünüp öğüt alacaklar (öğüt alma zamanı geçti)? Oysa kendilerine apaçık bir elçi gelmişti
Yusuf AliHow shall the message be (effectual) for them, seeing that an Apostle explaining things clearly has (already) come to them
قال تعالى: «أنَّى لهم الذكرى» أي لا ينفعهم الإيمان عند نزول العذاب «وقد جاءهم رسول مبين» بين الرسالة.
Süleyman AteşOndan yüz çevirdiler: "Bu, öğretilmiştir, cinlenmiştir" dediler
Yusuf AliYet they turn away from him and say: "Tutored (by others), a man possessed
«ثم تولوْا عنه وقالوا معلم» أي يعلمه القرآن بشر «مجنون».
Süleyman AteşBiz sizden azabı birazcık kaldırırız ama siz yine (inkarınıza) dönersiniz
Yusuf AliWe shall indeed remove the Penalty for a while, (but) truly ye will revert (to your ways)
«إنا كاشفو العذاب» أي الجوع عنكم زمناً «قليلا» فكشف عنهم «إنكم عائدون» إلى كفركم فعادوا إليه.
Süleyman AteşO gün büyük vuruşla vururuz; zira biz öc alıcıyız
Yusuf AliOne day We shall seize you with a mighty onslaught: We will indeed (then) exact Retribution
اذكر «يوم نبطش البطشة الكبرى» هو يوم بدر «إنا منتقمون» منهم والبطش الأخذ بقوة.
Süleyman AteşAndolsun, onlardan önce Fir'avn toplumunu da (imkanlar vererek) sınadık. Onlara değerli bir elçi geldi, (şöyle diyerek)
Yusuf AliWe did, before them, try the people of Pharaoh: there came to them an apostle most honourable
«ولقد فتنا» بلونا «قبلهم قوم فرعون» معه «وجاءهم رسول» هو موسى عليه السلام «كريم» على الله تعالى.
Süleyman AteşAllah'ın kullarını bana teslim edin; çünkü ben sizin için güvenilir bir elçiyim
Yusuf AliSaying: "Restore to me the Servants of God: I am to you an apostle worthy of all trust
«أن» أي بأن «أدُّوا إليَّ» ما أدعوكم إليه من الإيمان، أي أظهروا إيمانكم لي يا «عباد الله إني لكم رسول أمين» على ما أُرسلت به.
Süleyman AteşAllah'a karşı ululanmayın. Ben size apaçık bir delil getiriyorum
Yusuf AliAnd be not arrogant as against God: for I come to you with authority manifest
«وأن لا تعلوا» تتجبروا «على الله» بترك طاعته «إني آتيكم بسلطان» برهان «مبين» بين على رسالتي فتوعَّدوه بالرجم.
Süleyman AteşBen, beni taşla(yıp öldür)menizden, benim de Rabbim, sizin de Rabbiniz olan(Allah)a sığındım
Yusuf AliFor me, I have sought safety with my Lord and your Lord, against your injuring me
فقال «وإني عذت بربي وربكم أن ترجمون» بالحجارة.
Süleyman AteşEğer bana inanmadınızsa bari ben(im yolum)dan çekilin
Yusuf AliIf ye believe me not, at least keep yourselves away from me
«وإن لم تؤمنوا لي» تصدقوني «فاعتزلون» فاتركوا أذاي فلم يتركوه.
Süleyman AteşSonra (Musa): "Bunlar, suç işleyen bir toplumdur!" diye Rabbine du'a etti
Yusuf Ali(But they were aggressive:) then he cried to his Lord: "These are indeed a people given to sin
«فدعا ربه أن» أي بأن «هؤلاء قوم مجرمون» مشركون.
Süleyman Ateş(Allah): "O halde kullarımı geceleyin yürüt. Çünkü takibedileceksiniz" (dedi)
Yusuf Ali(The reply came:) "March forth with My Servants by night: for ye are sure to be pursued
فقال تعالى: «فأسر» بقطع الهمزة ووصلها «بعبادي» بنى إسرائيل «ليلاً إنكم متبَعون» يتبعكم فرعون وقومه.
Süleyman AteşDenizi (yarıp toplumunu geçirdikten sonra olduğu gibi) açık bırak. Çünkü onlar boğulacak bir ordudur
Yusuf AliAnd leave the sea as a furrow (divided): for they are a host (destined) to be drowned
«واترك البحر» إذا قطعته أنت وأصحابك «رهواً» ساكناً منفرجاً حتى يدخله القبط «إنهم جند مغرقون» فاطمأن بذلك فأغرقوا.
Süleyman AteşOnlar geride nice şeyler bıraktılar: Bahçeler, çeşmeler
Yusuf AliHow many were the gardens and springs they left behind
«كم تركوا من جنات» بساتين «وعيون» تجري.
Süleyman AteşEkinler, güzel makamlar
Yusuf AliAnd corn-fields and noble buildings
«وزروع ومقام كريم» مجلس حسن.
Süleyman AteşVe zevkü sefa sürdükleri nice ni'metler
Yusuf AliAnd wealth (and conveniences of life), wherein they had taken such delight
«ونعمة» متعة «كانوا فيها فاكهين» ناعمين.
Süleyman Ateşİşte böyle oldu ve biz onları başka bir topluma miras verdik
Yusuf AliThus (was their end)! And We made other people inherit (those things)
«كذلك» خبر مبتدأ، أي الأمر «وأورثناها» أي أموالهم «قوماً آخرين» أي بني إسرائيل.
Süleyman AteşOnlara gök ve yer ağlamadı. Ve kendilerine fırsat da verilmedi
Yusuf AliAnd neither heaven nor earth shed a tear over them: nor were they given a respite (again)
«فما بكت عليهم السماء والأرض» بخلاف المؤمنين يبكي عليهم بموتهم مصلاهم من الأرض ومصعد عملهم من السماء «وما كانوا منظرين» مؤخرين للتوبة.
Süleyman AteşAndolsun biz, İsrail oğullarını o küçültücü azabdan kurtardık
Yusuf AliWe did deliver aforetime the Children of Israel from humiliating Punishment
«ولقد نجينا بني إسرائيل من العذاب المهين» قتل الأبناء واستخدام النساء.
Süleyman AteşFir'avn'dan. Çünkü o, (insanları ezip) ululanan, sınırı aşanlardan biri idi
Yusuf AliInflicted by Pharaoh, for he was arrogant (even) among inordinate transgressors
«من فرعون» قيل بدل من العذاب بتقدير مضاف، أي عذاب، وقيل حال من العذاب «إنه كان عالياً من المسرفين».
Süleyman AteşAndolsun biz, onları bir bilgiye göre alemlere üstün kıldık
Yusuf AliAnd We chose them aforetime above the nations, knowingly
«ولقد اخترناهم» أي بني إسرائيل «على علم» منا بحالهم «على العالمين» أي عالمي زمانهم أي العقلاء.
Süleyman AteşOnlara, içinde açık bir sınav bulunan ayetler verdik
Yusuf AliAnd granted them Signs in which there was a manifest trial
«وآتيانهم من الآيات ما فيه بلاء مبين» نعمة ظاهرة من فلق البحر والمن والسلوى وغيرها.
Süleyman AteşŞunlar (Kureyş kafirleri) de diyorlar ki
Yusuf AliAs to these (Quraish), they say forsooth
«إن هؤلاء» أي كفار مكة «ليقولون».
Süleyman Ateşİlk ölümümüzden sonra bir şey yoktur. Biz diriltilecek değiliz
Yusuf AliThere is nothing beyond our first death, and we shall not be raised again
«إن هي» ما الموتة التي بعدها الحياة «إلا موتتنا الأولى» أي وهم نطف «وما نحن بمنشرين» بمبعوثين أحياء بعد الثانية.
Süleyman AteşDoğru söylüyorsanız, babalarımızı getirin
Yusuf AliThen bring (back) our forefathers, if what ye say is true
«فأتوا بآبائنا» أحياء «إن كنتم صادقين» أنا نبعث بعد موتنا، أي نحيا.
Süleyman AteşOnlar mı hayırlı, yoksa Tubba' kavmi ve onlardan önce gelen(kavim)ler mi? Suç işledikleri için biz onların hepsini helak ettik
Yusuf AliWhat! Are they better than the people of Tubba and those who were before them? We destroyed them because they were guilty of sin
قال تعالى: «أهم خير أم قوم تُبَّع» هو نبي أو رجل صالح «والذين من قبلهم» من الأمم «أهلكناهم» بكفرهم، والمعنى ليسوا أقوى منهم وأهلكوا «إنهم كانوا مجرمين».
Süleyman AteşBiz gökleri, yeri ve bunlar arasında bulunanları eğlenmek için yaratmadık
Yusuf AliWe created not the heavens, the earth, and all between them, merely in (idle) sport
«وما خلقنا السماوات والأرض وما بينهما لاعبين» بخلق ذلك، حال.
Süleyman AteşOnları sadece gerçek bir sebeple, (hikmetli bir gaye ile) yarattık. Fakat onların çoğu bilmiyorlar
Yusuf AliWe created them not except for just ends: but most of them do not understand
«ما خلقناهما» وما بينهما «إلا بالحق» أي محقين في ذلك ليستدل به قدرتنا ووحدانيتنا وغير ذلك «ولكن أكثرهم» أي كفرا مكة «لا يعلمون».
Süleyman Ateş(Hakkın batıldan ayrılacağı) Hüküm günü, hepsinin varacağı gündür
Yusuf AliVerily the Day of sorting out is the time appointed for all of them
«إن يوم الفصل» يوم القيامة يفصل الله فيه بين العباد «ميقاتهم أجمعين» للعذاب الدائم.
Süleyman AteşO gün dost, dostundan bir şey savamaz. Ve onlara yardım da edilmez
Yusuf AliThe Day when no protector can avail his client in aught, and no help can they receive
«يوم لا يغني مولى عن مولى» بقرابة أو صداقة، أي لا يدفع عنه «شيئاً» من العذاب «ولا هم ينصرون» يمنعون منه، ويوم بدل من يوم الفصل.
Süleyman AteşAncak Allah'ın acıdığı kimseler (kurtulur). Şüphesiz O, üstündür esirgeyendir
Yusuf AliExcept such as receive God's Mercy: for He is Exalted in Might, Most Merciful
«إلا من رحم الله» وهم المؤمنون فإنه يشفع بعضهم لبعض بإذن الله «إنه هو العزيز» الغالب في انتقامه من الكفار «الرحيم» بالمؤمنين.
Süleyman AteşZakkum ağacı
Yusuf AliVerily the tree of Zaqqum
«إن شجرة الزقوم» هي من أخبث الشجر المر بتهامة ينبتها الله تعالى في الجحيم.
Süleyman AteşGünahkarların yemeğidir
Yusuf AliWill be the food of the Sinful
«طعام الأثيم» أبي جهل وأصحابه ذوي الإثم الكبير.
Süleyman AteşPota gibi karınlarda kaynar
Yusuf AliLike molten brass; it will boil in their insides
«كالمهل» أي كدردي الزيت الأسود خبر ثان «تغلي في البطون» بالفوقانية خبر ثالث وبالتحتانية حال من المهل.
Süleyman AteşSıcak suyun kaynaması gibi
Yusuf AliLike the boiling of scalding water
«كغلي الحميم» الماء الشديد الحرارة.
Süleyman Ateş(Allah, zebanilere emreder): "Tutun onu, cehennemin ortasına sürükleyin
Yusuf AliA voice will cry: "Seize ye him and drag him into the midst of the Blazing Fire
«خذوه» يقال للزبانية: خذوا الأثيم «فاعتلوه» بكسر التاء وضمها جروه بغلظة وشدة «إلى سواء الجحيم» وسط النار.
Süleyman AteşSonra başının üstüne kaynar su azabından dökün
Yusuf AliThen pour over his head the Penalty of Boiling Water
(ثم صبوا فوق رأسه من عذاب الحميم) أي من الحميم الذي لا يفارقه العذاب فهو أبلغ مما في آية "" يصب من فوق رؤوسهم الحميم "".
Süleyman AteşTad, zira sen kendince üstündün, şerefliydin
Yusuf AliTaste thou (this)! Truly wast thou mighty, full of honour
ويقال له: «ذق» أي العذاب «إنك أنت العزيز الكريم» بزعمك وقولك ما بين جبليها أعز وأكرم مني.
Süleyman Ateşİşte o kuşkulanıp durduğunuz şey budur
Yusuf AliTruly this is what ye used to doubt
وقال لهم: «إن هذا» الذي ترون من العذاب «ما كنتم به تمترون» فيه تشكون.
Süleyman AteşKorunanlar ise güvenli bir makamdadır
Yusuf AliAs to the Righteous (they will be) in a position of Security
«إن المتقين في مقام» مجلس «أمين» يؤمن فيه الخوف.
Süleyman AteşBahçelerde ve çeşme başlarında
Yusuf AliAmong Gardens and Springs
«في جنات» بساتين «وعيون».
Süleyman Ateşİnce ipekten ve parlak atlastan giysiler giyerek karşılıklı otururlar
Yusuf AliDressed in fine silk and in rich brocade, they will face each other
«يلبسون من سندس وإستبرق» أي ما رقَّ من الديباج وما غلظ منه «متقابلين» حال، أي لا ينظر بعضهم إلى قفا بعض لدوران الأسرة بهم.
Süleyman AteşAyrıca onları, iri gözlü hurilerle de evlendirmişizdir
Yusuf AliSo; and We shall join them to Companions with beautiful, big, and lustrous eyes
«كذلك» يقدر قبله الأمر «وزوجناهم» من التزويج أو قرناهم «بحور عين» بنساء بيض واسعات الأعين حسانها.
Süleyman AteşOrada, güven içinde, her meyveyi isterler
Yusuf AliThere can they call for every kind of fruit in peace and security
«يدعون» يطلبون الخدم «فيها» أي الجنة أن يأتوا «بكل فاكهة» منها «آمنين» من انقطاعها ومضرتها ومن كل مخوف حال.
Süleyman AteşOrada ilk ölümden başka ölüm tadmazlar (sürekli yaşarlar). Ve (Allah) onları cehennem azabından korumuştur
Yusuf AliNor will they there taste Death, except the first death; and He will preserve them from the Penalty of the Blazing Fire
«لا يذوقون فيها الموت إلا الموتة الأولى» أي التي في الدنيا بعد حياتهم فيها، قال بعضهم إلا بمعنى بعد «ووقاهم عذاب الجحيم».
Süleyman AteşRabbinden bir lutuf olarak (bu ni'metler kendilerine verilmiştir). İşte, o büyük başarı budur
Yusuf AliAs a Bounty from thy Lord! that will be the supreme achievement
«فضلاً» مصدر بمعنى تفضلاً منصوب بتفضل مقدراً «من ربك ذلك هو الفوز العظيم».
Süleyman AteşBiz o(Kur'a)nı senin diline kolaylaştırdık ki, düşünüp öğüt alsınlar
Yusuf AliVerily, We have made this (Qur'an) easy, in thy tongue, in order that they may give heed
«فإنما يسرناه» سهلنا القرآن «بلسانك» بلغتك لتفهمه العرب منك «لعلهم يتذكرون» يتعظون فيؤمنون لكنهم لا يؤمنون.
Süleyman AteşBiraz bekle, onlar da beklemektedirler (yakında başlarına neler geleceğini göreceklerdir)
Yusuf AliSo wait thou and watch; for they (too) are waiting
«فارتقب» انتظر هلاكهم «إنهم مرتقبون» هلاكك، وهذا قبل نزول الأمر بجهادهم.