70. Al-Ma'aarij سُورَةُ المَعَارِجِ
Diyanet İşleri MealiBirisi, yüksek derecelere sahip olan Allah katından, inkarcılara gelecek ve savunulması imkansız olacak azabı soruyor
Ali Bulaçİstekte bulunan biri, (muhakkak) gerçekleşecek olan bir azabı istedi
Elmalılı Hamdi YazırBir isteyen, olacak azabı istedi
«سأل سائل» دعا داع «بعذاب واقع».
Diyanet İşleri MealiBirisi, yüksek derecelere sahip olan Allah katından, inkarcılara gelecek ve savunulması imkansız olacak azabı soruyor
Ali BulaçKafirler için olan bu (azabı) geri çevirecek yoktur
Elmalılı Hamdi YazırKâfirler için onu savacak yok
(للكافرين ليس له دافع) هو النضر بن الحارث قال: "" اللهم إن كان هذا هو الحق "" الآية.
Diyanet İşleri MealiBirisi, yüksek derecelere sahip olan Allah katından, inkarcılara gelecek ve savunulması imkansız olacak azabı soruyor
Ali Bulaç(Bu azap) Yüce makamlar sahibi olan Allah'tandır
Elmalılı Hamdi YazırO, derece ve makamların sahibi Allah'tandır
«من الله» متصل بواقع «ذي المعارج» مصاعد الملائكة وهي السماوات.
Diyanet İşleri MealiMelekler ve Cebrail o derecelere, miktarı elli bin yıl olan bir günde yükselirler
Ali BulaçMelekler ve Ruh (Cebrail), ona, süresi elli bin yıl olan bir günde çıkabilmektedir
Elmalılı Hamdi YazırMelekler ve Ruh miktarı ellibin yıl süren bir gün içinde ona çıkar
«تعرج» بالتاء والياء «الملائكة والروح» جبريل «إليه» إلى مهبط أمره من السماء «في يوم» متعلق بمحذوف، أي يقع العذاب بهم في يوم القيامة «كان مقداره خمسين ألف سنة» بالنسبة إلى الكافر لما يلقى فيه من الشدائد، وأما المؤمن فيكون أخف عليه من صلاة مكتوبة يصليها في الدنيا كما جاء في الحديث.
Diyanet İşleri MealiGüzel güzel sabret
Ali BulaçŞu halde, güzel bir sabır (göstererek) sabret
Elmalılı Hamdi YazırO halde güzel bir sabır ile sabret
«فاصبر» وهذا قبل أن يؤمر بالقتال «صبرا جميلا» أي لا جزع فيه.
Diyanet İşleri MealiDoğrusu inkarcılar azabı uzak görüyorlar
Ali BulaçÇünkü, gerçekten onlar, bunu uzak görüyorlar
Elmalılı Hamdi YazırÇünkü onlar onu uzak görürler
«إنهم يرونه» أي العذاب «بعيدا» غير واقع.
Diyanet İşleri MealiAma biz onu yakın görmekteyiz
Ali BulaçBiz ise, onu pek yakın görüyoruz
Elmalılı Hamdi YazırBiz ise onu yakın görüyoruz
«ونراه قريبا» واقعا لا محالة.
Diyanet İşleri MealiGök, o gün, erimiş maden gibi olur
Ali BulaçGökyüzünün erimiş maden gibi olacağı gün
Elmalılı Hamdi YazırO gün gök erimiş bir maden gibi olur
«يوم تكون السماء» متعلق بمحذوف تقديره يقع «كالمهل» كذائب الفضة.
Diyanet İşleri MealiDağlar da atılmış pamuğa döner
Ali BulaçDağlar da (etrafa uçuşmuş) rengarenk yün gibi olacak
Elmalılı Hamdi YazırDağlar da atılmış renkli yün gibi olur
«وتكون الجبال كالعهن» كالصوف في الخفة والطيران بالريح.
Diyanet İşleri MealiHiç bir dost diğer bir dostunu sormaz
Ali Bulaç(Böyle bir günde) Hiçbir yakın dost bir yakın dostu sormaz
Elmalılı Hamdi YazırDost dostun halini soramaz
«ولا يسأل حميم حميما» قريب قريبه لاشتغال كل بحاله.
Diyanet İşleri MealiOnlar birbirlerine yalnız gösterilirler. Suçlu kimse o günün azabından kurtulmak için oğullarını, ailesini, kardeşini, kendisini barındırmış olan sülalesini ve yeryüzünde bulunan herkesi feda etmek ve böylece kendisini kurtarmak ister
Ali BulaçOnlar birbirlerine gösterilirler. Bir suçlu-günahkar, o günün azabına karşılık olmak üzere, oğullarını fidye olarak vermek ister
Elmalılı Hamdi YazırBirbirlerine gösterilirler. Suçlu o günün azabından kurtulmak için fidye vermek ister; oğullarını
«يبصرونهم» أي يبصر الأحماء بعضهم بعضا ويتعارفون ولا يتكلمون والجملة مستأنفة «يود المجرم» يتمنى الكافر «لو» بمعنى أن «يفتدي من عذاب يومئذ» بكسر الميم وفتحها «ببنيه».
Diyanet İşleri MealiOnlar birbirlerine yalnız gösterilirler. Suçlu kimse o günün azabından kurtulmak için oğullarını, ailesini, kardeşini, kendisini barındırmış olan sülalesini ve yeryüzünde bulunan herkesi feda etmek ve böylece kendisini kurtarmak ister
Ali BulaçKendi eşini ve kardeşini
Elmalılı Hamdi YazırEşini ve kardeşini
«وصاحبته» زوجته «وأخيه».
Diyanet İşleri MealiOnlar birbirlerine yalnız gösterilirler. Suçlu kimse o günün azabından kurtulmak için oğullarını, ailesini, kardeşini, kendisini barındırmış olan sülalesini ve yeryüzünde bulunan herkesi feda etmek ve böylece kendisini kurtarmak ister
Ali BulaçVe onu barındıran aşiretini de
Elmalılı Hamdi YazırKendisini barındıran, içinde yetiştiği tüm ailesini
«وفصيلته» عشيرته لفصله منها «التي تؤويه» تضمه.
Diyanet İşleri MealiOnlar birbirlerine yalnız gösterilirler. Suçlu kimse o günün azabından kurtulmak için oğullarını, ailesini, kardeşini, kendisini barındırmış olan sülalesini ve yeryüzünde bulunan herkesi feda etmek ve böylece kendisini kurtarmak ister
Ali BulaçYeryüzünde bulunanların tümünü (verse de); sonra bir kurtulsa
Elmalılı Hamdi YazırVe yeryüzünde bulunanların hepsini ki, tek kendini kurtarabilsin
«ومن في الأرض جميعا ثم ينجيه» ذلك الافتداء عطف على يفتدي.
Diyanet İşleri MealiHayır, olmaz... Orada sırtını çevirip yüzgeri edeni, malını toplayıp kimseye hakkını vermeden saklayanı çağıran, deriyi soyup kavuran, alevli ateş vardır
Ali BulaçHayır; (hiçbiri kabul edilmez). Doğrusu o (cehennem), cayır cayır yanmakta olan ateştir
Elmalılı Hamdi YazırHayır, o alevlenen bir ateştir
«كلا» رد لما يوده «إنها» أي النار «لظى» اسم لجهنم لأنها تتلظى، أي تتلهب على الكفار.
Diyanet İşleri MealiHayır, olmaz... Orada sırtını çevirip yüzgeri edeni, malını toplayıp kimseye hakkını vermeden saklayanı çağıran, deriyi soyup kavuran, alevli ateş vardır
Ali BulaçBaşın derisini kavurup-soyar
Elmalılı Hamdi YazırDerileri kavurur, soyar
«نزاعة للشوى» جمع شواة وهي جلدة الرأس.
Diyanet İşleri MealiHayır, olmaz... Orada sırtını çevirip yüzgeri edeni, malını toplayıp kimseye hakkını vermeden saklayanı çağıran, deriyi soyup kavuran, alevli ateş vardır
Ali BulaçYüz çevirip arkasını döneni çağırır-durur
Elmalılı Hamdi YazırÇağırır, sırtını dönüp gideni
«تدعو من أدبر وتولى» عن الإيمان بأن تقول: إليَّ إليَّ.
Diyanet İşleri MealiHayır, olmaz... Orada sırtını çevirip yüzgeri edeni, malını toplayıp kimseye hakkını vermeden saklayanı çağıran, deriyi soyup kavuran, alevli ateş vardır
Ali Bulaç(Durmaksızın mal ve servet) Toplayıp bir yerde (üstüste) yığmakta olanı
Elmalılı Hamdi YazırMal toplayıp kasada yığanı
«وجمع» المال «فأوعي» أمسكه في وعائه ولم يؤد حق الله منه.
Diyanet İşleri Mealiİnsan gerçekten pek huysuz yaratılmıştır
Ali BulaçGerçekten, insan, 'bencil ve haris' olarak yaratıldı
Elmalılı Hamdi YazırDoğrusu insan dayanıksız ve huysuz yaratılmıştır
«إن الإنسان خلق هلوعا» حال مقدرة وتفسيره.
Diyanet İşleri MealiBaşına bir fenalık gelince feryat eder
Ali BulaçKendisine bir şer (kötülük) dokunduğu zaman feryadı basar
Elmalılı Hamdi YazırKendisine kötülük dokundu mu sızlanır
«إذا مسه الشر جزوعا» وقت مس الشر.
Diyanet İşleri MealiBir iyiliğe uğrarsa onu herkesten meneder
Ali BulaçOna bir hayır dokunduğunda engelleyici olur (veya cimrilik eder)
Elmalılı Hamdi YazırKendisine hayır dokundu mu cimrilik eder
«وإذا مسه الخير منوعا» وقت مس الخير أي المال لحق الله منه.
Diyanet İşleri MealiAncak namaz kılıp namazlarında yoksul ve yoksuna belirli bir hak tanıyanlar, ceza gününü doğrulayanlar, Rablerinin azabından korkanlar böyle değildir
Ali BulaçAncak namaz kılanlar hariç
Elmalılı Hamdi YazırAncak namaz kılanlar bunun dışındadır
«إلا المصلين» أي المؤمنين.
Diyanet İşleri MealiAncak namaz kılıp namazlarında yoksul ve yoksuna belirli bir hak tanıyanlar, ceza gününü doğrulayanlar, Rablerinin azabından korkanlar böyle değildir
Ali BulaçKi onlar, namazlarında süreklidirler
Elmalılı Hamdi YazırOnlar ki namazlarını sürekli kılarlar
«الذين هم على صلاتهم دائمون» مواظبون.
Diyanet İşleri MealiAncak namaz kılıp namazlarında yoksul ve yoksuna belirli bir hak tanıyanlar, ceza gününü doğrulayanlar, Rablerinin azabından korkanlar böyle değildir
Ali BulaçVe onların mallarında belirli bir hak vardır
Elmalılı Hamdi YazırOnların mallarında belli bir hak vardır
«والذين في أموالهم حق معلوم» هو الزكاة.
Diyanet İşleri MealiAncak namaz kılıp namazlarında yoksul ve yoksuna belirli bir hak tanıyanlar, ceza gününü doğrulayanlar, Rablerinin azabından korkanlar böyle değildir
Ali BulaçYoksul ve yoksun olan(lar)için
Elmalılı Hamdi YazırHem isteyen için, hem de istemekten utanan yoksul için
«للسائل والمحروم» المتعفف عن السؤال فيحرم.
Diyanet İşleri MealiAncak namaz kılıp namazlarında yoksul ve yoksuna belirli bir hak tanıyanlar, ceza gününü doğrulayanlar, Rablerinin azabından korkanlar böyle değildir
Ali BulaçOnlar, din gününü tasdik etmektedirler
Elmalılı Hamdi YazırOnlar ki ceza gününü tasdik ederler
«والذين يُصدقون بيوم الدين» الجزاء.
Diyanet İşleri MealiAncak namaz kılıp namazlarında yoksul ve yoksuna belirli bir hak tanıyanlar, ceza gününü doğrulayanlar, Rablerinin azabından korkanlar böyle değildir
Ali BulaçRablerinin azabına karşı (daimi) bir korku duymaktadırlar
Elmalılı Hamdi YazırRablerinin azabından korkarlar
«والذين هم من عذاب ربهم مشفقون» خائفون.
Diyanet İşleri MealiDoğrusu Rablerinin azabından kimse güvende değildir
Ali BulaçŞüphesiz Rablerinin azabından emin olunamaz
Elmalılı Hamdi YazırÇünkü Rablerinin azabından emin olunmaz
«إن عذاب ربهم غير مأمون» نزوله.
Diyanet İşleri MealiEşleri ve cariyeleri dışında, mahrem yerlerini herkesten koruyanlar, doğrusu bunlar yerilmezler
Ali BulaçVe onlar, ırzlarını (ferç) korurlar
Elmalılı Hamdi YazırOnlar ki ırzlarını korurlar
«والذين هم لفروجهم حافظون».
Diyanet İşleri MealiEşleri ve cariyeleri dışında, mahrem yerlerini herkesten koruyanlar, doğrusu bunlar yerilmezler
Ali BulaçAncak kendi eşleri ya da sağ ellerinin malik olduğu başka; çünkü onlar (bunlardan dolayı) kınanmazlar
Elmalılı Hamdi YazırAncak zevcelerine ve cariyelerine karşı hariç. Çünkü onlara yaklaştıklarında kınanmazlar
«إلا على أزواجهم أو ما ملكت أيمانهم» من الإماء «فإنهم غير ملومين».
Diyanet İşleri MealiBu sınırları aşmak isteyenler, işte onlar, aşırı gidenlerdir
Ali BulaçFakat bunun ötesini arayanlar, artık onlar sınırı çiğneyenlerdir
Elmalılı Hamdi YazırBundan ötesini isteyenler, var ya işte onlar haddi aşanlardır
«فمن ابتغى وراء ذلك فأولئك هم العادون» المتجاوزون الحلال إلى الحرام.
Diyanet İşleri MealiEmanetlerini ve sözlerini yerine getirenler
Ali Bulaç(Bir de) Onlar, kendilerine verilen emanete ve verdikleri ahde (harfiyyen) riayet edenlerdir
Elmalılı Hamdi YazırOnlar emanetlerini ve ahitlerini gözetirler
«والذين هم لأماناتهم» وفي قراءة بالإفراد: ما ائْتُمِنوا عليه من أمر الدين والدنيا «وعهدهم» المأخوذ عليهم في ذلك «راعون» حافظون.
Diyanet İşleri MealiŞahidliklerini gereği gibi yapanlar
Ali BulaçŞahidliklerinde dosdoğru davrananlardır
Elmalılı Hamdi YazırŞahitliklerinde dürüsttürler
«والذين هم بشهادتهم» وفي قراءة بالجمع «قائمون» يقيمونها ولا يكتمونها.
Diyanet İşleri MealiNamazlarına riayet edenler
Ali BulaçNamazlarını (titizlikle) koruyanlardır
Elmalılı Hamdi YazırNamazlarına devam ederler
«والذين هم على صلاتهم يحافظون» بأدائها في أوقاتها.
Diyanet İşleri Mealiİşte onlar, cennetlerde ikram olunacak kimselerdir
Ali Bulaçİşte onlar, cennetler içinde ağırlananlardır
Elmalılı Hamdi Yazırİşte bunlar cennetlerde ağırlanırlar
«أولئك في جنات مكرمون».
Diyanet İşleri Mealiİnkar edenlere ne oluyor, sana doğru sağdan soldan topluluklar halinde koşuşuyorlar
Ali BulaçŞimdi inkar edenlere ne oluyor ki, boyunlarını sana uzatıp koşuyorlar
Elmalılı Hamdi YazırŞimdi ne oluyor o inkâr edenlere ki, sana doğru boyunlarını uzatarak koşuyorlar
«فمال الذين كفروا قبلك» نحوك «مهطعين» حال، أي مديمي النظر.
Diyanet İşleri Mealiİnkar edenlere ne oluyor, sana doğru sağdan soldan topluluklar halinde koşuşuyorlar
Ali BulaçSağ yandan ve sol yandan bölükler halinde
Elmalılı Hamdi YazırSağdan ve soldan bölük bölük
«عن اليمين وعن الشمال» منك «عزين» حال أيضا، أي جماعات حلقا حلقا، يقولون استهزاء بالمؤمنين: لئن دخل هؤلاء الجنة لندخلنها قبلهم قال تعالى:
Diyanet İşleri MealiOnlardan herbiri nimet bahçesine konulacağını mı umuyor
Ali BulaçOnlardan her biri, nimetlerle donatılmış cennete gireceğini mi umuyor (tamah ediyor)
Elmalılı Hamdi YazırOnlardan herbiri, bir nimet cennetine sokulacağını mı umuyor
«أيطمع كل امرىءٍ منهم أن يدخل جنة نعيم».
Diyanet İşleri MealiHayır; doğrusu onları kendilerinin de bildikleri şeyden yaratmışızdır
Ali BulaçHayır; doğrusu Biz onları bildikleri şeyden yarattık
Elmalılı Hamdi YazırHayır, biz onları bildikleri şeyden yarattık
«كلا» ردع لهم عن طمعهم في الجنة «إنا خلقناهم» كغيرهم «مما يعلمون» من نطف فلا يطمع بذلك في الجنة وإنما يطمع فيها بالتقوى.
Diyanet İşleri MealiDoğuların ve batıların Rabbine yemin ederim ki, onların yerine daha iyilerini getirmeğe Bizim gücümüz yeter ve kimse de önümüze geçemez
Ali BulaçArtık, doğuların ve batıların Rabbine yemin ederim; Biz gerçekten güç yetireniz
Elmalılı Hamdi YazırArtık o doğuların ve batıların Rabbine yemine ne gerek, elbette bizim gücümüz yeter
«فلا» لا زائدة «أقسم برب المشارق والمغارب» للشمس والقمر وسائر الكواكب «إنا لقادرون».
Diyanet İşleri MealiDoğuların ve batıların Rabbine yemin ederim ki, onların yerine daha iyilerini getirmeğe Bizim gücümüz yeter ve kimse de önümüze geçemez
Ali BulaçOnların yerine kendilerinden daha hayırlılarına getirip-değiştirmeye. Üstelik Bizim önümüze geçilemez
Elmalılı Hamdi YazırOnları kendilerinden daha hayırlı olanlarla değiştirebiliriz ve bizim önümüze geçilmez
«على أن نبدل» نأتي بدلهم «خيرا منهم وما نحن بمسبوقين» بعاجزين عن ذلك.
Diyanet İşleri MealiOnları bırak; kendilerine söz verilen güne kavuşmalarına kadar dalıp oynasınlar
Ali BulaçŞu halde sen, kendilerine vadedilen (azap) günlerine kavuşuncaya kadar onları bırak; dalıp-oynasınlar, oyalansınlar
Elmalılı Hamdi YazırO halde bırak onları, kendilerine vaad edilen günlerine kavuşuncaya kadar dalıp oynayadursunlar
«فذرهم» اتركهم «يخوضوا» في باطلهم «ويلعبوا» في دنياهم «حتى يلاقوا» يلقوا «يومهم الذي يوعدون» فيه العذاب.
Diyanet İşleri MealiKabirlerden çabuk çabuk çıkacakları gün, gözleri dönmüş, yüzlerini zillet bürümüş olarak sanki dikili taşlara doğru koşarlar. İşte bu, onlara söz verilmiş olan gündür
Ali BulaçKabirlerinden koşarcasına çıkarılacakları gün, sanki onlar dikili birşeye yönelmiş gibidirler
Elmalılı Hamdi YazırO gün kabirlerden hızlı hızlı çıkacaklar, sanki putlara gidiyorlarmış gibi fırlayacaklar
«يوم يخرجون من الأجداث» القبور «سراعا» إلى المحشر «كأنهم إلى نَصْبِ» وفي قراءة بضم الحرفين، شيء منصوب كعلم أو راية «يوفضون» يسرعون.
Diyanet İşleri MealiKabirlerden çabuk çabuk çıkacakları gün, gözleri dönmüş, yüzlerini zillet bürümüş olarak sanki dikili taşlara doğru koşarlar. İşte bu, onlara söz verilmiş olan gündür
Ali BulaçGözleri 'korkudan ve dehşetten düşük' yüzlerini de bir zillet kaplamış; işte bu, kendilerine vadedilmekte olan (kıyamet ve azap) günüdür
Elmalılı Hamdi YazırGözleri düşük, kendilerini bir alçaklık saracak da saracak. İşte onlara vaad edilen gün, o gündür
«خاشعة» ذليلة «أبصارهم ترهقهم» تغشاهم «ذلة ذلك اليوم الذي كانوا يوعدون» ذلك مبتدأ وما بعده الخبر ومعناه يوم القيامة.