74. Al-Muddaththir سُورَةُ المُدَّثِّرِ
Elmalılı Hamdi YazırEy örtüsüne bürünen (Peygamber)
Süleyman AteşEy örtüsüne bürünen
«يا أيها المدثر» النبي صلى الله عليه وسلم وأصله المتدثر أدغمت التاء في الدال، أي المتلفف بثيابه عند نزول الوحي عليه.
Elmalılı Hamdi YazırKalk artık uyar
Süleyman AteşKalk, uyar
«قم فأنذر» خوِّف أهل مكة النار إن لم يؤمنوا.
Elmalılı Hamdi YazırSadece Rabbini yücelt
Süleyman AteşRabbini tekbir et (O'nun büyüklüğünü an)
«وربك فكبر» عظِّم عن إشراك المشركين.
Elmalılı Hamdi YazırElbiseni temizle
Süleyman AteşElbiseni temizle
«وثيابك فطهر» عن النجاسة أو قصرها خلاف جر العرب ثيابهم خيلاء فربما أصابتها نجاسة.
Elmalılı Hamdi YazırPislikten sakın
Süleyman AteşPislikten kaçın
«والرُّجز» فسره النبي صلى الله عليه وسلم بالأوثان «فاهجر» أي دم على هجره.
Elmalılı Hamdi YazırYaptığını çok görerek başa kakma
Süleyman AteşVerdiğini çok bularak başa kakma
«ولا تمنن تستكثر» بالرفع حال، أي لا تعط شيئا لتطلب أكثر منه وهذا خاص به صلى الله عليه وسلم لأنه مأمور بأجمل الأخلاق وأشرف الآداب.
Elmalılı Hamdi YazırRabbin için sabret
Süleyman AteşRabbin için sabret
«ولربك فاصبر» على الأوامر والنواهي.
Elmalılı Hamdi YazırO sûra üflendiği zaman
Süleyman AteşSur'a üflendiği zaman
«فإذا نقر في الناقور» نفخ في الصور وهو القرن النفخة الثانية.
Elmalılı Hamdi Yazırİşte o gün pek zorlu bir gündür
Süleyman Ateşİşte o gün, çetin bir gündür
«فذلك» أي وقت النقر «يومئذ» بدل مما قبله المبتدأ وبني لإضافته إلى غير متمكن وخبر المبتدأ «يوم عسير» والعامل في إذا ما دلت عليه الجملة اشتد الأمر.
Elmalılı Hamdi YazırKâfirler için hiç kolay değildir
Süleyman AteşKafirler için kolay değildir
«على الكافرين غير يسير» فيه دلالة على أنه يسير على المؤمنين في عسره.
Elmalılı Hamdi YazırTek olarak yarattığım o kimseyi bana bırak
Süleyman AteşBenimle şu adamı yalnız bırak ki ben onu tek olarak yarattım
«ذرني» اتركني «ومن خلقت» عطف على المفعول أو مفعول معه «وحيدا» حال من مَن أو من ضميره المحذوف من خلقت منفردا بلا أهل ولا مال هو الوليد بن المغيرة المخزومي.
Elmalılı Hamdi YazırHem ona bol servet verdim
Süleyman AteşOna uzun boylu mal verdim
«وجعلت له مالا ممدودا» واسعا متصلا من الزروع والضروع والتجارة.
Elmalılı Hamdi YazırHem göz önünde oğullar verdim
Süleyman AteşGöz önünde oğullar (verdim)
«وبنين» عشرة أو أكثر «شهودا» يشهدون المحافل وتسمع شهاداتهم.
Elmalılı Hamdi YazırHem ona büyük imkânlar sağladım
Süleyman AteşKendisine bir döşeyiş döşedim
«ومهدت» بسطت «له» في العيش والعمر والولد «تمهيدا».
Elmalılı Hamdi YazırSonra da şiddetle arzu eder ki daha da artırayım
Süleyman AteşHala daha da artırmama göz dikiyor
«ثم يطمع أن أزيد».
Elmalılı Hamdi YazırHayır, çünkü o bizim âyetlerimize karşı bir inatçı kesildi
Süleyman AteşHayır, çünkü o bizim ayetlerimize karşı bir inatçı kesildi
«كلا» لا أزيده على ذلك «إنه كان لآياتنا» القرآن «عنيدا» معاندا.
Elmalılı Hamdi YazırBen onu dimdik bir yokuşa sardıracağım
Süleyman AteşOnu dimdik bir yokuşa sardıracağım
«سأرهقه» أكلفه «صعودا» مشقة من العذاب أو جبلا من نار يصعد فيه ثم يهوي أبدا.
Elmalılı Hamdi YazırÇünkü o bir düşündü, ölçtü, biçti
Süleyman AteşZira o düşündü, ölçtü, biçti
«إنه فكر» فيما يقول في القرآن الذي سمعه النبي صلى الله عليه وسلم «وقدر» في نفسه ذلك.
Elmalılı Hamdi YazırKahrolası nasıl da ölçtü, biçti
Süleyman AteşKahrolası nasıl da ölçtü, biçti
«فقتل» لعن وعذب «كيف قدر» على أي حال كان تقديره.
Elmalılı Hamdi YazırYine kahrolası, nasıl ölçtü biçti
Süleyman AteşYine kahrolası nasıl ölçtü, biçti
«ثم قتل كيف قدر».
Elmalılı Hamdi YazırSonra baktı
Süleyman AteşSonra baktı
«ثم نظر» في وجوه قومه أو فيما يقدح به فيه.
Elmalılı Hamdi YazırSonra kaşını çattı, surat astı
Süleyman AteşSonra surat astı, kaşlarını çattı
«ثم عبس» قبض وجهه وكلحه ضيقا بما يقول «وبسر» زاد في القبض والكلوح.
Elmalılı Hamdi YazırSonra arkasını döndü ve büyüklük tasladı
Süleyman AteşSonra arkasını döndü, böbürlendi
«ثم أدبر» عن الإيمان «واستكبر» تكبر عن اتباع النبي صلى الله عليه وسلم.
Elmalılı Hamdi YazırBu, dedi, başka değil öğretilegelen bir sihirdir
Süleyman AteşBu dedi, rivayet edilip öğretilen bir büyüden başka bir şey değildir
«فقال» فيما جاء به «إن» ما «هذا إلا سحر يؤثر» ينقل عن السحرة.
Elmalılı Hamdi YazırBu, sadece bir insan sözüdür
Süleyman AteşBu, sadece, bir insan sözüdür
ما «إن هذا إلا قول البشر» كما قالوا إنما يعلمه بشر.
Elmalılı Hamdi YazırBen onu Sekar'a (cehenneme) sokacağım
Süleyman AteşOnu Sekar'a sokacağım
«سأصليه» أُدخله «سقر» جهنم.
Elmalılı Hamdi YazırBilir misin sen, nedir o sekar
Süleyman AteşSekar'ın ne olduğunu sen nereden bileceksin
«وما أدراك ما سقر» تعظيم شأنها.
Elmalılı Hamdi YazırNe geriye bir şey kor, ne bırakır
Süleyman Ateş(Geride bir şey) Komaz, bırakmaz (her şeyi yakıp yok eder)
«لا تبقي ولا تذر» شيئا من لحم ولا عصب إلا أهلكته ثم يعود كما كان.
Elmalılı Hamdi YazırDurmadan derileri kavurur
Süleyman AteşDurmadan deriler kavurur
«لواحة للبشر» محرقة لظاهر الجلد.
Elmalılı Hamdi YazırÜzerinde ondokuz (melek) vardır
Süleyman AteşÜzerinde ondokuz (muhafız) vardır
«عليها تسعة عشر» ملكا خزنتها قال بعض الكفار وكان قويا شديد البأس أنا أكفيكم سبعة عشر واكفوني أنتم اثنين قال تعالى:
Elmalılı Hamdi YazırBiz o ateşin muhafızlarını hep melekler yaptık. Bunların sayılarını da ancak kâfirler için bir imtihan kıldık ki, kendilerine kitap verilenler kesin bilgi edinsinler, iman edenlerin de imanı artsın. Kendilerine kitap verilenler ve müminler şüpheye düşmesinler. Kalplerinde hastalık bulunanlarla kâfirler de: "Allah bu misalle ne demek istedi?" desinler. İşte böyle, Allah dilediğini şaşırtır, dilediğini de yola getirir. Rabbinin ordularını ancak Rabbin bilir. Bu, insanlar için uyarıdan başka bir şey değildir
Süleyman AteşBiz cehennemin muhafızlarını hep melekler yaptık. Onların sayısını da inkar edenler için bir sınav yaptık ki, kendilerine Kitap verilmiş olanlar iyice inansın, inananların da imanı artsın. Kitap verilmiş olanlar ve inananlar kuşkulanmasınlar. Kalblerinde hastalık bulunanlar ve kafirler de: "Allah bu misalle ne demek istedi?" desinler. Böylece Allah, dilediğini şaşırtır, dilediğni doğru yola iletir. Rabbinin ordularını ancak kendisi bilir. Bu, insanlara bir uyarıdır
«وما جعلنا أصحاب النار إلا ملائكة» أي فلا يطاقون كما يتوهمون «وما جعلنا عدتهم» ذلك «إلا فتنة» ضلالا «للذين كفروا» بأن يقولوا لم كانوا تسعة عشر «ليستيقن» ليستبين «الذين أوتوا الكتاب» أي اليهود صدق النبي صلى الله عليه وسلم في كونهم تسعة عشر الموافق لما في كتابهم «ويزداد الذين آمنوا» من أهل الكتاب «إيمانا» تصديقا لموافقته ما أتي به النبي صلى الله عليه وسلم لما في كتابهم «ولا يرتاب الذين أُوتوا الكتاب والمؤمنون» من غيرهم في عدد الملائكة «وليقول الذين في قلوبهم مرض» شك بالمدينة «والكافرون» بمكة «ماذا أراد الله بهذا» العدد «مثلا» سموه لغرابته بذلك وأعرب حالا «كذلك» أي مثل إضلال منكر هذا العدد وهدى مصدقه «يضل الله من يشاء ويهدي من يشاء وما يعلم جنود ربك» أي الملائكة في قوتهم وأعوانهم «إلا هو وما هي» أي سقر «إلا ذكرى للبشر».
Elmalılı Hamdi YazırHayır, andolsun aya
Süleyman AteşHayır, andolsun Aya
«كلا» استفتاح بمعنى ألا «والقمر».
Elmalılı Hamdi YazırDöndüğü an o geceye
Süleyman AteşDönüp gitmekte olan geceye
«والليل إذا» بفتح الذال «دبر» جاء بعد النهار وفي قراءة إذ دبر بسكون الذال بعدها همزة، أي مضى.
Elmalılı Hamdi YazırVe açtığı sıra o sabaha
Süleyman AteşAğaran sabaha
«والصبح إذا أسفر» ظهر.
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz o Sekar, büyük belalardan biridir
Süleyman AteşKi o (Sekar), büyük(bela)lardan biridir
«إنها» أي سقر «لإحدى الكبر» البلايا العظام.
Elmalılı Hamdi YazırUyarmak için insanları
Süleyman Ateşİnsanlar için uyarıcıdır
«نذيرا» حال من إحدى وذكر لأنها بمعنى العذاب «للبشر».
Elmalılı Hamdi Yazırİçinizden ileri gitmek veya geri kalmak isteyen kimseleri
Süleyman AteşSizden (iman yolunda) ileri gitmek veya geri kalmak dileyen kimseler için (uyarıcıdır)
«لمن شاء منكم» بدل من البشر «أن يتقدم» إلى الخير أو الجنة بالإيمان «أو يتأخر» إلى الشر أو النار بالكفر.
Elmalılı Hamdi YazırHer nefis kendi kazancına bağlıdır
Süleyman AteşHer can, kazandığıyle (Allah katında) rehin alınmıştır
«كل نفس بما كسبت رهينة» مرهونة مأخوذة بعملها في النار.
Elmalılı Hamdi YazırAncak amel defterleri sağından verilenler hariç
Süleyman AteşYalnız sağın adamları (Kitapları sağdan verilenler) hariç
«إلا أصحاب اليمين» وهم المؤمنون فناجون منها كائنون.
Elmalılı Hamdi YazırOnlar cennettedirler, sorup dururlar
Süleyman AteşOnlar cennetler içinde soruyorlar
«في جنات يتساءلون» بينهم.
Elmalılı Hamdi YazırSuçluların durumunu
Süleyman AteşSuçluların durumunu
«عن المجرمين» وحالهم ويقولون لهم بعد إخراج الموحدين من النار.
Elmalılı Hamdi YazırNedir sizi Sekar'a sokan?" diye
Süleyman AteşSizi şu yakıcı ateşe ne sürükledi
«ما سلككم» أدخلكم «في سقر».
Elmalılı Hamdi YazırSuçlular der ki: "Biz namaz kılanlardan değildik
Süleyman Ateş(Onlar da) Dediler ki: "Biz namaz kılanlardan olmadık
«قالوا لم نك من المصلين».
Elmalılı Hamdi YazırYoksula da yedirmezdik
Süleyman AteşYoksula da yedirmezdik
«ولم نك نطعم المسكين».
Elmalılı Hamdi YazırBoş şeylere dalanlarla dalar giderdik
Süleyman AteşBoş şeylere dalanlarla birlikte dalardık
«وكنا نخوض» في الباطل «مع الخائضين».
Elmalılı Hamdi YazırCeza gününü yalanlardık
Süleyman AteşCeza gününü yalanlardık
«وكنا نكذب بيوم الدين» البعث والجزاء.
Elmalılı Hamdi YazırNihayet bize ölüm gelip çattı
Süleyman Ateşİşte böyle iken ölüm bize gelip çattı
«حتى أتانا اليقين» الموت.
Elmalılı Hamdi YazırArtık onlara şefaatçilerin şefaatı fayda vermez
Süleyman AteşArtık onlara şefa'atçilerin şefa'ati fayda vermez
«فما تنفعهم شفاعة الشافعين» من الملائكة والأنبياء والصالحين والمعنى لا شفاعة لهم.
Elmalılı Hamdi YazırŞimdi o Kur'ân'dan yüz çevirirlerken ne mazeretleri var
Süleyman AteşBöyle iken onlara ne oluyur ki öğütten yüz çeviriyorlar
«فما» مبتدأ «لهم» خبره متعلق بمحذوف انتقل ضميره إليه «عن التذكرة معرضين» حال من الضمير والمعنى أي شيء حصل لهم في إعراضهم عن الاتعاظ.
Elmalılı Hamdi YazırSanki onlar ürkmüş yaban eşekleri
Süleyman AteşYaban eşekleri gibi
«كأنهم حمر مستنفرة» وحشية.
Elmalılı Hamdi YazırArslandan kaçmaktalar
Süleyman AteşAslandan ürkmüş
«فرت من قسورة» أسد أي هربت منه أشد الهرب.
Elmalılı Hamdi YazırHayır, onlardan her kişi kendisine açılmış sayfalar verilmesini istiyor
Süleyman AteşHayır, onlardan her kişi kendisine açılan sahifeler verilmesini istiyor
«بل يريد كل امرىء منهم أن يؤتى صحفا منشرة» أي من الله تعالى باتباع النبي كما قالوا: لن نؤمن لك حتى تنزل علينا كتابا نقرؤه.
Elmalılı Hamdi YazırYok, yok onlar ahiretten korkmuyorlar
Süleyman AteşYok yok onlar ahiretten korkmuyorlar
«كلا» ردع عما أرادوه «بل لا يخافون الآخرة» أي عذابها.
Elmalılı Hamdi YazırHayır, hayır, O kur'ân kuşkusuz bir öğüttür
Süleyman AteşHayır (iyi bilsinler ki) o (Kur'an) bir ikazdır
«كلا» استفتاح «إنه» أي القرآن «تذكرة» عظة.
Elmalılı Hamdi YazırDileyen onu düşünür
Süleyman AteşDileyen onu düşünür, öğüt alır
«فمن شاء ذكره» قرأه فاتعظ به.
Elmalılı Hamdi YazırBununla beraber Allah dilemedikçe onlar öğüt alamazlar. Koruyacak da O'dur, bağışlayacak da
Süleyman AteşAllah dilemedikçe onlar öğüt almazlar. Takva ve mağfiret ehli O'dur (kendisinden korunmağa, cezasından kaçınmağa layık olan ve günahları bağışlayan yalnız O'dur)
«وما يذكرون» بالياء والتاء «إلا أن يشاء الله هو أهل التقوى» بأن يتقى «وأهل المغفرة» بأن يغفر لمن اتقاه.