89. Al-Fajr سُورَةُ الفَجۡرِ
Ali BulaçFecre andolsun
Diyanet İşleri MealiTanyerinin ağarmasına and olsun
«والفجر» أي فجر كل يوم.
Ali BulaçOn geceye
Diyanet İşleri MealiZilhicce ayının ilk on gecesine and olsun
«وليال عشر» أي عشر ذي الحجة.
Ali BulaçÇifte ve tek'e
Diyanet İşleri MealiHerşeyin çiftine de, tekine de and olsun
«والشفع» الزوج «والوتر» بفتح الواو وكسرها لغتان: الفرد.
Ali BulaçAkıp-gittiği zaman geceye
Diyanet İşleri MealiGelip geçen geceye and olsun ki, bunların her biri akıl sahibi için birer yemine değmez mi
«والليل إذا يسْر» مقبلا ومدبرا.
Ali BulaçBunlarda, akıl sahibi olan için bir yemin var, değil mi
Diyanet İşleri MealiGelip geçen geceye and olsun ki, bunların her biri akıl sahibi için birer yemine değmez mi
«هل في ذلك» القسم «قسمٌ لذي حجر» عقل، وجواب القسم محذوف أي: لتعذبنّ يا كفار مكة.
Ali BulaçRabbinin Ad (kavmin)e ne yaptığını görmedin mi
Diyanet İşleri MealiRabbinin, hiçbir memlekette benzeri ortaya konmayan sütunlara sahip İrem şehrinde oturan Ad milletine ne ettiğini görmedin mi
«ألم ترَ» تعلم يا محمد «كيف فعل ربك بعاد».
Ali BulaçYüksek sütunlar' sahibi İrem'e
Diyanet İşleri MealiRabbinin, hiçbir memlekette benzeri ortaya konmayan sütunlara sahip İrem şehrinde oturan Ad milletine ne ettiğini görmedin mi
«إرَمَ» هي عاد الأولى، فإرم عطف بيان أو بدل، ومنع الصرف للعلمية والتأنيث «ذات العماد» أي الطول كان طول الطويل منهم أربعمائة ذراع.
Ali BulaçKi şehirler içinde onun bir benzeri yaratılmış değildi
Diyanet İşleri MealiRabbinin, hiçbir memlekette benzeri ortaya konmayan sütunlara sahip İrem şehrinde oturan Ad milletine ne ettiğini görmedin mi
«التي لم يُخلق مثلها في البلاد» في بطشهم وقوتهم.
Ali BulaçVe vadilerde kayaları oyup biçen Semud'a
Diyanet İşleri MealiVadide kayaları kesip yontan Semud milletine, memleketlerde aşırı giden, oralarda bozgunculuğu artıran, sarsılmaz bir saltanat sahibi Firavun'a Rabbinin ne ettiğini görmedin mi
«وثمود الذين جابوا» قطعوا «الصخر» جمع صخرة واتخذوها بيوتا «بالواد» وادي القرى.
Ali BulaçVe kazıklar (ehramlar) sahibi Firavun'a
Diyanet İşleri MealiVadide kayaları kesip yontan Semud milletine, memleketlerde aşırı giden, oralarda bozgunculuğu artıran, sarsılmaz bir saltanat sahibi Firavun'a Rabbinin ne ettiğini görmedin mi
«وفرعون ذي الأوتاد» كان يتد أربعة أوتاد يشد إليها يدي ورجلي من يعذبه.
Ali BulaçKi onlar, şehirlerde azgınlaşmışlardı
Diyanet İşleri MealiVadide kayaları kesip yontan Semud milletine, memleketlerde aşırı giden, oralarda bozgunculuğu artıran, sarsılmaz bir saltanat sahibi Firavun'a Rabbinin ne ettiğini görmedin mi
«الذين طغوا» تجبروا «في البلاد».
Ali BulaçBöylece oralarda fesadı yaygınlaştırmış-arttırmışlardı
Diyanet İşleri MealiVadide kayaları kesip yontan Semud milletine, memleketlerde aşırı giden, oralarda bozgunculuğu artıran, sarsılmaz bir saltanat sahibi Firavun'a Rabbinin ne ettiğini görmedin mi
«فأكثروا فيها الفساد» القتل وغيره.
Ali BulaçBundan dolayı, Rabbin, onların üzerine bir azap kamçısı çarpıverdi
Diyanet İşleri MealiRabbin onları azap kırbacından geçirmiştir
«فصبَّ عليهم ربك سوط» نوع «عذاب».
Ali BulaçÇünkü senin Rabbin, gerçekten gözetleme yerindedir
Diyanet İşleri MealiDoğrusu Rabbin hep gözetlemektedir
«إن ربك لبالمرصاد» يرصد أعمال العباد فلا يفوته منها شيء ليجازيهم عليها.
Ali BulaçFakat insan; ne zaman Rabbi kendisini bir denemeden geçirse, ona bir keremde bulunsa, nimetler verse: "Rabbim bana ikram etti" der
Diyanet İşleri MealiRabbin denemek için bir insana iyilik edip, nimet verdiği zaman, o: "Rabbim beni şerefli kıldı" der
«فأما الإنسان» الكافر «إذا ما ابتلاه» اختبره «ربه فأكرمه» بالمال وغيره «ونعَّمه فيقول ربي أكرمن».
Ali BulaçAma ne zaman onu deneyerek, rızkını kıssa, hemen: "Rabbim bana ihanet etti" der
Diyanet İşleri MealiAma onu sınamak için rızkını daraltıp bir ölçüye göre verdiği zaman: "Rabbim bana hor baktı" der
«وأما إذا ما ابتلاه فقدره» ضيق «عليه رزقه فيقول ربي أهانن».
Ali BulaçHayır; aksine, siz yetime ikram etmiyorsunuz
Diyanet İşleri MealiHayır; yetime karşı cömert davranmıyorsunuz
«كلا» ردع، أي ليس الإكرام بالغنى والإهانة بالفقر وإنما هو بالطاعة والمعصية، وكفار مكة لا ينتبهون لذلك «بل لا يكرمون اليتيم» لا يحسنون إليه مع غناهم أو لا يعطونه حقه من الميراث.
Ali BulaçYoksula yedirmek için birbirinizi teşvik etmiyorsunuz
Diyanet İşleri MealiYoksulu yedirmek konusunda birbirinize özenmiyorsunuz
«ولا يحضون» أنفسهم أو غيرهم «على طعام» أي طعام «المسكين».
Ali BulaçMirası, sınır tanımaz (helal, haram aldırmaz) bir tarzda yiyorsunuz
Diyanet İşleri MealiSize kalan mirası hak gözetmeden yiyorsunuz
«وتأكلون التراث» الميراث «أكلا لما» أي شديدا، للمهم نصيب النساء والصبيان من الميراث مع نصيبهم منه أو مع مالهم.
Ali BulaçMalı 'bir yığma tutkusu ve hırsıyla' seviyorsunuz
Diyanet İşleri MealiMalı pek çok seviyorsunuz
«ويحبون المال حبا جما» أي: كثيرا فلا ينفقونه، وفي قراءة بالفوقانية في الأفعال الأربعة.
Ali BulaçHayır; yer, parça parça yıkılıp darmadağın olduğu
Diyanet İşleri MealiAma yer, çarpılıp paralandığı zaman
«كلا» ردع لهم عن ذلك «إذا دكت الأرض دكا دكا» زلزلت حتى ينهدم كل بناء عليها وينعدم.
Ali BulaçRabbin(in buyruğu) geldiği ve melekler dizi dizi durduğu zaman
Diyanet İşleri MealiMelekler sıra sıra dizilip, Rabbinin buyruğu gelince
«وجاء ربك» أي أمره «والملك» أي الملائكة «صفا صفا» حال، أي مصطفين أو ذوي صفوف كثيرة.
Ali BulaçO gün, cehennem de getirilmiştir. İnsan o gün düşünüp-hatırlar, ancak (bu) hatırlamadan ona ne fayda
Diyanet İşleri MealiO gün, cehennem ortaya konur. O gün insan öğüt almaya çalışır ama artık öğütten ona ne
«وجيء يومئذ بجهنم» تقاد بسبعين ألف زمام كل زمام بأيدي سبعين ألف ملك لها زفير وتغيظ «يومئذ» بدل من إذا وجوابها «يتذكر الإنسان» أي الكافر ما فرط فيه «وأنَّي له الذكرى» استفهام بمعنى النفي، أي لا ينفعه تذكره ذلك.
Ali BulaçDer ki: "Keşke hayatım için, (önceden bir şeyler) takdim edebilseydim
Diyanet İşleri MealiKeşke bu hayatım için önceden bir şey yapsaymışım" der
«يقول» مع تذكره «يا» للتنبيه «ليتني قدمت» الخير والإيمان «لحياتي» الطيبة في الآخرة أو وقت حياتي في الدنيا.
Ali BulaçArtık o gün hiç kimse (Allah'ın) vereceği azap gibi azaplandıramaz
Diyanet İşleri MealiO gün, hiç kimse, Allah'ın azabettiği gibi azabedemez
«فيومئذٍ لا يعذِّب» بكسر الذال «عذابه» أي الله «أحد» أي لا يكله إلى غيره.
Ali BulaçOnun vuracağı bağı hiç kimse vuramaz
Diyanet İşleri MealiHiç kimse O'nun vurduğu bağ gibisini bağlayamaz
«و» كذا «لا يوثق» بكسر الثاء «وثاقه أحد» وفي قراءة بفتح الذال والثاء فضمير عذابه ووثاقه للكافر والمعنى لا يعذب أحد مثل تعذيبه ولا يوثق مثل إيثاقه.
Ali BulaçEy mutmain (tatmin bulmuş) nefis
Diyanet İşleri MealiEy huzur içinde olan can
«يا أيتها النفس المطمئنة» الآمنة وهي المؤمنة.
Ali BulaçRabbine, hoşnut edici ve hoşnut edilmiş olarak dön
Diyanet İşleri MealiO, senden, sen de O'ndan hoşnut olarak Rabbine dön
«إرجعي إلى ربك» يقال لها ذلك عند الموت، أي إرجعي إلى أمره وإرادته «راضية» بالثواب «مرضية» عند الله بعملك، أي جامعة بين الوصفين وهما حالان ويقال لها في القيامة:
Ali BulaçArtık kullarımın arasına gir
Diyanet İşleri MealiEy can! İyi kullarımın arasına gir
«فادخلي في» جملة «عبادي» الصالحين.
Ali BulaçCennetime gir
Diyanet İşleri MealiCennetime gir
«وادخلي جنتي» معهم.