90. Al-Balad سُورَةُ البَلَدِ
Diyanet İşleri MealiBu şehre (Mekke'ye) yemin ederim; ki sen bu şehirde oturmuşsun
Süleyman AteşYoo, and içerim bu kente
Elmalılı Hamdi YazırAndolsun bu beldeye
«لا» زائدة «أقسم بهذا البلد» مكة.
Diyanet İşleri MealiBu şehre (Mekke'ye) yemin ederim; ki sen bu şehirde oturmuşsun
Süleyman AteşKi sen bu şehire girmekte(burada yaşamakta)sın
Elmalılı Hamdi YazırKi sen bu beldede oturmaktasın
«وأنت» يا محمد «حِلٌ» حلال «بهذا البلد» بأن يحل لك فتقاتل فيه، وقد أنجز الله له هذا الوعد يوم الفتح، فالجملة اعتراض بين المقسم به وما عطف عليه.
Diyanet İşleri MealiDoğurana ve doğurduğuna and olsun ki
Süleyman AteşVe (and içerim) doğurucuya ve doğurduğuna ki
Elmalılı Hamdi YazırVe and olsun baba ve çocuğuna
«ووالد» أي آدم «وما ولد» أي ذريته وما بمعنى من.
Diyanet İşleri Mealiİnsanoğlunu, zorluklara katlanacak şekilde yarattık
Süleyman AteşBiz insanı zorluk arasında yarattık
Elmalılı Hamdi YazırBiz insanı gerçekten bir sıkıntı içinde yarattık
«لقد خلقنا الإنسان» أي الجنس «في كبد» نصب وشدة يكابد مصائب الدنيا وشدائد الآخرة.
Diyanet İşleri Mealiİnsanoğlu, kendisine kimsenin güç yetiremeyeceğini mi sanıyor
Süleyman Ateşİnsan, hiç kimsenin kendisine güç yetiremeyeceğini mi sanıyor
Elmalılı Hamdi Yazırİnsan, kendisine karşı kimse güç yetiremez mi sanıyor
«أيحسب» أيظن الإنسان قوي قريش وهو أبو الأشد بن كلدة بقوته «أن» مخففة من الثقيلة واسمها محذوف، أي أنه «لن يقدر عليه أحد» والله قادر عليه.
Diyanet İşleri MealiYığın yığın mal tüketmişimdir" diyor
Süleyman Ateş(Gösteriş ve övünme için) "Ben birçok mal telef ettim" diyor
Elmalılı Hamdi YazırBen, yığın yığın mal yok ettim diyor
«يقول أهلكت» على عداوة محمد «مالا لبدا» كثيرا بعضه على بعض.
Diyanet İşleri MealiO, kimsenin kendisini görmediğini mi zannediyor
Süleyman AteşKimsenin kendisini görmediğini mi sanıyor
Elmalılı Hamdi YazırKendisini bir gören olmadı mı sanıyor
«أيحسب أن» أي أنه «لم يره أحد» فيما أنفقه فيعلم قدره، والله عالم بقدره وأنه ليس مما يتكثر به ومجازيه على فعله السيء.
Diyanet İşleri MealiBiz onun için iki göz, bir dil ve iki dudak var etmedik mi
Süleyman AteşBiz ona vermedik mi: İki göz
Elmalılı Hamdi YazırBiz ona iki göz vermedik mi
«ألم نجعل» استفهام تقرير أي جعلنا «له عينين».
Diyanet İşleri MealiBiz onun için iki göz, bir dil ve iki dudak var etmedik mi
Süleyman AteşBir dil, iki dudak
Elmalılı Hamdi YazırBir dil ve iki dudak
«ولسانا وشفتين».
Diyanet İşleri MealiBiz ona eğri ve doğru iki yolu da göstermedik mi
Süleyman AteşOna iki tepeyi (anasının iki memesini emmenin veya hayır ve şerrin yolunu) gösterdik
Elmalılı Hamdi YazırOna iki yolu gösterdik
«وهديناه النجدين» بينا له طريق الخير والشر.
Diyanet İşleri MealiAma o, zor geçidi aşmaya girişemedi
Süleyman AteşFakat o, sarp yokuşa atılamadı
Elmalılı Hamdi YazırFakat o, o sarp yokuşa göğüs veremedi
«فلا» فهلا «اقتحم العقبة» جاوزها.
Diyanet İşleri MealiO zor geçidin ne olduğunu sen bilir misin
Süleyman AteşSarp yokuşun ne olduğunu sen nereden bileceksin
Elmalılı Hamdi YazırBildin mi sen, o sarp yokuş nedir
«وما أدراك» أعلمك «ما العقبة» التي يقتحمها تعظيما لشأنها، والجملة اعتراض وبين سبب جوازها بقوله:
Diyanet İşleri MealiO geçit, bir köle ve esir azadetmek
Süleyman AteşBir boynu (kölelik zincirinden) çözmek
Elmalılı Hamdi YazırKöle azat etmek
«فك رقبة» من الرق بأن أعتقها.
Diyanet İşleri MealiYahut, açlık gününde, yakını olan bir öksüzü, yahut toprağa serilmiş bir yoksulu doyurmaktır
Süleyman AteşYahut açlık gününde doyurmaktır
Elmalılı Hamdi YazırVeya salgın bir kıtlık gününde yemek yedirmektir
«أو أطْعَمَ في يوم ذي مسغبة» مجاعة.
Diyanet İşleri MealiYahut, açlık gününde, yakını olan bir öksüzü, yahut toprağa serilmiş bir yoksulu doyurmaktır
Süleyman AteşAkraba olan yetimi
Elmalılı Hamdi YazırYakınlığı olan bir yetime
«يتيما ذا مقربة» قرابة.
Diyanet İşleri MealiYahut, açlık gününde, yakını olan bir öksüzü, yahut toprağa serilmiş bir yoksulu doyurmaktır
Süleyman AteşYahut hiçbir şeyi olmayan yoksulu
Elmalılı Hamdi YazırVeya hiçbir şeyi olmayan yoksula
«أو مسكينا ذا متربة» لصوق بالتراب لفقره، وفي قراءة بدل الفعلين مصدران مرفوعان مضاف الأول لرقبة وينون الثاني فيقدر قبل العقبة اقتحام، والقراءة المذكورة بيانه.
Diyanet İşleri MealiSonra, inanıp birbirlerine sabır tavsiye edenlerden, merhametlilerden olmayı tavsiye edenlerden olmaktır
Süleyman AteşSonra inanıp birbirlerine sabır tavsiye eden ve merhamet tavsiye edenlerden olmak
Elmalılı Hamdi YazırSonra da iman edip de sabrı tavsiye eden ve merhamet tavsiye edenlerden olmaktır
«ثم كان» عطف على اقتحم وثم للترتيب الذكري، والمعنى كان وقت الاقتحام «من الذين آمنوا وتواصوا» أوصى بعضهم بعضا «بالصبر» على الطاعة وعن المعصية «وتواصوا بالمرحمة» الرحمة على الخلق.
Diyanet İşleri Mealiİşte bunlar amel defterleri sağdan verilenlerdir
Süleyman Ateşİşte onlar sağın adamlarıdır (Kitabı sağından verilen uğurlu kişilerdir)
Elmalılı Hamdi Yazırİşte bunlar, amel defterleri sağlarından verilenlerdir
«أولئك» الموصوفون بهذه الصفات «أصحاب الميمنة» اليمين.
Diyanet İşleri MealiAyetlerimizi inkar edenler, işte onlar amel defterleri sollarından verilenlerdir
Süleyman AteşAyetlerimizi tanımayanlar ise solun adamlarıdır (Kitabı solundan verilen uğursuz kişilerdir)
Elmalılı Hamdi YazırÂyetlerimizi tanımayanlar ise, onlardır işte amel defterleri sollarından verilenler
«والذين كفروا بآياتنا هم أصحاب المشأمة» الشمال.
Diyanet İşleri MealiOnlar her yönden ateşle kapatılacaklardır
Süleyman AteşOnlara (kapıları) üzerlerine kilitlenecek bir ateş vardır
Elmalılı Hamdi YazırOnların üzerlerine bir ateş bastırılıp kapıları kapanacaktır
«عليهم نار مؤصدة» بالهمزة والواو بدله، مطبقة.