90. Al-Balad سُورَةُ البَلَدِ
Elmalılı Hamdi YazırAndolsun bu beldeye
Diyanet İşleri MealiBu şehre (Mekke'ye) yemin ederim; ki sen bu şehirde oturmuşsun
«لا» زائدة «أقسم بهذا البلد» مكة.
Elmalılı Hamdi YazırKi sen bu beldede oturmaktasın
Diyanet İşleri MealiBu şehre (Mekke'ye) yemin ederim; ki sen bu şehirde oturmuşsun
«وأنت» يا محمد «حِلٌ» حلال «بهذا البلد» بأن يحل لك فتقاتل فيه، وقد أنجز الله له هذا الوعد يوم الفتح، فالجملة اعتراض بين المقسم به وما عطف عليه.
Elmalılı Hamdi YazırVe and olsun baba ve çocuğuna
Diyanet İşleri MealiDoğurana ve doğurduğuna and olsun ki
«ووالد» أي آدم «وما ولد» أي ذريته وما بمعنى من.
Elmalılı Hamdi YazırBiz insanı gerçekten bir sıkıntı içinde yarattık
Diyanet İşleri Mealiİnsanoğlunu, zorluklara katlanacak şekilde yarattık
«لقد خلقنا الإنسان» أي الجنس «في كبد» نصب وشدة يكابد مصائب الدنيا وشدائد الآخرة.
Elmalılı Hamdi Yazırİnsan, kendisine karşı kimse güç yetiremez mi sanıyor
Diyanet İşleri Mealiİnsanoğlu, kendisine kimsenin güç yetiremeyeceğini mi sanıyor
«أيحسب» أيظن الإنسان قوي قريش وهو أبو الأشد بن كلدة بقوته «أن» مخففة من الثقيلة واسمها محذوف، أي أنه «لن يقدر عليه أحد» والله قادر عليه.
Elmalılı Hamdi YazırBen, yığın yığın mal yok ettim diyor
Diyanet İşleri MealiYığın yığın mal tüketmişimdir" diyor
«يقول أهلكت» على عداوة محمد «مالا لبدا» كثيرا بعضه على بعض.
Elmalılı Hamdi YazırKendisini bir gören olmadı mı sanıyor
Diyanet İşleri MealiO, kimsenin kendisini görmediğini mi zannediyor
«أيحسب أن» أي أنه «لم يره أحد» فيما أنفقه فيعلم قدره، والله عالم بقدره وأنه ليس مما يتكثر به ومجازيه على فعله السيء.
Elmalılı Hamdi YazırBiz ona iki göz vermedik mi
Diyanet İşleri MealiBiz onun için iki göz, bir dil ve iki dudak var etmedik mi
«ألم نجعل» استفهام تقرير أي جعلنا «له عينين».
Elmalılı Hamdi YazırBir dil ve iki dudak
Diyanet İşleri MealiBiz onun için iki göz, bir dil ve iki dudak var etmedik mi
«ولسانا وشفتين».
Elmalılı Hamdi YazırOna iki yolu gösterdik
Diyanet İşleri MealiBiz ona eğri ve doğru iki yolu da göstermedik mi
«وهديناه النجدين» بينا له طريق الخير والشر.
Elmalılı Hamdi YazırFakat o, o sarp yokuşa göğüs veremedi
Diyanet İşleri MealiAma o, zor geçidi aşmaya girişemedi
«فلا» فهلا «اقتحم العقبة» جاوزها.
Elmalılı Hamdi YazırBildin mi sen, o sarp yokuş nedir
Diyanet İşleri MealiO zor geçidin ne olduğunu sen bilir misin
«وما أدراك» أعلمك «ما العقبة» التي يقتحمها تعظيما لشأنها، والجملة اعتراض وبين سبب جوازها بقوله:
Elmalılı Hamdi YazırKöle azat etmek
Diyanet İşleri MealiO geçit, bir köle ve esir azadetmek
«فك رقبة» من الرق بأن أعتقها.
Elmalılı Hamdi YazırVeya salgın bir kıtlık gününde yemek yedirmektir
Diyanet İşleri MealiYahut, açlık gününde, yakını olan bir öksüzü, yahut toprağa serilmiş bir yoksulu doyurmaktır
«أو أطْعَمَ في يوم ذي مسغبة» مجاعة.
Elmalılı Hamdi YazırYakınlığı olan bir yetime
Diyanet İşleri MealiYahut, açlık gününde, yakını olan bir öksüzü, yahut toprağa serilmiş bir yoksulu doyurmaktır
«يتيما ذا مقربة» قرابة.
Elmalılı Hamdi YazırVeya hiçbir şeyi olmayan yoksula
Diyanet İşleri MealiYahut, açlık gününde, yakını olan bir öksüzü, yahut toprağa serilmiş bir yoksulu doyurmaktır
«أو مسكينا ذا متربة» لصوق بالتراب لفقره، وفي قراءة بدل الفعلين مصدران مرفوعان مضاف الأول لرقبة وينون الثاني فيقدر قبل العقبة اقتحام، والقراءة المذكورة بيانه.
Elmalılı Hamdi YazırSonra da iman edip de sabrı tavsiye eden ve merhamet tavsiye edenlerden olmaktır
Diyanet İşleri MealiSonra, inanıp birbirlerine sabır tavsiye edenlerden, merhametlilerden olmayı tavsiye edenlerden olmaktır
«ثم كان» عطف على اقتحم وثم للترتيب الذكري، والمعنى كان وقت الاقتحام «من الذين آمنوا وتواصوا» أوصى بعضهم بعضا «بالصبر» على الطاعة وعن المعصية «وتواصوا بالمرحمة» الرحمة على الخلق.
Elmalılı Hamdi Yazırİşte bunlar, amel defterleri sağlarından verilenlerdir
Diyanet İşleri Mealiİşte bunlar amel defterleri sağdan verilenlerdir
«أولئك» الموصوفون بهذه الصفات «أصحاب الميمنة» اليمين.
Elmalılı Hamdi YazırÂyetlerimizi tanımayanlar ise, onlardır işte amel defterleri sollarından verilenler
Diyanet İşleri MealiAyetlerimizi inkar edenler, işte onlar amel defterleri sollarından verilenlerdir
«والذين كفروا بآياتنا هم أصحاب المشأمة» الشمال.
Elmalılı Hamdi YazırOnların üzerlerine bir ateş bastırılıp kapıları kapanacaktır
Diyanet İşleri MealiOnlar her yönden ateşle kapatılacaklardır
«عليهم نار مؤصدة» بالهمزة والواو بدله، مطبقة.