90. Al-Balad سُورَةُ البَلَدِ
Süleyman AteşYoo, and içerim bu kente
Elmalılı Hamdi YazırAndolsun bu beldeye
«لا» زائدة «أقسم بهذا البلد» مكة.
Süleyman AteşKi sen bu şehire girmekte(burada yaşamakta)sın
Elmalılı Hamdi YazırKi sen bu beldede oturmaktasın
«وأنت» يا محمد «حِلٌ» حلال «بهذا البلد» بأن يحل لك فتقاتل فيه، وقد أنجز الله له هذا الوعد يوم الفتح، فالجملة اعتراض بين المقسم به وما عطف عليه.
Süleyman AteşVe (and içerim) doğurucuya ve doğurduğuna ki
Elmalılı Hamdi YazırVe and olsun baba ve çocuğuna
«ووالد» أي آدم «وما ولد» أي ذريته وما بمعنى من.
Süleyman AteşBiz insanı zorluk arasında yarattık
Elmalılı Hamdi YazırBiz insanı gerçekten bir sıkıntı içinde yarattık
«لقد خلقنا الإنسان» أي الجنس «في كبد» نصب وشدة يكابد مصائب الدنيا وشدائد الآخرة.
Süleyman Ateşİnsan, hiç kimsenin kendisine güç yetiremeyeceğini mi sanıyor
Elmalılı Hamdi Yazırİnsan, kendisine karşı kimse güç yetiremez mi sanıyor
«أيحسب» أيظن الإنسان قوي قريش وهو أبو الأشد بن كلدة بقوته «أن» مخففة من الثقيلة واسمها محذوف، أي أنه «لن يقدر عليه أحد» والله قادر عليه.
Süleyman Ateş(Gösteriş ve övünme için) "Ben birçok mal telef ettim" diyor
Elmalılı Hamdi YazırBen, yığın yığın mal yok ettim diyor
«يقول أهلكت» على عداوة محمد «مالا لبدا» كثيرا بعضه على بعض.
Süleyman AteşKimsenin kendisini görmediğini mi sanıyor
Elmalılı Hamdi YazırKendisini bir gören olmadı mı sanıyor
«أيحسب أن» أي أنه «لم يره أحد» فيما أنفقه فيعلم قدره، والله عالم بقدره وأنه ليس مما يتكثر به ومجازيه على فعله السيء.
Süleyman AteşBiz ona vermedik mi: İki göz
Elmalılı Hamdi YazırBiz ona iki göz vermedik mi
«ألم نجعل» استفهام تقرير أي جعلنا «له عينين».
Süleyman AteşBir dil, iki dudak
Elmalılı Hamdi YazırBir dil ve iki dudak
«ولسانا وشفتين».
Süleyman AteşOna iki tepeyi (anasının iki memesini emmenin veya hayır ve şerrin yolunu) gösterdik
Elmalılı Hamdi YazırOna iki yolu gösterdik
«وهديناه النجدين» بينا له طريق الخير والشر.
Süleyman AteşFakat o, sarp yokuşa atılamadı
Elmalılı Hamdi YazırFakat o, o sarp yokuşa göğüs veremedi
«فلا» فهلا «اقتحم العقبة» جاوزها.
Süleyman AteşSarp yokuşun ne olduğunu sen nereden bileceksin
Elmalılı Hamdi YazırBildin mi sen, o sarp yokuş nedir
«وما أدراك» أعلمك «ما العقبة» التي يقتحمها تعظيما لشأنها، والجملة اعتراض وبين سبب جوازها بقوله:
Süleyman AteşBir boynu (kölelik zincirinden) çözmek
Elmalılı Hamdi YazırKöle azat etmek
«فك رقبة» من الرق بأن أعتقها.
Süleyman AteşYahut açlık gününde doyurmaktır
Elmalılı Hamdi YazırVeya salgın bir kıtlık gününde yemek yedirmektir
«أو أطْعَمَ في يوم ذي مسغبة» مجاعة.
Süleyman AteşAkraba olan yetimi
Elmalılı Hamdi YazırYakınlığı olan bir yetime
«يتيما ذا مقربة» قرابة.
Süleyman AteşYahut hiçbir şeyi olmayan yoksulu
Elmalılı Hamdi YazırVeya hiçbir şeyi olmayan yoksula
«أو مسكينا ذا متربة» لصوق بالتراب لفقره، وفي قراءة بدل الفعلين مصدران مرفوعان مضاف الأول لرقبة وينون الثاني فيقدر قبل العقبة اقتحام، والقراءة المذكورة بيانه.
Süleyman AteşSonra inanıp birbirlerine sabır tavsiye eden ve merhamet tavsiye edenlerden olmak
Elmalılı Hamdi YazırSonra da iman edip de sabrı tavsiye eden ve merhamet tavsiye edenlerden olmaktır
«ثم كان» عطف على اقتحم وثم للترتيب الذكري، والمعنى كان وقت الاقتحام «من الذين آمنوا وتواصوا» أوصى بعضهم بعضا «بالصبر» على الطاعة وعن المعصية «وتواصوا بالمرحمة» الرحمة على الخلق.
Süleyman Ateşİşte onlar sağın adamlarıdır (Kitabı sağından verilen uğurlu kişilerdir)
Elmalılı Hamdi Yazırİşte bunlar, amel defterleri sağlarından verilenlerdir
«أولئك» الموصوفون بهذه الصفات «أصحاب الميمنة» اليمين.
Süleyman AteşAyetlerimizi tanımayanlar ise solun adamlarıdır (Kitabı solundan verilen uğursuz kişilerdir)
Elmalılı Hamdi YazırÂyetlerimizi tanımayanlar ise, onlardır işte amel defterleri sollarından verilenler
«والذين كفروا بآياتنا هم أصحاب المشأمة» الشمال.
Süleyman AteşOnlara (kapıları) üzerlerine kilitlenecek bir ateş vardır
Elmalılı Hamdi YazırOnların üzerlerine bir ateş bastırılıp kapıları kapanacaktır
«عليهم نار مؤصدة» بالهمزة والواو بدله، مطبقة.