منطق‌الطیر › عذر آوردن مرغان › سخن دیوانه‌ای دربارهٔ عالم

نیم شب دیوانه‌ای خوش می‌گریست — گفت این عالم بگویم من که چیست

حقه‌ای سر برنهاده، ما درو — می‌پزیم از جهل خود سودا درو

چون سراین حقه برگیرد اجل — هر که پر دارد بپرد تا ازل

وانک او بی پر بود، در صد بلا — در میان حقه ماند مبتلا

مرغ همت را به معنی بال ده — عقل را دل بخش و جان را حال ده

پیش از آن کز حقه برگیرند سر — مرغ ره گرد و برآور بال و پر

یا نه، بال و پر بسوز و خویش هم — تا تو باشی از همه در پیش هم

دیگری گفتش که انصاف و وفا — چون بود در حضرت آن پادشا

حق تعالی داد انصافم بسی — بی‌وفایی هم نکردم با کسی

در کسی چون جمع آمد این صفت — رتبت او چون بود در معرفت

گفت انصافست سلطان نجات — هر که منصف شد برست از ترهات

از تو گر انصاف آید در وجود — به ز عمری در رکوع و در سجود

خود فتوت نیست در هر دو جهان — برتر از انصاف دادن در نهان

وانک او انصاف بدهد آشکار — از ریا کم خالی افتد، یاد دار

نستدند انصاف، مردان از کسی — لیک خود می‌داده‌اند الحق بسی