منطق‌الطیر › عذر آوردن مرغان › حکایت محمود که برای فتح غزنین نذر کرد غنایم را به درویشان بدهد

گفت چون محمود شاه خسروان — رفت از غزنین به حرب هندوان

هندوان را لشگری انبوه دید — دل از آن انبوه پر اندوه دید

نذر کرد آن روز شاه دادگر — گفت اگر یابم برین لشگر ظفر

هر غنیمت کافتدم این جایگاه — جمله برسانم به درویشان راه

عاقبت چون یافت نصرت شهریار — بس غنیمت گرد آمد بی‌شمار

بود یک جزو غنیمت از قیاس — برتر از صد خاطر حکمت شناس

چون ز حد بیرون غنیمت یافتند — وآن سیه رویان هزیمت یافتند

شه کسی را گفت حالی از کسان — کین غنیمت را به درویشان رسان

زانک با حق نذر دارم از نخست — تا درین عهد وفا آیم درست

هرکسی گفتند چندین مال و زر — چون توان دادن به مشتی بی‌خبر

یا سپه را ده که کینه می‌کشند — یا بگو تا در خزینه می‌کشند

شه درین اندیشه سرگردان بماند — در میان این و آن حیران بماند

بوالحسینی بود بس فرزانه بود — لیک مردی بی‌دل و دیوانه بود

می‌گذشت او در میان آن سپاه — چون بدید از دور او را پادشاه

گفت آن دیوانه را فرمان کنم — زو بپرسم، هرچ گوید آن کنم

او چو آزادست از شاه و سپاه — بی غرض گوید سخن وز جایگاه

خواند آن دیوانه را شاه جهان — پس نهاد آن قصه با او در میان

بی‌دل دیوانه گفت ای پادشاه — کارت آمد با دوجو این جایگاه

گر نخواهی داشت با او کار نیز — تو بدوجو زو میندیش ای عزیز

ور دگر با اوت خواهد بود کار — پس مکن زینجا دوجو کم، شرم دار

حق چو نصرت داد و کارت کرد راست — او بکرد آن خود، آن تو کجاست

عاقبت محمود کرد آن زر نثار — عاقبت محمود داشت آن شهریار

دیگری گفت ای به حضرت برده راه — چه بضاعت رایج است آن جایگاه

گر بگویی، چون بدین سودا دریم — آنچ رایج‌تر بود آنجابریم

پیش شاهان تحفه‌ای باید نفیس — مردم بی تحفه نبود جز خسیس

گفت ای سایل اگر فرمان بری — آنچ آنجا آن نیابند آن بری

هرچ تو زینجا بری کانجا بود — بردن آن بر تو کی زیبا بود

علم هست آنجایگه و اسرار هست — طاعت روحانیون بسیار هست

سوز جان و درد دل می‌بر بسی — زانک این آنجا نشان ندهد کسی

گر برآید از سردردی یک آه — می‌برد بوی جگر تا پیش گاه

جایگاه خاص مغز جان تست — قشر جانت نفس نافرمان تست

آه اگر از جای خاص آید پدید — مرد را حالی خلاص آید پدید