مثنوی معنوی › دفتر اول › بخش ۱۳۲ - فرق میان آنک درویش است به خدا و تشنهٔ خدا و میان آنک درویش است از خدا و تشنهٔ غیرست

نقش درویشست او نه اهل نان — نقش سگ را تو مینداز استخوان

فقرِ لقمه دارد او، نه فقر حق — پیش نقش مرده‌ای کم نه طبق

ماهی خاکی بود درویش نان — شکل ماهی لیک از دریا رمان

مرغ خانه‌ست او نه سیمرغ هوا — لوت نوشد او ننوشد از خدا

عاشق حقست او بهر نوال — نیست جانش عاشق حسن و جمال

گر توهم می‌کند او عشق ذات — ذات نبود وهم اسما و صفات

وهم مخلوقست و مولود آمدست — حق نزاییده‌ست او لم یولدست

عاشق تصویر و وهم خویشتن — کی بود از عاشقان ذوالمنن

عاشق آن وهم اگر صادق بود — آن مجاز او حقیقت‌کش شود

شرح می‌خواهد بیان این سخن — لیک می‌ترسم ز افهام کهن

فهمهای کهنهٔ کوته‌نظر — صد خیال بد در آرد در فکر

بر سماع راست هر کس چیر نیست — لقمهٔ هر مرغکی انجیر نیست

خاصه مرغی مرده‌ای پوسیده‌ای — پرخیالی اعمیی بی‌دیده‌ای

نقش ماهی را چه دریا و چه خاک — رنگ هندو را چه صابون و چه زاک

نقش اگر غمگین نگاری بر ورق — او ندارد از غم و شادی سبق

صورتش غمگین و او فارغ از آن — صورتش خندان و او زان بی‌نشان

وین غم و شادی که اندر دل حظیست — پیش آن شادی و غم جز نقش نیست

صورت غمگین نقش از بهر ماست — تا که ما را یاد آید راه راست

صورت خندان نقش از بهر تست — تا از آن صورت شود معنی درست

نقشهایی کاندرین حمامهاست — از برون جامه‌کن چون جامه‌هاست

تا برونی جامه‌ها بینی و بس — جامه بیرون کن درآ ای هم‌نفس

زانک با جامه درون سو راه نیست — تن ز جان، جامه ز تن آگاه نیست