79. An-Naazi'aat سُورَةُ النَّازِعَاتِ
Yusuf AliBy the (angels) who tear out (the souls of the wicked) with violence
Süleyman AteşAndolsun söküp çıkaranlara
Elmalılı Hamdi YazırAndolsun şiddetle çekip çıkaranlara
Ali BulaçTa en derinden acıyla sökerek çıkaranlara andolsun
«والنازعات» الملائكة تنزع أرواح الكفار «غرقا» نزعا بشدة.
Yusuf AliBy those who gently draw out (the souls of the blessed)
Süleyman AteşHemen çekip alanlara
Elmalılı Hamdi YazırUsulcacık çekenlere
Ali BulaçYumuşacık çekip alanlara
«والناشطات نشطا» الملائكة تنشط أرواح المؤمنين، أي تسلها برفق.
Yusuf AliAnd by those who glide along (on errands of mercy)
Süleyman AteşYüzüp gidenlere
Elmalılı Hamdi YazırYüzüp yüzüp gidenlere
Ali BulaçYüzdükçe yüzerek gidenlere
«والسابحات سبحا» الملائكة تسبح من السماء بأمره تعالى، أي تنزل.
Yusuf AliThen press forward as in a race
Süleyman AteşYarışıp, geçenlere
Elmalılı Hamdi YazırYarışıp geçenlere
Ali BulaçÖncü olarak yarışıp geçenlere
«فالسابقات سبقا» الملائكة تسبق بأرواح المؤمنين إلى الجنة.
Yusuf AliThen arrange to do (the Commands of their Lord)
Süleyman AteşDerken işi düzenleyenlere
Elmalılı Hamdi YazırDerken bir iş çevirenlere kasem olsun (ki kıyamet var)
Ali BulaçDerken işi bir düzen içinde evirip çevirenlere
«فالمدبرات أمرا» الملائكة تدبر أمر الدنيا، أي تنزل بتدبيره، وجواب هذه الأقسام محذوف، أي لتبعثنَّ يا كفار مكة وهو عامل في.
Yusuf AliOne Day everything that can be in commotion will be in violent commotion
Süleyman AteşO gün o gürültü sarsar
Elmalılı Hamdi YazırO gün deprem sarsar
Ali BulaçO sarsıntının sarsacağı gün
«يوم ترجف الراجفة» النفخة الأولى بها يرجف كل شيء، أي يتزلزل فوصفت بما يحدث منها.
Yusuf AliFollowed by oft-repeated (commotions)
Süleyman AteşArdından başka bir gürültü gelir
Elmalılı Hamdi YazırOnu ikinci bir sarsıntı izler
Ali BulaçArkasından onu diğer bir sarsıntı izleyecek
«تتبعها الرادفة» النفخة الثانية وبينهما أربعون سنة، والجملة حال من الراجفة، فاليوم واسع للنفختين وغيرهما فصح ظرفيته للبعث الواقع عقب الثانية.
Yusuf AliHearts that Day will be in agitation
Süleyman AteşO gün bazı yürekler çarpar
Elmalılı Hamdi YazırYürekler vardır, o gün kaygıdan hoplar
Ali BulaçO gün yürekler (dehşet içinde) hoplayacak
«قلوب يومئذٍ واجفة» خائفة قلقة.
Yusuf AliCast down will be (their owners') eyes
Süleyman AteşGözleri (korkudan) aşağı kayar
Elmalılı Hamdi YazırGözler kalkmaz saygıdan
Ali BulaçGözler zillet içinde düşecek
«أبصارها خاشعة» ذليلة لهول ما ترى.
Yusuf AliThey say (now): "What! shall we indeed be returned to (our) former state
Süleyman AteşDiyorlar ki: "Biz yine eski halimize döndürülecek miyiz
Elmalılı Hamdi YazırDiyorlar ki: "Biz tekrar eski halimize mi döndürülecekmişiz
Ali BulaçDerler ki: "Biz çukurda iken, gerçekten biz mi yeniden (diriltilip) döndürüleceğiz
«يقولون» أي أرباب القلوب والأبصار استهزاء وإنكارا للبعث «أئنا» بتحقيق الهمزتين وتسهيل الثانية وإدخال الف بينهما على الوجهين في الموضعين «لمردودون في الحافرة» أي أنرد بعد الموت إلى الحياة، والحافرة: اسم لأول الأمر، ومنه رجع فلان في حافرته: إذا رجع من حيث جاء.
Yusuf AliWhat! - when we shall have become rotten bones
Süleyman AteşBiz çürümüş kemikler olduktan sonra ha
Elmalılı Hamdi YazırBiz, çürümüş kemikler olduktan sonra ha
Ali BulaçBiz çürüyüp dağılmış kemikler olduğumuz zaman mı
«أئذا كنا عظاما نخرة» وفي قراءة ناخرة بالية متفتتة نحيا.
Yusuf AliThey say: "It would, in that case, be a return with loss
Süleyman AteşÖyle ise bu, ziyanlı bir dönüştür! dediler
Elmalılı Hamdi YazırÖyleyse bu çok zararlı bir dönüştür." dediler
Ali BulaçDerler ki: "Şu durumda, zararına bir dönüştür bu
«قالوا تلك» أي رجعتنا إلى الحياة «إذا» إن صحت «كرة» رجعة «خاسرة» ذات خسران قال تعالى:
Yusuf AliBut verily, it will be but a single (Compelling) Cry
Süleyman AteşO (olay zor değil) bir tek haykırış(a bakmakta)dır
Elmalılı Hamdi YazırFakat o bir tek haykırıştır
Ali BulaçOysa bu, yalnızca tek bir haykırıştır
«فإنما هي» أي الرادفة التي يعقبها البعث «زجرة» نفخة «واحدة» فإذا نفخت.
Yusuf AliWhen, behold, they will be in the (full) awakening (to Judgment)
Süleyman AteşHemen onlar uyanıklık alanındadırlar
Elmalılı Hamdi YazırBir de bakarsın hepsi meydandadır
Ali BulaçBir de bakarsın ki, onlar, yerin üstündedirler
«فإذا هم» أي كل الخلائق «بالساهرة» بوجه الأرض أحياءً بعدما كانوا ببطنها أمواتا.
Yusuf AliHas the story of Moses reached thee
Süleyman AteşMusa'nın haberi sana geldi mi
Elmalılı Hamdi YazırMusa'nın haberi sana geldi mi
Ali BulaçMusa'nın haberi sana geldi mi
«هل أتاك» يا محمد «حديث موسى» عامل في.
Yusuf AliBehold, thy Lord did call to him in the sacred valley of Tuwa
Süleyman AteşHani Rabbi ona Kutsal Vadi'de, "Tuva"'da ünlemişti
Elmalılı Hamdi YazırHani Rabbi ona kutsal vaadi Tuva'da seslenmişti
Ali BulaçHani Rabbi ona, kutsal vadi Tuva'da seslenmişti
«إذ ناداه ربه بالوادِ المقدس طوىً» اسم الوادي بالتنوين وتركه، فقال:
Yusuf AliGo thou to Pharaoh for he has indeed transgressed all bounds
Süleyman AteşFir'avn'a git, çünkü o azdı
Elmalılı Hamdi YazırHaydi, demişti, git Firavun'a, çünkü o çok azdı
Ali BulaçFiravun'a git; çünkü o, azdı
«اذهب إلى فرعون إنه طغى» تجاوز الحد في الكفر.
Yusuf AliAnd say to him, 'Wouldst thou that thou shouldst be purified (from sin)
Süleyman AteşDe ki: Arınmağa gönlün var mı
Elmalılı Hamdi YazırDe ki: İster misin arınasın
Ali BulaçOna de ki: “Temizlenmek ister misin
«فقل هل لك» أدعوك «إلى أن تزكى» وفي قراءة بتشديد الزاي بإدغام التاء الثانية في الأصل فيها: تتطهر من الشرك بأن تشهد أن لا إله إلا الله.
Yusuf AliAnd that I guide thee to thy Lord, so thou shouldst fear Him
Süleyman AteşSeni Rabbin(in yolun)a ileteyim de O'ndan korkasın
Elmalılı Hamdi YazırSeni Rabbinin yoluna ileteyim de ondan korkasın
Ali BulaçSeni Rabbine yönelteyim, böylece (O'ndan) korkmuş olursun
«وأهديك إلى ربك» أدلك على معرفته ببرهان «فتخشى» فتخافه.
Yusuf AliThen did (Moses) show him the Great Sign
Süleyman AteşOna büyük mu'cizeyi gösterdi
Elmalılı Hamdi YazırMusa Firavun'a o büyük mucizeyi gösterdi
Ali Bulaç(Musa) Ona büyük mucizeyi gösterdi
«فأراه الآية الكبرى» من آياته السبع وهي اليد أو العصا.
Yusuf AliBut (Pharaoh) rejected it and disobeyed (guidance)
Süleyman AteşFakat o yalanladı, karşı geldi
Elmalılı Hamdi YazırFakat Firavun yalanladı, karşı geldi
Ali BulaçFakat o, yalanladı ve isyan etti
«فكذب» فرعون موسى «وعصى» الله تعالى.
Yusuf AliFurther, he turned his back, striving hard (against God)
Süleyman AteşSonra sırtını döndü; (Musa'nın getirdiklerini iptal etmek için) çalışmağa koyuldu
Elmalılı Hamdi YazırSonra koşarak dönüp gitti
Ali BulaçSonra (karşı yönde) çaba harcayıp sırtını döndü
«ثم أدبر» عن الإيمان «يسعى» في الأرض بالفساد.
Yusuf AliThen he collected (his men) and made a proclamation
Süleyman Ateş(Adamlarını) Topladı, (onlara) bağırdı
Elmalılı Hamdi YazırDerken adamlarını topladı da bağırdı
Ali BulaçSonunda (yardımcı güçlerini) topladı, seslendi
«فحشر» جمع السحرة وجنده «فنادى».
Yusuf AliSaying, "I am your Lord, Most High
Süleyman AteşBen sizin en yüce Rabbinizim! dedi
Elmalılı Hamdi YazırBen sizin en yüce Rabbinizim" dedi
Ali BulaçDedi ki: "Sizin en yüce Rabbiniz benim
«فقال أنا ربكم الأعلى» لا رب فوقي.
Yusuf AliBut God did punish him, (and made an) example of him, - in the Hereafter, as in this life
Süleyman AteşAllah da onu, sonun ve ilkin (ahiretin ve dünyanın) azabıyle cezalandırdı
Elmalılı Hamdi YazırAllah da onu tuttu, dünya ve ahiret azabıyla yakalayıverdi
Ali BulaçBöylelikle Allah onu, ahiret ve dünya azabıyla yakaladı
(فأخذه الله) أهلكه بالغرق (نكال) عقوبة (الآخرة) أي هذه الكلمة (والأولى) أي قوله قبلها: "" ما علمت لكم من إله غيري "" وكان بينهما أربعون سنة.
Yusuf AliVerily in this is an instructive warning for whosoever feareth (God)
Süleyman AteşŞüphesiz bunda (Allah'tan) korkacak kimse için ibret vardır
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz bunda, saygı duyacaklar için bir ibret vardır
Ali BulaçGerçekten bunda 'içi titreyerek korkacak' kimse için elbette bir ibret (ders) vardır
«إن في ذلك» المذكور «لعبرة لمن يخشى» الله تعالى.
Yusuf AliWhat! Are ye the more difficult to create or the heaven (above)? (God) hath constructed it
Süleyman AteşYaratılışça siz mi daha çetinsiniz, yoksa gök mü? (Allah) onu yaptı
Elmalılı Hamdi YazırYaratılışça siz mi daha çetinsiniz, yoksa gök mü? Onu Allah bina etti
Ali BulaçYaratmak bakımından siz mi daha güçsünüz yoksa gök mü? (Allah) Onu bina etti
«أأنتم» بتحقيق الهمزتين وإبدال الثانية ألفاً وتسهيلها وإدخال ألف بين المسهلة والأخرى وتركه، أي منكرو البعث «أشد خلقا أم السماء» أشد خلقا «بناها» بيان لكيفية خلقها.
Yusuf AliOn high hath He raised its canopy, and He hath given it order and perfection
Süleyman AteşKalınlığını (tavanını) yükseltti, onu düzenledi
Elmalılı Hamdi YazırTavanını yükseltti, onu bir düzene koydu
Ali BulaçBoyunu yükseltti, ona belli bir düzen verdi
«رفع سمكها» تفسير لكيفية البناء، أي جعل سمتها في جهة العلو رفيعا، وقيل سمكها سقفها «فسواها» جعلها مستوية بلا عيب.
Yusuf AliIts night doth He endow with darkness, and its splendour doth He bring out (with light)
Süleyman AteşGecesini örtüp kararttı, kuşluğunu (güneşinin ışığını) açığa çıkardı
Elmalılı Hamdi YazırGecesini kararttı, kuşluğunu çıkardı
Ali BulaçGecesini kararttı, kuşluğunu açığa-çıkardı
«وأغطش ليلها» أظلمه «وأخرج ضحاها» أبرز نور شمسها وأضيف إليها الليل لأنه ظلها والشمس لأنها سراجها.
Yusuf AliAnd the earth, moreover, hath He extended (to a wide expanse)
Süleyman AteşBundan sonra da yeri yayıp yuvarlattı
Elmalılı Hamdi YazırBundan sonra da yeryüzünü döşedi
Ali BulaçBundan sonra yeryüzünü serip döşedi
«والأرض بعد ذلك دحاها» بسطها وكانت مخلوقة قبل السماء من غير دحو.
Yusuf AliHe draweth out therefrom its moisture and its pasture
Süleyman AteşOndan suyunu ve otlağını çıkardı
Elmalılı Hamdi YazırOndan suyunu ve otlağını çıkardı
Ali BulaçOndan da suyunu ve otlağını çıkardı
«أخرج» حال بإضمار قد أي مخرجا «منها ماءها» بتفجير عيونها «ومرعاها» ما ترعاه النعم من الشجر والعشب وما يأكله الناس من الأقوات والثمار، وإطلاق المرعى عليه استعارة.
Yusuf AliAnd the mountains hath He firmly fixed
Süleyman AteşDağları oturttu
Elmalılı Hamdi YazırDağlarını oturttu
Ali BulaçDağlarını dikip-oturttu
«والجبال أرساها» أثبتها على وجه الأرض لتسكن.
Yusuf AliFor use and convenience to you and your cattle
Süleyman AteşSizin ve hayvanlarınızın geçimi için
Elmalılı Hamdi YazırSizin ve hayvanlarınızın geçimi için
Ali BulaçSize ve hayvanlarınıza bir yarar (meta) olmak üzere
«متاعا» مفعول له لمقدر، أي فعل ذلك متعة أو مصدر أي تمتيعا «لكم ولأنعامكم» جمع نعم وهي الإبل والبقر والغنم.
Yusuf AliTherefore, when there comes the great, overwhelming (Event)
Süleyman AteşHerşeyi bastıran o büyük felaket geldiği zaman
Elmalılı Hamdi YazırFakat o her şeyi bastıran büyük felaket geldiği vakit
Ali BulaçAncak o, 'herşeyi batırıp gömen büyük-felaket’ (kıyamet) geldiği zaman
«فإذا جاءت الطامة الكبرى» النفخة الثانية.
Yusuf AliThe Day when man shall remember (all) that he strove for
Süleyman AteşO gün insan, neyin peşinde koşmuş olduğunu hatırlar
Elmalılı Hamdi YazırO, insanın neyin peşinde koştuğunu anladığı gün
Ali BulaçO gün, insan, neye çaba harcadığını düşünüp-anlar
«يوم يتذكر الإنسان» بدل من إذا «ما سعى» في الدنيا من خير وشر.
Yusuf AliAnd Hell-Fire shall be placed in full view for (all) to see
Süleyman AteşGören kimseler için cehennem ortaya çıkarılmıştır
Elmalılı Hamdi YazırGören kimseler için cehennem hortlatıldığı vakit
Ali BulaçGörebilenler için cehennem de sergilenmiştir
«وبرزت» أظهرت «الجحيم» النار المحرقة «لمن يرى» لكل راءٍ وجواب إذا:
Yusuf AliThen, for such as had transgressed all bounds
Süleyman AteşArtık kim azmışsa
Elmalılı Hamdi YazırArtık her kim azgınlık etmiş
Ali BulaçArtık kim taşkınlık edip-azarsa
«فأما من طغى» كفر.
Yusuf AliAnd had preferred the life of this world
Süleyman AteşVe şu yakın hayatı yeğlemişse
Elmalılı Hamdi YazırVe dünya hayatını tercih etmişse
Ali BulaçVe dünya hayatını seçerse
«وآثر الحياة الدنيا» باتباع الشهوات.
Yusuf AliThe Abode will be Hell-Fire
Süleyman AteşOnun barınağı cehennemdir
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz onun varacağı yer cehennemdir
Ali BulaçŞüphesiz cehennem, (onun için) bir barınma yeridir
«فإن الجحيم هي المأوى» مأواه.
Yusuf AliAnd for such as had entertained the fear of standing before their Lord's (tribunal) and had restrained (their) soul from lower desires
Süleyman AteşAma kim Rabbinin divanında dur(up hesap ver)mekten korkmuş ve nefsi(ni) kötü heves(ler) den men'etmişse
Elmalılı Hamdi YazırKim de Rabbinin divanında durmaktan korkmuş, nefsini boş heveslerden menetmiş ise
Ali BulaçKim Rabbinin makamından korkar ve nefsi heva (istek ve tutkular) dan sakındırırsa
«وأما من خاف مقام ربه» قيامه بين يديه «ونهى النفس» الأمارة «عن الهوى» المردي باتباع الشهوات.
Yusuf AliTheir abode will be the Garden
Süleyman AteşOnun barınağı da cennettir
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz onun varacağı yer cennettir
Ali BulaçArtık şüphesiz cennet, (onun için) bir barınma yeridir
«فإن الجنة هي المأوى» وحاصل الجواب: فالعاصي في النار والمطيع في الجنة.
Yusuf AliThey ask thee about the Hour,-'When will be its appointed time
Süleyman AteşSana sa'atden soruyorlar: Demir atması (gelip çatması) ne zaman diye
Elmalılı Hamdi YazırSana o kıyameti soruyorlar, ne zaman kopacak diye
Ali BulaçO ne zaman demir atacak?" diye, sana kıyamet-saatini soruyorlar
«يسَألونك» أي كفار مكة «عن الساعة أيان مرساها» متى وقوعها وقيامها.
Yusuf AliWherein art thou (concerned) with the declaration thereof
Süleyman AteşSen nerede, onun vaktini söylemek nerede
Elmalılı Hamdi YazırSen nerde, onu anlatmak nerde
Ali BulaçOnunla ilgili bilgi vermekten yana, sende ne var ki…
«فيم» في أي شيء «أنت من ذكراها» أي ليس عندك علمها حتى تذكرها.
Yusuf AliWith thy Lord in the Limit fixed therefor
Süleyman AteşOnun bilgisi Rabbine aittir
Elmalılı Hamdi YazırOnun son ilmi Rabbine aittir
Ali BulaçEn sonunda o (ve onunla ilgili bilgi), Rabbine aittir
«إلى ربك منتهاها» منتهى علمها لا يعلمه غيره.
Yusuf AliThou art but a Warner for such as fear it
Süleyman AteşSen ancak, ondan korkacak olanları uyarıcısın
Elmalılı Hamdi YazırSen ancak ondan korkacak olanları uyarıcısın
Ali BulaçSen, yalnızca ondan 'içi titreyerek korkanlar' için bir uyarıcısın
«إنما أنت منذر» إنما ينفع إنذارك «من يخشاها» يخافها.
Yusuf AliThe Day they see it, (It will be) as if they had tarried but a single evening, or (at most till) the following morn
Süleyman AteşOnlar onu gördükleri zaman sanki (dünyada) bir akşam veya onun kuşluk vaktinden fazla kalmamış gibi olurlar
Elmalılı Hamdi YazırOnlar o kıyameti görecekleri gün sanki dünyada bir akşam veya kuşluğundan başka durmamışa dönecekler
Ali BulaçOnu gördükleri gün, sanki, bir akşam veya bir kuşluk-vaktinden başkasını yaşamamış gibidirler
«كأنهم يوم يرونها لم يلبثوا» في قبورهم «إلا عشية أو ضحاها» عشية يوم أو بكرته وصح إضافة الضحى إلى العشية لما بينهما من الملابسة إذ هما طرفا النهار، وحسن الإضافة وقوع الكلمة فاصلة.