79. An-Naazi'aat سُورَةُ النَّازِعَاتِ
Süleyman AteşAndolsun söküp çıkaranlara
Saheeh InternationalBy those [angels] who extract with violence
Yusuf AliBy the (angels) who tear out (the souls of the wicked) with violence
Elmalılı Hamdi YazırAndolsun şiddetle çekip çıkaranlara
«والنازعات» الملائكة تنزع أرواح الكفار «غرقا» نزعا بشدة.
Süleyman AteşHemen çekip alanlara
Saheeh InternationalAnd [by] those who remove with ease
Yusuf AliBy those who gently draw out (the souls of the blessed)
Elmalılı Hamdi YazırUsulcacık çekenlere
«والناشطات نشطا» الملائكة تنشط أرواح المؤمنين، أي تسلها برفق.
Süleyman AteşYüzüp gidenlere
Saheeh InternationalAnd [by] those who glide [as if] swimming
Yusuf AliAnd by those who glide along (on errands of mercy)
Elmalılı Hamdi YazırYüzüp yüzüp gidenlere
«والسابحات سبحا» الملائكة تسبح من السماء بأمره تعالى، أي تنزل.
Süleyman AteşYarışıp, geçenlere
Saheeh InternationalAnd those who race each other in a race
Yusuf AliThen press forward as in a race
Elmalılı Hamdi YazırYarışıp geçenlere
«فالسابقات سبقا» الملائكة تسبق بأرواح المؤمنين إلى الجنة.
Süleyman AteşDerken işi düzenleyenlere
Saheeh InternationalAnd those who arrange [each] matter
Yusuf AliThen arrange to do (the Commands of their Lord)
Elmalılı Hamdi YazırDerken bir iş çevirenlere kasem olsun (ki kıyamet var)
«فالمدبرات أمرا» الملائكة تدبر أمر الدنيا، أي تنزل بتدبيره، وجواب هذه الأقسام محذوف، أي لتبعثنَّ يا كفار مكة وهو عامل في.
Süleyman AteşO gün o gürültü sarsar
Saheeh InternationalOn the Day the blast [of the Horn] will convulse [creation]
Yusuf AliOne Day everything that can be in commotion will be in violent commotion
Elmalılı Hamdi YazırO gün deprem sarsar
«يوم ترجف الراجفة» النفخة الأولى بها يرجف كل شيء، أي يتزلزل فوصفت بما يحدث منها.
Süleyman AteşArdından başka bir gürültü gelir
Saheeh InternationalThere will follow it the subsequent [one]
Yusuf AliFollowed by oft-repeated (commotions)
Elmalılı Hamdi YazırOnu ikinci bir sarsıntı izler
«تتبعها الرادفة» النفخة الثانية وبينهما أربعون سنة، والجملة حال من الراجفة، فاليوم واسع للنفختين وغيرهما فصح ظرفيته للبعث الواقع عقب الثانية.
Süleyman AteşO gün bazı yürekler çarpar
Saheeh InternationalHearts, that Day, will tremble
Yusuf AliHearts that Day will be in agitation
Elmalılı Hamdi YazırYürekler vardır, o gün kaygıdan hoplar
«قلوب يومئذٍ واجفة» خائفة قلقة.
Süleyman AteşGözleri (korkudan) aşağı kayar
Saheeh InternationalTheir eyes humbled
Yusuf AliCast down will be (their owners') eyes
Elmalılı Hamdi YazırGözler kalkmaz saygıdan
«أبصارها خاشعة» ذليلة لهول ما ترى.
Süleyman AteşDiyorlar ki: "Biz yine eski halimize döndürülecek miyiz
Saheeh InternationalThey are [presently] saying, "Will we indeed be returned to [our] former state [of life]
Yusuf AliThey say (now): "What! shall we indeed be returned to (our) former state
Elmalılı Hamdi YazırDiyorlar ki: "Biz tekrar eski halimize mi döndürülecekmişiz
«يقولون» أي أرباب القلوب والأبصار استهزاء وإنكارا للبعث «أئنا» بتحقيق الهمزتين وتسهيل الثانية وإدخال الف بينهما على الوجهين في الموضعين «لمردودون في الحافرة» أي أنرد بعد الموت إلى الحياة، والحافرة: اسم لأول الأمر، ومنه رجع فلان في حافرته: إذا رجع من حيث جاء.
Süleyman AteşBiz çürümüş kemikler olduktan sonra ha
Saheeh InternationalEven if we should be decayed bones
Yusuf AliWhat! - when we shall have become rotten bones
Elmalılı Hamdi YazırBiz, çürümüş kemikler olduktan sonra ha
«أئذا كنا عظاما نخرة» وفي قراءة ناخرة بالية متفتتة نحيا.
Süleyman AteşÖyle ise bu, ziyanlı bir dönüştür! dediler
Saheeh InternationalThey say, "That, then, would be a losing return
Yusuf AliThey say: "It would, in that case, be a return with loss
Elmalılı Hamdi YazırÖyleyse bu çok zararlı bir dönüştür." dediler
«قالوا تلك» أي رجعتنا إلى الحياة «إذا» إن صحت «كرة» رجعة «خاسرة» ذات خسران قال تعالى:
Süleyman AteşO (olay zor değil) bir tek haykırış(a bakmakta)dır
Saheeh InternationalIndeed, it will be but one shout
Yusuf AliBut verily, it will be but a single (Compelling) Cry
Elmalılı Hamdi YazırFakat o bir tek haykırıştır
«فإنما هي» أي الرادفة التي يعقبها البعث «زجرة» نفخة «واحدة» فإذا نفخت.
Süleyman AteşHemen onlar uyanıklık alanındadırlar
Saheeh InternationalAnd suddenly they will be [alert] upon the earth's surface
Yusuf AliWhen, behold, they will be in the (full) awakening (to Judgment)
Elmalılı Hamdi YazırBir de bakarsın hepsi meydandadır
«فإذا هم» أي كل الخلائق «بالساهرة» بوجه الأرض أحياءً بعدما كانوا ببطنها أمواتا.
Süleyman AteşMusa'nın haberi sana geldi mi
Saheeh InternationalHas there reached you the story of Moses
Yusuf AliHas the story of Moses reached thee
Elmalılı Hamdi YazırMusa'nın haberi sana geldi mi
«هل أتاك» يا محمد «حديث موسى» عامل في.
Süleyman AteşHani Rabbi ona Kutsal Vadi'de, "Tuva"'da ünlemişti
Saheeh InternationalWhen his Lord called to him in the sacred valley of Tuwa
Yusuf AliBehold, thy Lord did call to him in the sacred valley of Tuwa
Elmalılı Hamdi YazırHani Rabbi ona kutsal vaadi Tuva'da seslenmişti
«إذ ناداه ربه بالوادِ المقدس طوىً» اسم الوادي بالتنوين وتركه، فقال:
Süleyman AteşFir'avn'a git, çünkü o azdı
Saheeh InternationalGo to Pharaoh. Indeed, he has transgressed
Yusuf AliGo thou to Pharaoh for he has indeed transgressed all bounds
Elmalılı Hamdi YazırHaydi, demişti, git Firavun'a, çünkü o çok azdı
«اذهب إلى فرعون إنه طغى» تجاوز الحد في الكفر.
Süleyman AteşDe ki: Arınmağa gönlün var mı
Saheeh InternationalAnd say to him, 'Would you [be willing to] purify yourself
Yusuf AliAnd say to him, 'Wouldst thou that thou shouldst be purified (from sin)
Elmalılı Hamdi YazırDe ki: İster misin arınasın
«فقل هل لك» أدعوك «إلى أن تزكى» وفي قراءة بتشديد الزاي بإدغام التاء الثانية في الأصل فيها: تتطهر من الشرك بأن تشهد أن لا إله إلا الله.
Süleyman AteşSeni Rabbin(in yolun)a ileteyim de O'ndan korkasın
Saheeh InternationalAnd let me guide you to your Lord so you would fear [Him]
Yusuf AliAnd that I guide thee to thy Lord, so thou shouldst fear Him
Elmalılı Hamdi YazırSeni Rabbinin yoluna ileteyim de ondan korkasın
«وأهديك إلى ربك» أدلك على معرفته ببرهان «فتخشى» فتخافه.
Süleyman AteşOna büyük mu'cizeyi gösterdi
Saheeh InternationalAnd he showed him the greatest sign
Yusuf AliThen did (Moses) show him the Great Sign
Elmalılı Hamdi YazırMusa Firavun'a o büyük mucizeyi gösterdi
«فأراه الآية الكبرى» من آياته السبع وهي اليد أو العصا.
Süleyman AteşFakat o yalanladı, karşı geldi
Saheeh InternationalBut Pharaoh denied and disobeyed
Yusuf AliBut (Pharaoh) rejected it and disobeyed (guidance)
Elmalılı Hamdi YazırFakat Firavun yalanladı, karşı geldi
«فكذب» فرعون موسى «وعصى» الله تعالى.
Süleyman AteşSonra sırtını döndü; (Musa'nın getirdiklerini iptal etmek için) çalışmağa koyuldu
Saheeh InternationalThen he turned his back, striving
Yusuf AliFurther, he turned his back, striving hard (against God)
Elmalılı Hamdi YazırSonra koşarak dönüp gitti
«ثم أدبر» عن الإيمان «يسعى» في الأرض بالفساد.
Süleyman Ateş(Adamlarını) Topladı, (onlara) bağırdı
Saheeh InternationalAnd he gathered [his people] and called out
Yusuf AliThen he collected (his men) and made a proclamation
Elmalılı Hamdi YazırDerken adamlarını topladı da bağırdı
«فحشر» جمع السحرة وجنده «فنادى».
Süleyman AteşBen sizin en yüce Rabbinizim! dedi
Saheeh InternationalAnd said, "I am your most exalted lord
Yusuf AliSaying, "I am your Lord, Most High
Elmalılı Hamdi YazırBen sizin en yüce Rabbinizim" dedi
«فقال أنا ربكم الأعلى» لا رب فوقي.
Süleyman AteşAllah da onu, sonun ve ilkin (ahiretin ve dünyanın) azabıyle cezalandırdı
Saheeh InternationalSo Allah seized him in exemplary punishment for the last and the first [transgression]
Yusuf AliBut God did punish him, (and made an) example of him, - in the Hereafter, as in this life
Elmalılı Hamdi YazırAllah da onu tuttu, dünya ve ahiret azabıyla yakalayıverdi
(فأخذه الله) أهلكه بالغرق (نكال) عقوبة (الآخرة) أي هذه الكلمة (والأولى) أي قوله قبلها: "" ما علمت لكم من إله غيري "" وكان بينهما أربعون سنة.
Süleyman AteşŞüphesiz bunda (Allah'tan) korkacak kimse için ibret vardır
Saheeh InternationalIndeed in that is a warning for whoever would fear [Allah]
Yusuf AliVerily in this is an instructive warning for whosoever feareth (God)
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz bunda, saygı duyacaklar için bir ibret vardır
«إن في ذلك» المذكور «لعبرة لمن يخشى» الله تعالى.
Süleyman AteşYaratılışça siz mi daha çetinsiniz, yoksa gök mü? (Allah) onu yaptı
Saheeh InternationalAre you a more difficult creation or is the heaven? Allah constructed it
Yusuf AliWhat! Are ye the more difficult to create or the heaven (above)? (God) hath constructed it
Elmalılı Hamdi YazırYaratılışça siz mi daha çetinsiniz, yoksa gök mü? Onu Allah bina etti
«أأنتم» بتحقيق الهمزتين وإبدال الثانية ألفاً وتسهيلها وإدخال ألف بين المسهلة والأخرى وتركه، أي منكرو البعث «أشد خلقا أم السماء» أشد خلقا «بناها» بيان لكيفية خلقها.
Süleyman AteşKalınlığını (tavanını) yükseltti, onu düzenledi
Saheeh InternationalHe raised its ceiling and proportioned it
Yusuf AliOn high hath He raised its canopy, and He hath given it order and perfection
Elmalılı Hamdi YazırTavanını yükseltti, onu bir düzene koydu
«رفع سمكها» تفسير لكيفية البناء، أي جعل سمتها في جهة العلو رفيعا، وقيل سمكها سقفها «فسواها» جعلها مستوية بلا عيب.
Süleyman AteşGecesini örtüp kararttı, kuşluğunu (güneşinin ışığını) açığa çıkardı
Saheeh InternationalAnd He darkened its night and extracted its brightness
Yusuf AliIts night doth He endow with darkness, and its splendour doth He bring out (with light)
Elmalılı Hamdi YazırGecesini kararttı, kuşluğunu çıkardı
«وأغطش ليلها» أظلمه «وأخرج ضحاها» أبرز نور شمسها وأضيف إليها الليل لأنه ظلها والشمس لأنها سراجها.
Süleyman AteşBundan sonra da yeri yayıp yuvarlattı
Saheeh InternationalAnd after that He spread the earth
Yusuf AliAnd the earth, moreover, hath He extended (to a wide expanse)
Elmalılı Hamdi YazırBundan sonra da yeryüzünü döşedi
«والأرض بعد ذلك دحاها» بسطها وكانت مخلوقة قبل السماء من غير دحو.
Süleyman AteşOndan suyunu ve otlağını çıkardı
Saheeh InternationalHe extracted from it its water and its pasture
Yusuf AliHe draweth out therefrom its moisture and its pasture
Elmalılı Hamdi YazırOndan suyunu ve otlağını çıkardı
«أخرج» حال بإضمار قد أي مخرجا «منها ماءها» بتفجير عيونها «ومرعاها» ما ترعاه النعم من الشجر والعشب وما يأكله الناس من الأقوات والثمار، وإطلاق المرعى عليه استعارة.
Süleyman AteşDağları oturttu
Saheeh InternationalAnd the mountains He set firmly
Yusuf AliAnd the mountains hath He firmly fixed
Elmalılı Hamdi YazırDağlarını oturttu
«والجبال أرساها» أثبتها على وجه الأرض لتسكن.
Süleyman AteşSizin ve hayvanlarınızın geçimi için
Saheeh InternationalAs provision for you and your grazing livestock
Yusuf AliFor use and convenience to you and your cattle
Elmalılı Hamdi YazırSizin ve hayvanlarınızın geçimi için
«متاعا» مفعول له لمقدر، أي فعل ذلك متعة أو مصدر أي تمتيعا «لكم ولأنعامكم» جمع نعم وهي الإبل والبقر والغنم.
Süleyman AteşHerşeyi bastıran o büyük felaket geldiği zaman
Saheeh InternationalBut when there comes the greatest Overwhelming Calamity
Yusuf AliTherefore, when there comes the great, overwhelming (Event)
Elmalılı Hamdi YazırFakat o her şeyi bastıran büyük felaket geldiği vakit
«فإذا جاءت الطامة الكبرى» النفخة الثانية.
Süleyman AteşO gün insan, neyin peşinde koşmuş olduğunu hatırlar
Saheeh InternationalThe Day when man will remember that for which he strove
Yusuf AliThe Day when man shall remember (all) that he strove for
Elmalılı Hamdi YazırO, insanın neyin peşinde koştuğunu anladığı gün
«يوم يتذكر الإنسان» بدل من إذا «ما سعى» في الدنيا من خير وشر.
Süleyman AteşGören kimseler için cehennem ortaya çıkarılmıştır
Saheeh InternationalAnd Hellfire will be exposed for [all] those who see
Yusuf AliAnd Hell-Fire shall be placed in full view for (all) to see
Elmalılı Hamdi YazırGören kimseler için cehennem hortlatıldığı vakit
«وبرزت» أظهرت «الجحيم» النار المحرقة «لمن يرى» لكل راءٍ وجواب إذا:
Süleyman AteşArtık kim azmışsa
Saheeh InternationalSo as for he who transgressed
Yusuf AliThen, for such as had transgressed all bounds
Elmalılı Hamdi YazırArtık her kim azgınlık etmiş
«فأما من طغى» كفر.
Süleyman AteşVe şu yakın hayatı yeğlemişse
Saheeh InternationalAnd preferred the life of the world
Yusuf AliAnd had preferred the life of this world
Elmalılı Hamdi YazırVe dünya hayatını tercih etmişse
«وآثر الحياة الدنيا» باتباع الشهوات.
Süleyman AteşOnun barınağı cehennemdir
Saheeh InternationalThen indeed, Hellfire will be [his] refuge
Yusuf AliThe Abode will be Hell-Fire
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz onun varacağı yer cehennemdir
«فإن الجحيم هي المأوى» مأواه.
Süleyman AteşAma kim Rabbinin divanında dur(up hesap ver)mekten korkmuş ve nefsi(ni) kötü heves(ler) den men'etmişse
Saheeh InternationalBut as for he who feared the position of his Lord and prevented the soul from [unlawful] inclination
Yusuf AliAnd for such as had entertained the fear of standing before their Lord's (tribunal) and had restrained (their) soul from lower desires
Elmalılı Hamdi YazırKim de Rabbinin divanında durmaktan korkmuş, nefsini boş heveslerden menetmiş ise
«وأما من خاف مقام ربه» قيامه بين يديه «ونهى النفس» الأمارة «عن الهوى» المردي باتباع الشهوات.
Süleyman AteşOnun barınağı da cennettir
Saheeh InternationalThen indeed, Paradise will be [his] refuge
Yusuf AliTheir abode will be the Garden
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz onun varacağı yer cennettir
«فإن الجنة هي المأوى» وحاصل الجواب: فالعاصي في النار والمطيع في الجنة.
Süleyman AteşSana sa'atden soruyorlar: Demir atması (gelip çatması) ne zaman diye
Saheeh InternationalThey ask you, [O Muhammad], about the Hour: when is its arrival
Yusuf AliThey ask thee about the Hour,-'When will be its appointed time
Elmalılı Hamdi YazırSana o kıyameti soruyorlar, ne zaman kopacak diye
«يسَألونك» أي كفار مكة «عن الساعة أيان مرساها» متى وقوعها وقيامها.
Süleyman AteşSen nerede, onun vaktini söylemek nerede
Saheeh InternationalIn what [position] are you that you should mention it
Yusuf AliWherein art thou (concerned) with the declaration thereof
Elmalılı Hamdi YazırSen nerde, onu anlatmak nerde
«فيم» في أي شيء «أنت من ذكراها» أي ليس عندك علمها حتى تذكرها.
Süleyman AteşOnun bilgisi Rabbine aittir
Saheeh InternationalTo your Lord is its finality
Yusuf AliWith thy Lord in the Limit fixed therefor
Elmalılı Hamdi YazırOnun son ilmi Rabbine aittir
«إلى ربك منتهاها» منتهى علمها لا يعلمه غيره.
Süleyman AteşSen ancak, ondan korkacak olanları uyarıcısın
Saheeh InternationalYou are only a warner for those who fear it
Yusuf AliThou art but a Warner for such as fear it
Elmalılı Hamdi YazırSen ancak ondan korkacak olanları uyarıcısın
«إنما أنت منذر» إنما ينفع إنذارك «من يخشاها» يخافها.
Süleyman AteşOnlar onu gördükleri zaman sanki (dünyada) bir akşam veya onun kuşluk vaktinden fazla kalmamış gibi olurlar
Saheeh InternationalIt will be, on the Day they see it, as though they had not remained [in the world] except for an afternoon or a morning thereof
Yusuf AliThe Day they see it, (It will be) as if they had tarried but a single evening, or (at most till) the following morn
Elmalılı Hamdi YazırOnlar o kıyameti görecekleri gün sanki dünyada bir akşam veya kuşluğundan başka durmamışa dönecekler
«كأنهم يوم يرونها لم يلبثوا» في قبورهم «إلا عشية أو ضحاها» عشية يوم أو بكرته وصح إضافة الضحى إلى العشية لما بينهما من الملابسة إذ هما طرفا النهار، وحسن الإضافة وقوع الكلمة فاصلة.