79. An-Naazi'aat سُورَةُ النَّازِعَاتِ
Süleyman AteşAndolsun söküp çıkaranlara
Yusuf AliBy the (angels) who tear out (the souls of the wicked) with violence
Elmalılı Hamdi YazırAndolsun şiddetle çekip çıkaranlara
«والنازعات» الملائكة تنزع أرواح الكفار «غرقا» نزعا بشدة.
Süleyman AteşHemen çekip alanlara
Yusuf AliBy those who gently draw out (the souls of the blessed)
Elmalılı Hamdi YazırUsulcacık çekenlere
«والناشطات نشطا» الملائكة تنشط أرواح المؤمنين، أي تسلها برفق.
Süleyman AteşYüzüp gidenlere
Yusuf AliAnd by those who glide along (on errands of mercy)
Elmalılı Hamdi YazırYüzüp yüzüp gidenlere
«والسابحات سبحا» الملائكة تسبح من السماء بأمره تعالى، أي تنزل.
Süleyman AteşYarışıp, geçenlere
Yusuf AliThen press forward as in a race
Elmalılı Hamdi YazırYarışıp geçenlere
«فالسابقات سبقا» الملائكة تسبق بأرواح المؤمنين إلى الجنة.
Süleyman AteşDerken işi düzenleyenlere
Yusuf AliThen arrange to do (the Commands of their Lord)
Elmalılı Hamdi YazırDerken bir iş çevirenlere kasem olsun (ki kıyamet var)
«فالمدبرات أمرا» الملائكة تدبر أمر الدنيا، أي تنزل بتدبيره، وجواب هذه الأقسام محذوف، أي لتبعثنَّ يا كفار مكة وهو عامل في.
Süleyman AteşO gün o gürültü sarsar
Yusuf AliOne Day everything that can be in commotion will be in violent commotion
Elmalılı Hamdi YazırO gün deprem sarsar
«يوم ترجف الراجفة» النفخة الأولى بها يرجف كل شيء، أي يتزلزل فوصفت بما يحدث منها.
Süleyman AteşArdından başka bir gürültü gelir
Yusuf AliFollowed by oft-repeated (commotions)
Elmalılı Hamdi YazırOnu ikinci bir sarsıntı izler
«تتبعها الرادفة» النفخة الثانية وبينهما أربعون سنة، والجملة حال من الراجفة، فاليوم واسع للنفختين وغيرهما فصح ظرفيته للبعث الواقع عقب الثانية.
Süleyman AteşO gün bazı yürekler çarpar
Yusuf AliHearts that Day will be in agitation
Elmalılı Hamdi YazırYürekler vardır, o gün kaygıdan hoplar
«قلوب يومئذٍ واجفة» خائفة قلقة.
Süleyman AteşGözleri (korkudan) aşağı kayar
Yusuf AliCast down will be (their owners') eyes
Elmalılı Hamdi YazırGözler kalkmaz saygıdan
«أبصارها خاشعة» ذليلة لهول ما ترى.
Süleyman AteşDiyorlar ki: "Biz yine eski halimize döndürülecek miyiz
Yusuf AliThey say (now): "What! shall we indeed be returned to (our) former state
Elmalılı Hamdi YazırDiyorlar ki: "Biz tekrar eski halimize mi döndürülecekmişiz
«يقولون» أي أرباب القلوب والأبصار استهزاء وإنكارا للبعث «أئنا» بتحقيق الهمزتين وتسهيل الثانية وإدخال الف بينهما على الوجهين في الموضعين «لمردودون في الحافرة» أي أنرد بعد الموت إلى الحياة، والحافرة: اسم لأول الأمر، ومنه رجع فلان في حافرته: إذا رجع من حيث جاء.
Süleyman AteşBiz çürümüş kemikler olduktan sonra ha
Yusuf AliWhat! - when we shall have become rotten bones
Elmalılı Hamdi YazırBiz, çürümüş kemikler olduktan sonra ha
«أئذا كنا عظاما نخرة» وفي قراءة ناخرة بالية متفتتة نحيا.
Süleyman AteşÖyle ise bu, ziyanlı bir dönüştür! dediler
Yusuf AliThey say: "It would, in that case, be a return with loss
Elmalılı Hamdi YazırÖyleyse bu çok zararlı bir dönüştür." dediler
«قالوا تلك» أي رجعتنا إلى الحياة «إذا» إن صحت «كرة» رجعة «خاسرة» ذات خسران قال تعالى:
Süleyman AteşO (olay zor değil) bir tek haykırış(a bakmakta)dır
Yusuf AliBut verily, it will be but a single (Compelling) Cry
Elmalılı Hamdi YazırFakat o bir tek haykırıştır
«فإنما هي» أي الرادفة التي يعقبها البعث «زجرة» نفخة «واحدة» فإذا نفخت.
Süleyman AteşHemen onlar uyanıklık alanındadırlar
Yusuf AliWhen, behold, they will be in the (full) awakening (to Judgment)
Elmalılı Hamdi YazırBir de bakarsın hepsi meydandadır
«فإذا هم» أي كل الخلائق «بالساهرة» بوجه الأرض أحياءً بعدما كانوا ببطنها أمواتا.
Süleyman AteşMusa'nın haberi sana geldi mi
Yusuf AliHas the story of Moses reached thee
Elmalılı Hamdi YazırMusa'nın haberi sana geldi mi
«هل أتاك» يا محمد «حديث موسى» عامل في.
Süleyman AteşHani Rabbi ona Kutsal Vadi'de, "Tuva"'da ünlemişti
Yusuf AliBehold, thy Lord did call to him in the sacred valley of Tuwa
Elmalılı Hamdi YazırHani Rabbi ona kutsal vaadi Tuva'da seslenmişti
«إذ ناداه ربه بالوادِ المقدس طوىً» اسم الوادي بالتنوين وتركه، فقال:
Süleyman AteşFir'avn'a git, çünkü o azdı
Yusuf AliGo thou to Pharaoh for he has indeed transgressed all bounds
Elmalılı Hamdi YazırHaydi, demişti, git Firavun'a, çünkü o çok azdı
«اذهب إلى فرعون إنه طغى» تجاوز الحد في الكفر.
Süleyman AteşDe ki: Arınmağa gönlün var mı
Yusuf AliAnd say to him, 'Wouldst thou that thou shouldst be purified (from sin)
Elmalılı Hamdi YazırDe ki: İster misin arınasın
«فقل هل لك» أدعوك «إلى أن تزكى» وفي قراءة بتشديد الزاي بإدغام التاء الثانية في الأصل فيها: تتطهر من الشرك بأن تشهد أن لا إله إلا الله.
Süleyman AteşSeni Rabbin(in yolun)a ileteyim de O'ndan korkasın
Yusuf AliAnd that I guide thee to thy Lord, so thou shouldst fear Him
Elmalılı Hamdi YazırSeni Rabbinin yoluna ileteyim de ondan korkasın
«وأهديك إلى ربك» أدلك على معرفته ببرهان «فتخشى» فتخافه.
Süleyman AteşOna büyük mu'cizeyi gösterdi
Yusuf AliThen did (Moses) show him the Great Sign
Elmalılı Hamdi YazırMusa Firavun'a o büyük mucizeyi gösterdi
«فأراه الآية الكبرى» من آياته السبع وهي اليد أو العصا.
Süleyman AteşFakat o yalanladı, karşı geldi
Yusuf AliBut (Pharaoh) rejected it and disobeyed (guidance)
Elmalılı Hamdi YazırFakat Firavun yalanladı, karşı geldi
«فكذب» فرعون موسى «وعصى» الله تعالى.
Süleyman AteşSonra sırtını döndü; (Musa'nın getirdiklerini iptal etmek için) çalışmağa koyuldu
Yusuf AliFurther, he turned his back, striving hard (against God)
Elmalılı Hamdi YazırSonra koşarak dönüp gitti
«ثم أدبر» عن الإيمان «يسعى» في الأرض بالفساد.
Süleyman Ateş(Adamlarını) Topladı, (onlara) bağırdı
Yusuf AliThen he collected (his men) and made a proclamation
Elmalılı Hamdi YazırDerken adamlarını topladı da bağırdı
«فحشر» جمع السحرة وجنده «فنادى».
Süleyman AteşBen sizin en yüce Rabbinizim! dedi
Yusuf AliSaying, "I am your Lord, Most High
Elmalılı Hamdi YazırBen sizin en yüce Rabbinizim" dedi
«فقال أنا ربكم الأعلى» لا رب فوقي.
Süleyman AteşAllah da onu, sonun ve ilkin (ahiretin ve dünyanın) azabıyle cezalandırdı
Yusuf AliBut God did punish him, (and made an) example of him, - in the Hereafter, as in this life
Elmalılı Hamdi YazırAllah da onu tuttu, dünya ve ahiret azabıyla yakalayıverdi
(فأخذه الله) أهلكه بالغرق (نكال) عقوبة (الآخرة) أي هذه الكلمة (والأولى) أي قوله قبلها: "" ما علمت لكم من إله غيري "" وكان بينهما أربعون سنة.
Süleyman AteşŞüphesiz bunda (Allah'tan) korkacak kimse için ibret vardır
Yusuf AliVerily in this is an instructive warning for whosoever feareth (God)
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz bunda, saygı duyacaklar için bir ibret vardır
«إن في ذلك» المذكور «لعبرة لمن يخشى» الله تعالى.
Süleyman AteşYaratılışça siz mi daha çetinsiniz, yoksa gök mü? (Allah) onu yaptı
Yusuf AliWhat! Are ye the more difficult to create or the heaven (above)? (God) hath constructed it
Elmalılı Hamdi YazırYaratılışça siz mi daha çetinsiniz, yoksa gök mü? Onu Allah bina etti
«أأنتم» بتحقيق الهمزتين وإبدال الثانية ألفاً وتسهيلها وإدخال ألف بين المسهلة والأخرى وتركه، أي منكرو البعث «أشد خلقا أم السماء» أشد خلقا «بناها» بيان لكيفية خلقها.
Süleyman AteşKalınlığını (tavanını) yükseltti, onu düzenledi
Yusuf AliOn high hath He raised its canopy, and He hath given it order and perfection
Elmalılı Hamdi YazırTavanını yükseltti, onu bir düzene koydu
«رفع سمكها» تفسير لكيفية البناء، أي جعل سمتها في جهة العلو رفيعا، وقيل سمكها سقفها «فسواها» جعلها مستوية بلا عيب.
Süleyman AteşGecesini örtüp kararttı, kuşluğunu (güneşinin ışığını) açığa çıkardı
Yusuf AliIts night doth He endow with darkness, and its splendour doth He bring out (with light)
Elmalılı Hamdi YazırGecesini kararttı, kuşluğunu çıkardı
«وأغطش ليلها» أظلمه «وأخرج ضحاها» أبرز نور شمسها وأضيف إليها الليل لأنه ظلها والشمس لأنها سراجها.
Süleyman AteşBundan sonra da yeri yayıp yuvarlattı
Yusuf AliAnd the earth, moreover, hath He extended (to a wide expanse)
Elmalılı Hamdi YazırBundan sonra da yeryüzünü döşedi
«والأرض بعد ذلك دحاها» بسطها وكانت مخلوقة قبل السماء من غير دحو.
Süleyman AteşOndan suyunu ve otlağını çıkardı
Yusuf AliHe draweth out therefrom its moisture and its pasture
Elmalılı Hamdi YazırOndan suyunu ve otlağını çıkardı
«أخرج» حال بإضمار قد أي مخرجا «منها ماءها» بتفجير عيونها «ومرعاها» ما ترعاه النعم من الشجر والعشب وما يأكله الناس من الأقوات والثمار، وإطلاق المرعى عليه استعارة.
Süleyman AteşDağları oturttu
Yusuf AliAnd the mountains hath He firmly fixed
Elmalılı Hamdi YazırDağlarını oturttu
«والجبال أرساها» أثبتها على وجه الأرض لتسكن.
Süleyman AteşSizin ve hayvanlarınızın geçimi için
Yusuf AliFor use and convenience to you and your cattle
Elmalılı Hamdi YazırSizin ve hayvanlarınızın geçimi için
«متاعا» مفعول له لمقدر، أي فعل ذلك متعة أو مصدر أي تمتيعا «لكم ولأنعامكم» جمع نعم وهي الإبل والبقر والغنم.
Süleyman AteşHerşeyi bastıran o büyük felaket geldiği zaman
Yusuf AliTherefore, when there comes the great, overwhelming (Event)
Elmalılı Hamdi YazırFakat o her şeyi bastıran büyük felaket geldiği vakit
«فإذا جاءت الطامة الكبرى» النفخة الثانية.
Süleyman AteşO gün insan, neyin peşinde koşmuş olduğunu hatırlar
Yusuf AliThe Day when man shall remember (all) that he strove for
Elmalılı Hamdi YazırO, insanın neyin peşinde koştuğunu anladığı gün
«يوم يتذكر الإنسان» بدل من إذا «ما سعى» في الدنيا من خير وشر.
Süleyman AteşGören kimseler için cehennem ortaya çıkarılmıştır
Yusuf AliAnd Hell-Fire shall be placed in full view for (all) to see
Elmalılı Hamdi YazırGören kimseler için cehennem hortlatıldığı vakit
«وبرزت» أظهرت «الجحيم» النار المحرقة «لمن يرى» لكل راءٍ وجواب إذا:
Süleyman AteşArtık kim azmışsa
Yusuf AliThen, for such as had transgressed all bounds
Elmalılı Hamdi YazırArtık her kim azgınlık etmiş
«فأما من طغى» كفر.
Süleyman AteşVe şu yakın hayatı yeğlemişse
Yusuf AliAnd had preferred the life of this world
Elmalılı Hamdi YazırVe dünya hayatını tercih etmişse
«وآثر الحياة الدنيا» باتباع الشهوات.
Süleyman AteşOnun barınağı cehennemdir
Yusuf AliThe Abode will be Hell-Fire
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz onun varacağı yer cehennemdir
«فإن الجحيم هي المأوى» مأواه.
Süleyman AteşAma kim Rabbinin divanında dur(up hesap ver)mekten korkmuş ve nefsi(ni) kötü heves(ler) den men'etmişse
Yusuf AliAnd for such as had entertained the fear of standing before their Lord's (tribunal) and had restrained (their) soul from lower desires
Elmalılı Hamdi YazırKim de Rabbinin divanında durmaktan korkmuş, nefsini boş heveslerden menetmiş ise
«وأما من خاف مقام ربه» قيامه بين يديه «ونهى النفس» الأمارة «عن الهوى» المردي باتباع الشهوات.
Süleyman AteşOnun barınağı da cennettir
Yusuf AliTheir abode will be the Garden
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz onun varacağı yer cennettir
«فإن الجنة هي المأوى» وحاصل الجواب: فالعاصي في النار والمطيع في الجنة.
Süleyman AteşSana sa'atden soruyorlar: Demir atması (gelip çatması) ne zaman diye
Yusuf AliThey ask thee about the Hour,-'When will be its appointed time
Elmalılı Hamdi YazırSana o kıyameti soruyorlar, ne zaman kopacak diye
«يسَألونك» أي كفار مكة «عن الساعة أيان مرساها» متى وقوعها وقيامها.
Süleyman AteşSen nerede, onun vaktini söylemek nerede
Yusuf AliWherein art thou (concerned) with the declaration thereof
Elmalılı Hamdi YazırSen nerde, onu anlatmak nerde
«فيم» في أي شيء «أنت من ذكراها» أي ليس عندك علمها حتى تذكرها.
Süleyman AteşOnun bilgisi Rabbine aittir
Yusuf AliWith thy Lord in the Limit fixed therefor
Elmalılı Hamdi YazırOnun son ilmi Rabbine aittir
«إلى ربك منتهاها» منتهى علمها لا يعلمه غيره.
Süleyman AteşSen ancak, ondan korkacak olanları uyarıcısın
Yusuf AliThou art but a Warner for such as fear it
Elmalılı Hamdi YazırSen ancak ondan korkacak olanları uyarıcısın
«إنما أنت منذر» إنما ينفع إنذارك «من يخشاها» يخافها.
Süleyman AteşOnlar onu gördükleri zaman sanki (dünyada) bir akşam veya onun kuşluk vaktinden fazla kalmamış gibi olurlar
Yusuf AliThe Day they see it, (It will be) as if they had tarried but a single evening, or (at most till) the following morn
Elmalılı Hamdi YazırOnlar o kıyameti görecekleri gün sanki dünyada bir akşam veya kuşluğundan başka durmamışa dönecekler
«كأنهم يوم يرونها لم يلبثوا» في قبورهم «إلا عشية أو ضحاها» عشية يوم أو بكرته وصح إضافة الضحى إلى العشية لما بينهما من الملابسة إذ هما طرفا النهار، وحسن الإضافة وقوع الكلمة فاصلة.