مثنوی معنوی › دفتر دوم › بخش ۸۱ - متردد شدن در میان مذهبهای مخالف و بیرون‌شو و مخلص یافتن

همچنانک هر کسی در معرفت — می‌کند موصوف غیبی را صفت

فلسفی از نوع دیگر کرده شرح — باحثی مر گفت او را کرده جرح

وآن دگر در هر دو طعنه می‌زند — وآن دگر از زرق جانی می‌کند

هر یک از ره این نشانها زان دهند — تا گمان آید که ایشان زان ده‌اند

این حقیقت دان نه حق‌اند این همه — نه به کلی گمرهانند این رمه

زانک بی حق باطلی ناید پدید — قلب را ابله به بوی زر خرید

گر نبودی در جهان نقدی روان — قلبها را خرج کردن کی توان

تا نباشد راست کی باشد دروغ — آن دروغ از راست می‌گیرد فروغ

بر امید راست کژ را می‌خرند — زهر در قندی رود آنگه خورند

گر نباشد گندم محبوب‌نوش — چه برد گندم‌نمای جو فروش

پس مگو کین جمله دمها باطل‌اند — باطلان بر بوی حق دام دل‌اند

پس مگو جمله خیالست و ضلال — بی‌حقیقت نیست در عالم خیال

حق شب قدرست در شبها نهان — تا کند جان هر شبی را امتحان

نه همه شبها بود قدر ای جوان — نه همه شبها بود خالی از آن

در میان دلق‌پوشان یک فقیر — امتحان کن وانک حقست آن بگیر

مؤمن کیس ممیز کو که تا — باز داند حیزکان را از فتی

گرنه معیوبات باشد در جهان — تاجران باشند جمله ابلهان

پس بود کالاشناسی سخت سهل — چونک عیبی نیست چه نااهل و اهل

ور همه عیبست دانش سود نیست — چون همه چوبست اینجا عود نیست

آنکه گوید جمله حق‌اند احمقی‌ست — وانکه گوید جمله باطل او شقی‌ست

تاجران انبیا کردند سود — تاجران رنگ و بو کور و کبود

می‌نماید مار اندر چشم مال — هر دو چشم خویش را نیکو بمال

منگر اندر غبطهٔ این بیع و سود — بنگر اندر خسر فرعون و ثمود

اندرین گردون مکرر کن نظر — زانک حق فرمود ثم ارجع بصر