مثنوی معنوی › دفتر سوم › بخش ۵۶ - عذر گفتن نظم کننده و مدد خواستن

ای تقاضاگر درون همچون جنین — چون تقاضا می‌کنی اتمام این

سهل گردان ره نما توفیق ده — یا تقاضا را بهل بر ما منه

چون ز مفلس زر تقاضا می‌کنی — زر ببخشش در سِرْ ای شاه غنی

بی تو نظم و قافیه شام و سحر — زهره کی دارد که آید در نظر

نظم و تجنیس و قوافی ای علیم — بندهٔ امر توند از ترس و بیم

چون مسبح کرده‌ای هر چیز را — ذات بی تمییز و با تمییز را

هر یکی تسبیح بر نوعی دگر — گوید و از حال آن این بی‌خبر

آدمی منکر ز تسبیح جماد — و آن جماد اندر عبادت اوستاد

بلک هفتاد و دو ملت هر یکی — بی‌خبر از یکدگر واندر شکی

چون دو ناطق را ز حال همدگر — نیست آگه چون بود دیوار و در

چون من از تسبیح ناطق غافلم — چون بداند سبحهٔ صامت دلم

هست سُنّی را یکی تسبیح خاص — هست جبری را ضد آن در مناص

سنّی از تسبیح جبری بی‌خبر — جبری از تسبیح سنّی بی اثر

این همی‌گوید که آن ضالست و گم — بی‌خبر از حال او وز امر قم

و آن همی گوید که این را چه خبر — جنگشان افکند یزدان از قدر

گوهر هر یک هویدا می‌کند — جنس از ناجنس پیدا می‌کند

قهر را از لطف داند هر کسی — خواه دانا خواه نادان یا خسی

لیک لطفی قهر در پنهان شده — یا که قهری در دل لطف آمده

کم کسی داند مگر ربانیی — کش بود در دل محک جانیی

باقیان زین دو گمانی می‌برند — سوی لانهٔ خود به یک پر می‌پرند