مثنوی معنوی › دفتر سوم › بخش ۵۷ - بیان آنک علم را دو پرست و گمان را یک پرست ناقص آمد ظن به پرواز ابترست مثال ظن و یقین در علم

علم را دو پَر، گمان را یک پرست — ناقص آمد ظنْ به پرواز ابترست

مرغِ یک‌پر زود افتد سرنگون — باز بر پرد دو گامی یا فزون

افت خیزان می‌رود مرغ گمان — با یکی پر بر امید آشیان

چون ز ظن وا رست علمش رو نمود — شد دو پر آن مرغ یک‌پر پر گشود

بعد از آن یمشی سویا مستقیم — نه علی وجهه مکبا او سقیم

با دو پر بر می‌پرد چون جبرئیل — بی گمان و بی مگر بی قال و قیل

گر همه عالم بگویندش توی — بر ره یزدان و دین مستوی

او نگردد گرم‌تر از گفتشان — جان طاق او نگردد جفتشان

ور همه گویند او را گم‌رهی — کوه پنداری و تو برگ کهی

او نیفتد در گمان از طعنشان — او نگردد دردمند از ظعنشان

بلک گر دریا و کوه آید به‌گفت — گویدش با گم‌رهی گشتی تو جفت

هیچ یک ذره نیفتد در خیال — یا به طعن طاعنان رنجورحال