مثنوی معنوی › دفتر اول › بخش ۴۱ - طنز و انکار کردن پادشاه جهود و قبول ناکردن نصیحت خاصان خویش

این عجایب دید آن شاه جهود — جُز که طنز و جز که انکارش نبود

ناصحان گفتند از حد مگذران — مرکبِ استیزه را چندین مران

ناصحان را دست بَست و بند کرد — ظلم را پیوند در پیوند کرد

بانگ آمد کار چون اینجا رسید — پای دار ای سگ که قهر ما رسید

بعد از آن آتش چهل گَز بر فروخت — حلقه گشت و آن جهودان را بسوخت

اصل ایشان بود آتش ز ابتدا — سوی اصل خویش رفتند انتها

هم ز آتش زاده بودند آن فریق — جزوها را سوی کُل باشد طریق

آتشی بودند مؤمن‌ سوز و بس — سوخت خود را آتش ایشان چو خَس

آنک بودست امُّه الهاویه — هاویه آمد مَرورا زاویه

مادر فرزند جویان ویَست — اصلها مر فرعها را در پیَست

آبها در حوض اگر زندانیَست — باد نَشفش می‌کند کارکانیست

می‌رهاند می‌بَرد تا مَعدنش — اندک اندک تا نبینی بُردنش

وین نفس جانهای ما را همچنان — اندک اندک دزدد از حبس جهان

تا اِلَیهِ یَصعَد اَطیابُ الکَلِم — صاعِداََ مِنّا اِلی حَیثُ عَلِم

تَرتَقی اَنفاسُنا بِالمُنتَقا — مُحتَفاََ مِنّا اِلی دارِالبَقا

ثُمَّ تَأتینا مُکافاتُ المَقال — ضِعفَ ذاکَ رَحمَةََ مِن ذِی الجَلال

ثُمَّ یُلجینا اِلی اَمثالِها — کَی یَنالَ العَبدُ مِمّا نالَها

هاکَذا تَعرُج وَ تَنزِل دایما — ذا فَلازِلتَ عَلَیه قایما

پارسی گوییم یعنی این کشش — زان طرف آید که آمد آن چشش

چشم هر قومی به سویی مانده‌ست — کان طرف یک روز ذوقی رانده‌ست

ذوق جنس از جنس خود باشد یقین — ذوق جزو از کل خود باشد ببین

یا مگر آن قابل جِنسی بود — چون بدو پیوست جنس او شود

همچو آب و نان که جنس ما نبود — گشت جنس ما و اندر ما فزود

نقش جنسیّت ندارد آب و نان — ز اعتبار آخر آن را جنس دان

ور ز غیر جنس باشد ذوقِ ما — آن مگر مانند باشد جنس را

آنک مانندست باشد عاریت — عاریت باقی نماند عاقبت

مرغ را گر ذوق آید از صفیر — چونک جنس خود نیابد شد نفیر

تشنه را گر ذوق آید از سَراب — چون رسد در وی گریزد جوید آب

مفلسان هم خوش شوند از زر قلب — لیک آن رسوا شود در دارِ ضرب

تا زر اندودیت از ره نَفکند — تا خیال کژ ترا چَه نَفکند

از کلیله باز جو آن قصّه را — واندر آن قصه طلب کن حِصّه را