مثنوی معنوی › دفتر اول › بخش ۵۰ - باز ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکل و فواید جهد را بیان کردن

شیر گفت آری ولیکن هم ببین — جهد‌های انبیا و مؤمنین

حق تعالی جهد‌شان را راست کرد — آنچه دیدند از جفا و گرم و سرد

حیله‌هاشان جمله حال آمد لطیف — کل شیء من ظریف هو ظریف

دام‌هاشان مرغ گردونی گرفت — نقص‌هاشان جمله افزونی گرفت

جهد می‌کن تا توانی ای کیا — در طریق انبیاء و اولیا

با قضا پنجه زدن نبود جهاد — زانکه این را هم قضا بر ما نهاد

کافر‌م من گر زیان کرده‌ست کس — در ره ایمان و طاعت یک نفس

سر شکسته نیست‌‌، این سر را مبند — یک دو روزک جهد کن باقی بخند

بد محالی جست کاو دنیا بجست — نیک حالی جست کاو عقبی بجست

مکر‌ها در کسب دنیا بارد است — مکر‌ها در ترک دنیا وارد است

مکر آن باشد که زندان حفره کرد — آنکه حفره بست آن مکری‌ست سرد

این جهان زندان و ما زندانیان — حفره‌کن زندان و خود را وا رهان

چیست دنیا از خدا غافل بدن — نه قماش و نقده و میزان و زن

مال را کز بهر دین باشی حمول — نعم مال صالح خواندش رسول

آب در کشتی هلاک کشتی است — آب اندر زیر کشتی پشتی است

چونکه مال و ملک را از دل براند — زان سلیمان خویش جز مسکین نخواند

کوزهٔ سربسته اندر آب زفت — از دل پر باد فوق آب رفت

باد درویشی چو در باطن بود — بر سر آب جهان ساکن بود

گر‌چه جملهٔ این جهان ملک وی‌ست — ملک در چشم دل او لاشی‌ست

پس دهان دل ببند و مُهر کن — پر کنش از بادِ کبرِ من‌لدن

جهد حق‌ست و دوا حق‌ست و درد — منکر اندر نفی جهد‌ش جهد کرد