مثنوی معنوی › دفتر چهارم › بخش ۲۰ - در بیان آنک حکما گویند آدمی عالم صغریست و حکمای اللهی گویند آدمی عالم کبریست زیرا آن علم حکما بر صورت آدمی مقصور بود و علم این حکما در حقیقت حقیقت آدمی موصول بود

پس به صورت عالم اصغر توی — پس به معنی عالم اکبر توی

ظاهر آن شاخ اصل میوه است — باطنا بهر ثمر شد شاخ هست

گر نبودی میل و اومید ثمر — کی نشاندی باغبان بیخ شجر

پس به معنی آن شجر از میوه زاد — گر به صورت از شجر بودش ولاد

مصطفی زین گفت که آدم و انبیا — خلف من باشند در زیر لوا

بهر این فرموده است آن ذو فنون — رمز نحن اخرون السابقون

گر بصورت من ز آدم زاده‌ام — من به معنی جد جد افتاده‌ام

کز برای من بدش سجدهٔ ملک — وز پی من رفت بر هفتم فلک

پس ز من زایید در معنی پدر — پس ز میوه زاد در معنی شجر

اول فکر آخر آمد در عمل — خاصه فکری کو بود وصف ازل

حاصل اندر یک زمان از آسمان — می‌رود می‌آید ایدر کاروان

نیست بر این کاروان این ره دراز — کی مفازه زفت آید با مفاز

دل به کعبه می‌رود در هر زمان — جسم طبع دل بگیرد ز امتنان

این دراز و کوتهی مر جسم راست — چه دراز و کوته آنجا که خداست

چون خدا مر جسم را تبدیل کرد — رفتنش بی‌فرسخ و بی‌میل کرد

صد امیدست این زمان بردار گام — عاشقانه ای فتی خل الکلام

گرچه پلهٔ چشم بر هم می‌زنی — در سفینه خفته‌ای ره می‌کنی