مثنوی معنوی › دفتر پنجم › بخش ۱۶ - تمثیل لوح محفوظ و ادراک عقل هر کسی از آن لوح آنک امر و قسمت و مقدور هر روزهٔ ویست هم چون ادراک جبرئیل علیه‌السلام هر روزی از لوح اعظم عقل مثال جبرئیلست و نظر او به تفکر به سوی غیبی که معهود اوست در تفکر و اندیشهٔ کیفیت معاش و بیرون شو کارهای هر روزینه مانند نظر جبرئیلست در لوح و فهم کردن او از لوح

چون ملک از لوح محفوظ آن خرد — هر صباحی درس هر روزه برد

بر عدم تحریرها بین بی‌بنان — و از سوادش حیرت سوداییان

هر کسی شد بر خیالی ریش گاو — گشته در سودای گنجی کنج‌کاو

از خیالی گشته شخصی پرشکوه — روی آورده به معدنهای کوه

وز خیالی آن دگر با جهد مر — رو نهاده سوی دریا بهر در

وآن دگر بهر ترهب در کنشت — وآن یکی اندر حریصی سوی کشت

از خیال آن ره‌زن رسته شده — وز خیال این مرهم خسته شده

در پری‌خوانی یکی دل کرده گم — بر نجوم آن دیگری بنهاده سم

این روشها مختلف بیند برون — زان خیالات ملون ز اندرون

این در آن حیران شده کان بر چیست — هر چشنده آن دگر را نافیست

آن خیالات ار نبد نامؤتلف — چون ز بیرون شد روشها مختلف

قبلهٔ جان را چو پنهان کرده‌اند — هر کسی رو جانبی آورده‌اند