مثنوی معنوی › دفتر پنجم › بخش ۴۹ - در تفسیر قول مصطفی علیه‌السلام من جعل الهموم هما واحدا کفاه الله سائر همومه و من تفرقت به الهموم لا یبالی الله فی ای واد اهلکه

هوش را توزیع کردی بر جهات — می‌نیرزد تره‌ای آن ترهات

آب هش را می‌کشد هر بیخ خار — آب هوشت چون رسد سوی ثمار

هین بزن آن شاخ بد را خو کنش — آب ده این شاخ خوش را نو کنش

هر دو سبزند این زمان آخر نگر — کین شود باطل از آن روید ثمر

آب باغ این را حلال آن را حرام — فرق را آخر ببینی والسلام

عدل چه بود آب ده اشجار را — ظلم چه بود آب دادن خار را

عدل وضع نعمتی در موضعش — نه بهر بیخی که باشد آبکش

ظلم چه بود وضع در ناموضعی — که نباشد جز بلا را منبعی

نعمت حق را به جان و عقل ده — نه به طبع پر زحیر پر گره

بار کن بیگار غم را بر تنت — بر دل و جان کم نه آن جان کندنت

بر سر عیسی نهاده تنگ بار — خر سکیزه می‌زند در مرغزار

سرمه را در گوش کردن شرط نیست — کار دل را جستن از تن شرط نیست

گر دلی رو ناز کن خواری مکش — ور تنی شکر منوش و زهر چش

زهر تن را نافعست و قند بد — تن همان بهتر که باشد بی‌مدد

هیزم دوزخ تنست و کم کنش — ور بروید هیزمی رو بر کنش

ورنه حمال حطب باشی حطب — در دو عالم هم‌چو جفت بولهب

از حطب بشناس شاخ سدره را — گرچه هر دو سبز باشند ای فتی

اصل آن شاخست هفتم آسمان — اصل این شاخست از نار و دخان

هست مانندا به صورت پیش حس — که غلط‌بینست چشم و کیش حس

هست آن پیدا به پیش چشم دل — جهد کن سوی دل آ جهد المقل

ور نداری پا بجنبان خویش را — تا ببینی هر کم و هر بیش را