مثنوی معنوی › دفتر پنجم › بخش ۷۵ - بیان آنک آنچ بیان کرده می‌شود صورت قصه است وانگه آن صورتیست کی در خورد این صورت گیرانست و درخورد آینهٔ تصویر ایشان و از قدوسیتی کی حقیقت این قصه راست نطق را ازین تنزیل شرم می‌آید و از خجالت سر و ریش و قلم گم می‌کند و العاقل یکفیه الاشاره

زانکه پیلم دید هندُستان به خواب — از خراج اومید بُر دِه شد خراب

کَیفَ یَأتِی النَّظمُ لی وَالقافِیَه — بَعدَ ما ضاعَت أُصولُ العافِیَه

ما جُنُونٌ واحِدٌ لی فی الشُّجُون — بَل جُنونٌ فی جُنونٍ فی جُنون

ذابِ جِسمی مِن إِشاراتِ الکُنَی — مُنذُ عایَنتُ البَقاءَ فی الفَنا

ای ایاز از عشقِ تو گشتم چو موی — ماندم از قصّه تو قصّهٔ من بگوی

بس فسانهٔ عشقِ تو خواندم به جان — تو مرا که افسانه گشتَستم بخوان

خود تو می‌خوانی نه من ای مُقتَدی — من کُهِ طورم تو موسی وین صدا

کوهِ بیچاره چه داند گفت چیست — زانکه موسی می‌بداند کُه تهیست

کوه می‌داند به قدرِ خویشتن — اندکی دارد ز لطفِ روح تن

تن چو اصطرلاب باشد ز احتساب — آیتی از روحِ هم‌چون آفتاب

آن منجّم چون نباشد چشم‌تیز — شرط باشد مَردِ اصطرلاب‌ریز

تا صطرلابی کند از بهرِ او — تا بَرَد از حالتِ خورشید بو

جان کز اصطرلاب جوید او صواب — چه قَدَر داند ز چرخ و آفتاب

تو که ز اصطرلاب دیده بنگری — در جهان دیدن یقین بس قاصری

تو جهان را قدرِ دیده دیده‌ای — کو جهان سَبلت چرا مالیده‌ای

عارفان را سرمه‌ای هست آن بجوی — تا که دریا گردد این چشم چو جوی

ذره‌ای از عقل و هوش ار با مَنَست — این چه سودا و پریشان گفتنست

چونکه مغزِ من ز عقل و هُش تهیست — پس گناهِ من درین تخلیط چیست

نه گناه او راست که عقلم ببُرد — عقلِ جملهٔ عاقلان پیشش بمُرد

یا مُجیرَ العَقلِ فَتّانِ الحِجَی — ما سِواکَ لِلعُقُولِ مُرتَجَی

ما اشتَهَیتُ العَقلَ مُذ جَنَّنتَنی — ما حَسَدتُ الحُسنَ مُذ زَیَّنتَنی

هَل جُنُونی فی هَواکَ مُستَطاب — قُل بَلی واللهُ یَجزِیکَ الثَّواب

گر به تازی گوید او ور پارسی — گوش و هوشی کو که در فهمش رسی

بادهٔ او درخورِ هر هوش نیست — حلقهٔ او سخرهٔ هر گوش نیست

بارِ دیگر آمدم دیوانه‌وار — رو رو ای جان زود زنجیری بیار

غیرِ آن زنجیرِ زلفِ دلبرم — گر دو صد زنجیر آری بر دَرَم