53. An-Najm سُورَةُ النَّجۡمِ
Ali BulaçBattığı zaman yıldıza andolsun
Elmalılı Hamdi Yazırİnmekte olan yıldıza andolsun ki
«والنَّجم» الثريا «إذا هوى» غاب.
Ali BulaçSahibiniz (arkadaşınız olan peygamber) sapmadı ve azmadı
Elmalılı Hamdi YazırArkadaşınız (Muhammed) sapmadı, azmadı
«ما ضل صاحبكم» محمد عليه الصلاة والسلام عن طريق الهداية «وما غوى» ما لابس الغي وهو جهل من اعتقاد فاسد.
Ali BulaçO, hevadan (kendi istek, düşünce ve tutkularına göre) konuşmaz
Elmalılı Hamdi YazırO, hevâdan (arzularına göre) konuşmaz
«وما ينطق» بما يأتيكم به «عن الهوى» هوى نفسه.
Ali BulaçO (söyledikleri), yalnızca vahyolunmakta olan bir vahiydir
Elmalılı Hamdi YazırO(nun konuşması kendisine ) vahyedilenden başkası değildir
«إن» ما «هو إلا وحي يوحى» إليه.
Ali BulaçOna (bu Kur'an'ı) üstün (oldukça çetin) bir güç sahibi (Cebrail) öğretmiştir
Elmalılı Hamdi YazırOnu, müthiş kuvvetleri olan biri öğretti
«علمه» إياه ملك «شديد القوى».
Ali Bulaç(Ki O,) Görünümüyle çarpıcı bir güzelliğe sahiptir. Hemen doğruldu
Elmalılı Hamdi Yazır(Ki o) akıl ve görüşünde kuvvetli (bir melek)dir. Hemen (gerçek meleklik şekliyle) doğruldu
«ذو مرة» قوة وشدة أو منظر حسن، أي جبريل عليه السلام «فاستوى» استقر.
Ali BulaçO, en yüksek bir ufuktaydı
Elmalılı Hamdi YazırO, en yüksek ufukta idi
«وهو بالأفق الأعلى» أفق الشمس، أي عند مطلعها على صورته التي خلق عليها فرآه النبي صلى الله عليه وسلم وكان بحراء قد سد الأفق إلى المغرب فخر مغشيا عليه وكان قد سأله أن يريه نفسه على صورته التي خلق عليها فواعده بحراء فنزل جبريل له في سورة الآدميين.
Ali BulaçSonra yaklaştı, derken sarkıverdi
Elmalılı Hamdi YazırSonra (Cebrail ona) yaklaştı ve (aşağıya doğru) sarktı
«ثم دنا» قرب منه «فتدلى» زاد في القرب.
Ali BulaçNitekim (ikisi arasındaki uzaklık) iki yay kadar (oldu) veya daha yakınlaştı
Elmalılı Hamdi YazırOnunla arasındaki mesafe, iki yay kadar, yahut daha az kaldı
«فكان» منه «قاب» قدر «قوسين أو أدنى» من ذلك حتى أفاق وسكن روعه.
Ali BulaçBöylece O'nun kuluna vahyettiğini vahyetti
Elmalılı Hamdi Yazır(Allah), kuluna verdiği vahyi verdi
«فأوحى» تعالى «إلى عبده» جبريل «ما أوحى» جبريل إلى النبي صلى الله عليه وسلم ولم يذكر الموحي تفخيما لشأنه.
Ali BulaçOnun gördüğünü gönül yalanlamadı
Elmalılı Hamdi YazırOnun gördüğünü kalb(i) yalanlamadı
«ما كذب» بالتخفيف والتشديد أنكر «الفؤاد» فؤاد النبي «ما رأى» ببصره من صورة جبريل.
Ali BulaçYine de siz gördüğü (şey) üzerinde onunla tartışacak mısınız
Elmalılı Hamdi YazırOnun gördükleri hakkında şimdi kendisi ile tartışacak mısınız
«أفتمارونه» تجادلونه وتغلبونه «على ما يرى» خطاب للمشركين المنكرين رؤية النبي صلى الله عليه وسلم لجبريل.
Ali BulaçAndolsun, onu bir de diğer inişte görmüştü
Elmalılı Hamdi YazırAndolsun onu bir kez daha görmüştü
«ولقد رآه» على صورته «نزلةً» مرة «أخرى».
Ali BulaçSidretü'l-Münteha'nın yanında
Elmalılı Hamdi YazırSidretü'lMüntehâ'nın yanında
«عند سدرة المنتهى» لما أسري به في السماوات، وهي شجرة نبق عن يمين العرش لا يتجاوزها أحد من الملائكة وغيرهم.
Ali BulaçKi Cennetü'l-Me'va onun yanındadır
Elmalılı Hamdi YazırKi Cennetü'lMe'vâ onun yanındadır
«عندها جنة المأوى» تأوي إليها الملائكة وأرواح الشهداء والمتقين.
Ali BulaçSidreyi örten örtmekte iken
Elmalılı Hamdi YazırSidre'yi kaplayan kaplıyordu
«إذ» حين «يغشى السدرة ما يغشى» من طير وغيره، وإذ معمولة لرآه.
Ali BulaçGöz kayıp-şaşmadı ve (sınırı) aşmadı
Elmalılı Hamdi Yazır(Peygamberin) gözü şaşmadı ve sınırı aşmadı
«ما زاغ البصر» من النبي صلى الله عليه وسلم «وما طغى» أي ما مال بصره عن مرئيه المقصود له ولا جاوزه تلك الليلة.
Ali BulaçAndolsun, o, Rabbinin en büyük ayetlerinden olanı gördü
Elmalılı Hamdi YazırAndolsun ki o, Rabbinin âyetlerinden en büyüğünü gördü
«لقد رأى» فيها «من آيات ربه الكبرى» العظام، أي بعضها فرأى من عجائب الملكوت رفرفا أخضر سد أفق السماء وجبريل له ستمائة جناح.
Ali BulaçGördünüz mü-haber verin; Lat ve Uzza'yı
Elmalılı Hamdi YazırSiz de gördünüz değil mi o Lât ve Uzza'yı
«أفرأيتم اللات والعزى».
Ali BulaçVe üçüncü (put) olan Menat'ı(n herhangi bir güçleri var mı)
Elmalılı Hamdi YazırVe üçüncü olarak da öteki (put) Menat'ı
«ومناة الثالثة» للتين قبلها «الأخرى» صفة ذم للثالثة وهي أصنام من حجارة كان المشركون يعبدونها ويزعمون أنها تشفع لهم عند الله، ومفعول أفرأيتم الأول اللات وما عطف عليه والثاني محذوف والمعنى أخبروني ألهذه الأصنام قدرة على شيء ما فتعبدونها دون الله القادر على ما تقدم ذكره، ولما زعموا أيضا أن الملائكة بنات الله مع كراهتهم البنات نزلت.
Ali BulaçErkek (evlat) sizin, dişi O'nun mu
Elmalılı Hamdi YazırSize erkek O'na dişi öyle mi
«ألكم الذكر وله الأنثى».
Ali BulaçEğer böyleyse, bu, çarpık bir paylaşma
Elmalılı Hamdi YazırÖyle ise bu çok insafsızca bir taksim
«تلك إذا قسمة ضيزى» جائزة من ضازه يضيزه إذا ظلمه وجار عليه.
Ali BulaçBu (putlar ise,) sizin ve atalarınızın (kendi istek ve öngörünüze göre) isimlendirdiğiniz (keyfi) isimlerden başkası değildir. Allah, onlarla ilgili 'hiçbir delil' indirmemiştir. Onlar, yalnızca zanna ve nefislerinin (alçak) heva (istek ve tutku) olarak arzu ettiklerine uyuyorlar. Oysa andolsun, onlara Rablerinden yol gösterici gelmiştir
Elmalılı Hamdi YazırOnlar hiçbir şey değil, sırf sizin ve babalarınızın taktığınız (boş) isimlerdir. Allah onlar hakkında hiçbir delil indirmedi. Onlar yalnız zanna ve nefislerin sevdasına uyuyorlar. Halbuki onlara Rableri tarafından yol gösterici gelmiştir
«إن هي» أي ما المذكورات «إلا أسماء سميتموها» أي سميتم بها «أنتم وآباؤكم» أصناما تعبدونها «ما أنزل الله بها» أي بعبادتها «من سلطان» حجة وبرهان «إن» ما «يتبعون» في عبادتها «إلا الظن وما تهوى الأنفس» مما زين لهم الشيطان من أنها تشفع لهم عند الله تعالى «ولقد جاءهم من ربهم الهدى» على لسان النبي صلى الله عليه وسلم بالبرهان القاطع فلم يرجعوا عما هم عليه.
Ali BulaçYoksa insana 'her arzu edip dilekte bulunduğu' şey mi var
Elmalılı Hamdi YazırYoksa her arzu ettiği şey, insanın kendisinin mi (olacak) dir
«أم للإنسان» أي لكل إنسان منهم «ما تمنى» من أن الأصنام تشفع لهم؟ ليس الأمر كذلك.
Ali Bulaçİşte son da, ilk de (ahiret ve dünya) Allah'ındır
Elmalılı Hamdi YazırSon da ilk de (ahiret de dünya da) Allah'ındır
«فلله الآخرة والأولى» أي الدنيا فلا يقع فيهما إلا ما يريده تعالى.
Ali BulaçGöklerde nice melekler vardır ki, onların şefaatleri hiçbir şeyle yarar sağlamaz; ancak Allah'ın dileyip razı olduğu kimseye izin verdikten sonra başka
Elmalılı Hamdi YazırGöklerde nice melek var ki Allah'ın dileyip razı olduğuna izin vermeden önce onların şefaatları hiç bir işe yaramaz
(وكم من ملك) أي وكثير من الملائكة (في السماوات) وما أكرمهم عند الله (لا تغني شفاعتهم شيئا إلا من بعد أن يأذن الله) لهم فيها (لمن يشاء) من عباده (ويرضى) عنه لقوله "" ولا يشفعون إلا لمن ارتضى "" ومعلوم أنها لا توجد منهم إلا بعد الإذن فيها "" من ذا الذي يشفع عنده إلا بإذنه ".
Ali BulaçGerçek şu ki, ahirete iman etmeyenler, melekleri dişi isimlerle isimlendiriyorlar
Elmalılı Hamdi YazırAhirete iman etmeyenler meleklere dişilerin adlarını takıp duruyorlar
«إن الذين لا يؤمنون بالآخرة ليسمون الملائكة تسمية الأنثى» حيث قالوا: هم بنات الله.
Ali BulaçOysa onların bununla ilgili hiçbir bilgileri yoktur. Onlar, yalnızca zanna uymaktadırlar. Oysa gerçekte zan, haktan yana hiçbir yarar sağlamaz
Elmalılı Hamdi YazırOnların bu hususta bir bilgileri yoktur. Sadece zanna uyuyorlar. Zan ise, şüphesiz hakikat bakımından birşey ifade etmez
«وما لهم به» بهذا القول «من علم إن» ما «يتبعون» فيه «إلا الظن» الذي تخيلوه «وإن الظن لا يغني من الحق شيئا» أي عن العلم فيما المطلوب فيه العلم.
Ali BulaçŞu halde sen, Bizim zikrimize sırt çeviren ve dünya hayatından başkasını istemeyenden yüz çevir
Elmalılı Hamdi YazırOnun için bizi anmaktan yüz çeviren ve dünya hayatından başka bir şey istemeyenlerden yüz çevir
«فأعرض عن من تولى عن ذكرنا» أي القرآن «ولم يُرد إلا الحياة الدنيا» وهذا قبل الأمر بالجهاد.
Ali Bulaçİşte onların ilimden yana ulaşabildikleri (son sınır) budur. Şüphesiz, senin Rabbin; Kendi yolundan sapanı en iyi bilen O'dur ve hidayet bulanı da en iyi bilen O'dur
Elmalılı Hamdi Yazırİşte onların ilimden erişebilecekleri (son sınır) budur. Şüphesiz, Rabbin, yolundan sapanı da iyi bilir; O, hidayette olanı da iyi bilir
«ذلك» أي طلب الدنيا «مبلغهم من العلم» أي نهاية علمهم أن آثروا الدنيا على الآخرة «إن ربك هو أعلم بمن ضل عن سبيله وهو أعلم بمن اهتدى» عالم بهما فيجازيهما.
Ali BulaçGöklerde ve yerde olanlar Allah'ındır; öyle ki, kötülükte bulunanları, yaptıkları dolayısıyla cezalandırır, güzel davranışta bulunanları da daha güzeliyle ödüllendirir
Elmalılı Hamdi YazırGöklerde ve yerde bulunanlar hep Allah'ındır. Akıbet (sonuçta) kötülük yapanları yaptıkları ile cezalandıracak, güzel davrananları da daha güzeliyle mükafatlandıracaktır
«ولله ما في السماوات وما في الأرض» هو مالك لذلك، ومنه الضال والمهتدي يُضل من يشاء ويهدي من يشاء «ليجزي الذين أساءوا بما عملوا» من الشرك وغيره «ويجزي الذين أحسنوا» بالتوحيد وغيره من الطاعات «بالحسنى» الجنة وبيَّن المحسنين بقوله.
Ali BulaçKi onlar, ufak tefek günahlar dışında, günahın büyük olanından ve çirkin utanmazlıklardan kaçınırlar. Şüphesiz senin Rabbin, mağfireti geniş olandır. O, sizi daha iyi bilendir; hem sizi topraktan inşa ettiği (yarattığı) ve siz daha annelerinizin karnında cenin halinde bulunduğunuz zaman da. Öyleyse kendinizi temize çıkarıp-durmayın. O, sakınanı daha iyi bilendir
Elmalılı Hamdi YazırOnlar ki günahın büyüklerinden ve çirkin işlerden kaçınırlar, yalnız bazı küçük kusurlar hariç. Şüphesiz Rabbinin affı geniştir. O, sizi daha topraktan yarattığı zaman ve siz annelerinizin karınlarında bulunduğunuz sırada, sizi en iyi bilendir. Bunun için kendinizi temize çıkarmayın. Çünkü O, kötülükten sakınanı daha iyi bilir
«الذين يجتنبون كبائر الإثم والفواحش إلا الَّلمَمَ» هو صغار الذنوب كالنظرة والقبلة واللمسة فهو استثناء منقطع والمعنى لكن اللمم يغفر باجتناب الكبائر «إن ربك واسع المغفرة» بذلك وبقبول التوبة، ونزل فيمن كان يقول: صلاتنا صيامنا حجنا: «هو أعلم» أي عالم «بكم إذ أنشأكم من الأرض» أي خلق آباكم آدم من التراب «وإذ أنتم أجنة» جمع جنين «في بطون أمهاتكم فلا تزكوا أنفسكم» لا تمدحوها على سبيل الإعجاب أما على سبيل الاعتراف بالنعمة فحسن «هو أعلم» أي عالم «بمن اتقى».
Ali BulaçŞimdi, o yüz çevireni gördün mü
Elmalılı Hamdi YazırŞimdi gördün mü O yüz çevireni
«أفرأيت الذي تولى» عن الإيمان ارتد لما عير به وقال إني خشيت عقاب الله فضمن له المعير له أن يحمل عنه عذاب الله إن رجع إلى شركه وأعطاه من ماله كذا فرجع.
Ali BulaçAzıcık verdi ve gerisini kaya gibi sımsıkı elinde tuttu
Elmalılı Hamdi YazırAzıcık verip (sonra vermemekte) direneni
«وأعطى قليلا» من المال المسمى «وأكدى» منع الباقي مأخوذ من الكدية وهي أرض صلبة كالصخرة تمنع حافر البئر إذا وصل إليها من الحفر.
Ali BulaçGaybın ilmi onun yanında da o mu görüyor
Elmalılı Hamdi YazırGaybın bilgisi kendi yanındadır da, o mu görüyor
«أعنده علم الغيب فهو يرى» يعلم جملته أن غيره يتحمل عنه عذاب الآخرة؟ لا، وهو الوليد بن المغيرة أو غيره، وجملة أعنده المفعول الثاني لرأيت بمعنى أخبرني.
Ali BulaçYoksa Musa'nın sahifelerinde olan kendisine haber verilmedi mi
Elmalılı Hamdi YazırYoksa haber verilmedi mi Musa'nın sahifelerinde yazılı olanlar
«أم» بل «لم ينبأ بما في صحف موسى» أسفار التوراة أو صحف قبلها.
Ali BulaçVe vefa eden İbrahim'in (sahifelerinde) olan
Elmalılı Hamdi YazırVe çok vefakâr olan İbrahim'in sahifelerindekiler
(و) صحف (إبراهيم الذي وفى) تمم ما أمر به نحو "" وإذ ابتلى إبراهيم ربه بكلمات فأتمهن "" وبيان ما:
Ali BulaçDoğrusu, hiçbir günahkar, bir başkasının günah yükünü yüklenmez
Elmalılı Hamdi YazırKi hiçbir günahkâr başkasının günah yükünü yüklenmez
«أ» ن «لا تزر وازرة وزر أخرى» إلخ وأن مخففة من الثقيلة، أي لا تحمل نفس ذنب غيرها.
Ali BulaçŞüphesiz insana kendi emeğinden başkası yoktur
Elmalılı Hamdi YazırDoğrusu insana çalışmasından başka bir şey yoktur
«وأن» بأنه «ليس للإنسان إلا ما سعى» من خير فليس له من سعي غيره الخير شيء.
Ali BulaçŞüphesiz kendi emeği (veya çabası) görülecektir
Elmalılı Hamdi YazırVe çalışması da yakında görülecektir
«وأن سعيه سوف يُرى» يبصر في الآخرة.
Ali BulaçSonra ona en eksiksiz karşılık verilecektir
Elmalılı Hamdi YazırSonra ona karşılığı tastamam verilecektir
«ثم يجزاه الجزاء الأوفى» الأكمل يقال: جزيته سعيه وبسعيه.
Ali BulaçElbette son varış Rabbine olacaktır
Elmalılı Hamdi YazırVe şüphesiz en son varış, Rabbinedir
«وأن» بالفتح عطفا وقرئ بالكسر استئنافا وكذا ما بعدها فلا يكون مضمون الجمل في الصحف على الثاني «إلى ربك المنتهى» المرجع والمصير بعد الموت فيجازيهم.
Ali BulaçDoğrusu, güldüren ve ağlatan O'dur
Elmalılı Hamdi YazırDoğrusu güldüren de ağlatan da O'dur
«وأنه هو أضحك» من شاء أفرحه «وأبكى» من شاء أحزنه.
Ali BulaçDoğrusu, öldüren ve dirilten O'dur
Elmalılı Hamdi YazırÖldüren de dirilten de O'dur
«وأنه هو أمات» في الدنيا «وأحيا» للبعث.
Ali BulaçDoğrusu, çiftleri; erkek ve dişiyi, yaratan O'dur
Elmalılı Hamdi YazırŞüphesiz erkeği, dişiyi iki eş yaratan O'dur
«وأنه خلق الزوجين» الصنفين «الذكر والأنثى».
Ali BulaçBir damla sudan (döl yatağına) meni döküldüğü zaman
Elmalılı Hamdi YazırAtıldığı zaman bir nutfeden
«من نطفة» منيٍّ «إذا تُمنى» تصب في الرحم.
Ali BulaçGerçek şu ki, diğer diriltme (yeniden neş'et) de O'na aittir
Elmalılı Hamdi YazırŞüphesiz tekrar diriltmek de O'na aittir
«وأن عليه النَّشآءَةَ» بالمد والقصر «الأخرى» الخلقة الأخرى للبعث بعد الخلقة الأولى.
Ali BulaçDoğrusu, muhtaç olmaktan O kurtardı ve sermaye verip-hoşnut kıldı
Elmalılı Hamdi YazırŞüphesiz zengin eden de sermaye veren de O'dur
«وأنه هو أغنى» الناس بالكفاية بالأموال «وأقنى» أعطى المال المتخذ قُنية.
Ali BulaçDoğrusu, 'Şi'ra (yıldızı)nın' Rabbi O'dur
Elmalılı Hamdi YazırDoğrusu Şi'râ yıldızının Rabbi O'dur
«وأنه هو رب الشعرى» هي كوكب خلف الجوزاء كانت تعبد في الجاهلية.
Ali BulaçDoğrusu, önce gelen Ad (halkın)ı O yıkıma uğrattı
Elmalılı Hamdi YazırO, helak etti önce gelen Âd'ı
«وأنه أهلك عادا الأولى» وفي قراءة بإدغام التنوين في اللام وضمها بلا همزة وهي قوم عاد والأخرى قوم صالح.
Ali BulaçSemud'u da. Böylelikle (o halklardan kimseyi) bırakmadı
Elmalılı Hamdi YazırVe Semûd'u da bırakmadı
«وثمودا» بالصرف اسم للأب وبلا صرف للقبيلة وهو معطوف على عادا «فما أبقى» منهم أحدا.
Ali BulaçDaha önce Nuh kavmini de. Çünkü onlar, daha zalim ve daha azgındılar
Elmalılı Hamdi YazırÖnceden de Nuh kavmini (helak etmişti), çünkü onlar zulmetmiş ve azmıştı
(وقوم نوح من قبل) أي قبل عاد وثمود أهلكناهم (إنهم كانوا هم أظلم وأطغى) من عاد وثمود لطول لبث نوح فيهم "" فلبث فيهم ألف سنة إلا خمسين عاما "" وهم مع عدم إيمانهم به يؤذونه ويضربونه.
Ali BulaçAltı üstüne gelen (Lut kavminin) şehirlerini de O yerin dibine geçirdi
Elmalılı Hamdi YazırAltı üstüne getirilmiş şehirleri devirip yıktı
«والمؤتفكة» وهي قرى قوم لوط «أهوى» أسقطها بعد رفعها إلى السماء مقلوبة إلى الأرض بأمره جبريل بذلك.
Ali BulaçBöylece ona (o toplumun başına) sardırdığını sardırdı
Elmalılı Hamdi YazırOnları neler kapladı neler
«فغشاها» من الحجارة بعد ذلك «ما غشى» أبْهم تهويلا، وفي هود: (جعلنا عاليها سافلها وأمطرنا عليها حجارة من سجيل).
Ali BulaçÖyleyse, Rabbinin hangi nimetlerinden şüphe ediyorsun
Elmalılı Hamdi YazırO halde Rabbinin hangi nimetinden kuşku duyuyorsun
«فبأي آلاء ربك» أنعمه الدالة على وحدانيته وقدرته «تتمارى» تتشكك أيها الإنسان أو تكذب.
Ali BulaçBu önceki uyarıcılardan bir uyarıcıdır
Elmalılı Hamdi YazırBu da ilk uyarıcılardan bir uyarıcıdır
«هذا» محمد «نذير من النذر الأولى» من جنسهم، أي رسول كالرسل قبله أرسل إليكم كما أرسلوا إلى أقوامهم.
Ali BulaçO yaklaşmakta olan yaklaştı
Elmalılı Hamdi YazırYaklaşan yaklaştı
«أزفت الآزفة» قربت القيامة.
Ali BulaçOnu Allah'ın dışında ortaya çıkaracak başka (hiçbir güç yoktur)
Elmalılı Hamdi YazırOnu Allah'tan başka açığa çıkaracak yoktur
«ليس لها من دون الله» نفس «كاشفة» أي لا يكشفها ويظهرها إلا هو كقوله «لا يجليها لوقتها إلا هو».
Ali BulaçŞimdi siz, bu sözden mi şaşkınlığa düşüyorsunuz
Elmalılı Hamdi YazırŞimdi siz bu sözden mi hayret ediyorsunuz
«أفمن هذا الحديث» أي القرآن «تعجبون» تكذيبا.
Ali Bulaç(Alayla) Gülüyorsunuz ve ağlamıyorsunuz
Elmalılı Hamdi YazırGülüyorsunuz da ağlamıyorsunuz
«وتضحكون» استهزاءً «ولا تبكون» لسماع وعده ووعيده.
Ali BulaçVe şuursuzca baş kaldırıyorsunuz
Elmalılı Hamdi YazırVe siz mi kafa tutuyorsunuz ey gafiller
«وأنتم سامدون» لاهون غافلون عما يطلب منكم.
Ali BulaçHemen, Allah'a secde edin ve (yalnızca O'na) kulluk edin
Elmalılı Hamdi YazırHaydi Allah için secdeye kapanın ve O'na kulluk edin
«فاسجدوا لله» الذي خلقكم «واعبدوا» ولا تسجدوا للأصنام ولا تعبدوها.