53. An-Najm سُورَةُ النَّجۡمِ
Süleyman AteşAşağı kayan yıldıza andolsun ki
Elmalılı Hamdi Yazırİnmekte olan yıldıza andolsun ki
«والنَّجم» الثريا «إذا هوى» غاب.
Süleyman AteşArkadaşınız sapmadı, azmadı
Elmalılı Hamdi YazırArkadaşınız (Muhammed) sapmadı, azmadı
«ما ضل صاحبكم» محمد عليه الصلاة والسلام عن طريق الهداية «وما غوى» ما لابس الغي وهو جهل من اعتقاد فاسد.
Süleyman AteşO heva'dan konuşmaz
Elmalılı Hamdi YazırO, hevâdan (arzularına göre) konuşmaz
«وما ينطق» بما يأتيكم به «عن الهوى» هوى نفسه.
Süleyman AteşO(nun okuduğu Kur'an) kendisine vahyedilen vahiyden başka bir şey değildir
Elmalılı Hamdi YazırO(nun konuşması kendisine ) vahyedilenden başkası değildir
«إن» ما «هو إلا وحي يوحى» إليه.
Süleyman AteşOnu, mühtiş kuvvetleri olan biri öğretti
Elmalılı Hamdi YazırOnu, müthiş kuvvetleri olan biri öğretti
«علمه» إياه ملك «شديد القوى».
Süleyman AteşÜstün akıl sahibi (melek). Doğruldu
Elmalılı Hamdi Yazır(Ki o) akıl ve görüşünde kuvvetli (bir melek)dir. Hemen (gerçek meleklik şekliyle) doğruldu
«ذو مرة» قوة وشدة أو منظر حسن، أي جبريل عليه السلام «فاستوى» استقر.
Süleyman AteşKendisi yüksek ufukta iken
Elmalılı Hamdi YazırO, en yüksek ufukta idi
«وهو بالأفق الأعلى» أفق الشمس، أي عند مطلعها على صورته التي خلق عليها فرآه النبي صلى الله عليه وسلم وكان بحراء قد سد الأفق إلى المغرب فخر مغشيا عليه وكان قد سأله أن يريه نفسه على صورته التي خلق عليها فواعده بحراء فنزل جبريل له في سورة الآدميين.
Süleyman AteşSonra yaklaştı, (yere doğru) sarktı
Elmalılı Hamdi YazırSonra (Cebrail ona) yaklaştı ve (aşağıya doğru) sarktı
«ثم دنا» قرب منه «فتدلى» زاد في القرب.
Süleyman Ateş(Muhammed ile arasındaki mesafe) İki yay uzunluğu kadar, yahut daha az kaldı
Elmalılı Hamdi YazırOnunla arasındaki mesafe, iki yay kadar, yahut daha az kaldı
«فكان» منه «قاب» قدر «قوسين أو أدنى» من ذلك حتى أفاق وسكن روعه.
Süleyman AteşKuluna, vahyettiğini vahyetti
Elmalılı Hamdi Yazır(Allah), kuluna verdiği vahyi verdi
«فأوحى» تعالى «إلى عبده» جبريل «ما أوحى» جبريل إلى النبي صلى الله عليه وسلم ولم يذكر الموحي تفخيما لشأنه.
Süleyman AteşGönül gördüğünde yanılmadı (yalan söylemedi, gerçeği gördü)
Elmalılı Hamdi YazırOnun gördüğünü kalb(i) yalanlamadı
«ما كذب» بالتخفيف والتشديد أنكر «الفؤاد» فؤاد النبي «ما رأى» ببصره من صورة جبريل.
Süleyman AteşOnun gördüğünden kuşku mu duyuyorsunuz
Elmalılı Hamdi YazırOnun gördükleri hakkında şimdi kendisi ile tartışacak mısınız
«أفتمارونه» تجادلونه وتغلبونه «على ما يرى» خطاب للمشركين المنكرين رؤية النبي صلى الله عليه وسلم لجبريل.
Süleyman AteşAndolsun, onu bir inişinde daha görmüştü
Elmalılı Hamdi YazırAndolsun onu bir kez daha görmüştü
«ولقد رآه» على صورته «نزلةً» مرة «أخرى».
Süleyman AteşSidretü'l-Münteha(uzak ağaç)ın yanında
Elmalılı Hamdi YazırSidretü'lMüntehâ'nın yanında
«عند سدرة المنتهى» لما أسري به في السماوات، وهي شجرة نبق عن يمين العرش لا يتجاوزها أحد من الملائكة وغيرهم.
Süleyman AteşKi onun yanında oturulacak bahçe vardır
Elmalılı Hamdi YazırKi Cennetü'lMe'vâ onun yanındadır
«عندها جنة المأوى» تأوي إليها الملائكة وأرواح الشهداء والمتقين.
Süleyman AteşSidre'yi kaplayan kaplıyordu
Elmalılı Hamdi YazırSidre'yi kaplayan kaplıyordu
«إذ» حين «يغشى السدرة ما يغشى» من طير وغيره، وإذ معمولة لرآه.
Süleyman Ateş(Muhammed'in) Göz(ü) şaşmadı ve azmadı
Elmalılı Hamdi Yazır(Peygamberin) gözü şaşmadı ve sınırı aşmadı
«ما زاغ البصر» من النبي صلى الله عليه وسلم «وما طغى» أي ما مال بصره عن مرئيه المقصود له ولا جاوزه تلك الليلة.
Süleyman AteşAndolsun, Rabbinin büyük ayetlerinden bazılarını gördü
Elmalılı Hamdi YazırAndolsun ki o, Rabbinin âyetlerinden en büyüğünü gördü
«لقد رأى» فيها «من آيات ربه الكبرى» العظام، أي بعضها فرأى من عجائب الملكوت رفرفا أخضر سد أفق السماء وجبريل له ستمائة جناح.
Süleyman AteşGördünüz mü o Lat ve 'Uzza'yı
Elmalılı Hamdi YazırSiz de gördünüz değil mi o Lât ve Uzza'yı
«أفرأيتم اللات والعزى».
Süleyman AteşVe üçüncü(leri olan) öteki (put) Menat'ı
Elmalılı Hamdi YazırVe üçüncü olarak da öteki (put) Menat'ı
«ومناة الثالثة» للتين قبلها «الأخرى» صفة ذم للثالثة وهي أصنام من حجارة كان المشركون يعبدونها ويزعمون أنها تشفع لهم عند الله، ومفعول أفرأيتم الأول اللات وما عطف عليه والثاني محذوف والمعنى أخبروني ألهذه الأصنام قدرة على شيء ما فتعبدونها دون الله القادر على ما تقدم ذكره، ولما زعموا أيضا أن الملائكة بنات الله مع كراهتهم البنات نزلت.
Süleyman AteşDemek erkek size, kadın Allah'a mı
Elmalılı Hamdi YazırSize erkek O'na dişi öyle mi
«ألكم الذكر وله الأنثى».
Süleyman AteşO halde bu insafsızca bir taksim
Elmalılı Hamdi YazırÖyle ise bu çok insafsızca bir taksim
«تلك إذا قسمة ضيزى» جائزة من ضازه يضيزه إذا ظلمه وجار عليه.
Süleyman AteşOnlar, sizin ve babalarınızın, (tanrı) diye isimlendirdiğiniz (boş, kavramsız) isimlerden başka bir şey değildir. Allah, onlara hiçbir güç (tanrı oldukları hakkında hiçbir delil) indirmemiştir. O(putlara tapa)nlar zanna ve nefislerin hevesine uyuyorlar. Oysa kendilerine, Rableri tarafından yol gösterici gelmiştir
Elmalılı Hamdi YazırOnlar hiçbir şey değil, sırf sizin ve babalarınızın taktığınız (boş) isimlerdir. Allah onlar hakkında hiçbir delil indirmedi. Onlar yalnız zanna ve nefislerin sevdasına uyuyorlar. Halbuki onlara Rableri tarafından yol gösterici gelmiştir
«إن هي» أي ما المذكورات «إلا أسماء سميتموها» أي سميتم بها «أنتم وآباؤكم» أصناما تعبدونها «ما أنزل الله بها» أي بعبادتها «من سلطان» حجة وبرهان «إن» ما «يتبعون» في عبادتها «إلا الظن وما تهوى الأنفس» مما زين لهم الشيطان من أنها تشفع لهم عند الله تعالى «ولقد جاءهم من ربهم الهدى» على لسان النبي صلى الله عليه وسلم بالبرهان القاطع فلم يرجعوا عما هم عليه.
Süleyman AteşYoksa insan, her arzu ettiğine sahip mi olacaktır
Elmalılı Hamdi YazırYoksa her arzu ettiği şey, insanın kendisinin mi (olacak) dir
«أم للإنسان» أي لكل إنسان منهم «ما تمنى» من أن الأصنام تشفع لهم؟ ليس الأمر كذلك.
Süleyman AteşSon da ilk de (ahiret de, dünya da) Allah'ındır
Elmalılı Hamdi YazırSon da ilk de (ahiret de dünya da) Allah'ındır
«فلله الآخرة والأولى» أي الدنيا فلا يقع فيهما إلا ما يريده تعالى.
Süleyman AteşGöklerde nice melek var ki onların şefa'ati hiçbir işe yaramaz. Meğer Allah'ın dilediği ve razı olduğu kimseye izin verdikten sonra olsun (ancak o zaman şefa'atin faydası olur)
Elmalılı Hamdi YazırGöklerde nice melek var ki Allah'ın dileyip razı olduğuna izin vermeden önce onların şefaatları hiç bir işe yaramaz
(وكم من ملك) أي وكثير من الملائكة (في السماوات) وما أكرمهم عند الله (لا تغني شفاعتهم شيئا إلا من بعد أن يأذن الله) لهم فيها (لمن يشاء) من عباده (ويرضى) عنه لقوله "" ولا يشفعون إلا لمن ارتضى "" ومعلوم أنها لا توجد منهم إلا بعد الإذن فيها "" من ذا الذي يشفع عنده إلا بإذنه ".
Süleyman AteşAhirete inanmayanlar, meleklere dişilerin adlarını takıyorlar
Elmalılı Hamdi YazırAhirete iman etmeyenler meleklere dişilerin adlarını takıp duruyorlar
«إن الذين لا يؤمنون بالآخرة ليسمون الملائكة تسمية الأنثى» حيث قالوا: هم بنات الله.
Süleyman AteşOnların bu hususta bir bilgileri yoktur. Sadece zanna uyuyorlar. Zan ise haktan hiçbir gerçek kazandırmaz. (Zan ile gerçeğe ulaşılmaz)
Elmalılı Hamdi YazırOnların bu hususta bir bilgileri yoktur. Sadece zanna uyuyorlar. Zan ise, şüphesiz hakikat bakımından birşey ifade etmez
«وما لهم به» بهذا القول «من علم إن» ما «يتبعون» فيه «إلا الظن» الذي تخيلوه «وإن الظن لا يغني من الحق شيئا» أي عن العلم فيما المطلوب فيه العلم.
Süleyman AteşBizi anmaktan yüz çeviren ve dünya hayatından başka bir şey istemeyen kimseden yüz çevir
Elmalılı Hamdi YazırOnun için bizi anmaktan yüz çeviren ve dünya hayatından başka bir şey istemeyenlerden yüz çevir
«فأعرض عن من تولى عن ذكرنا» أي القرآن «ولم يُرد إلا الحياة الدنيا» وهذا قبل الأمر بالجهاد.
Süleyman Ateşİşte onların erişebilecekleri bilgi (sınırı) budur. (Bundan ötesine akılları ermez). Şüphesiz Rabbin, yolundan sapanı da iyi bilir ve O, yola geleni de iyi bilir
Elmalılı Hamdi Yazırİşte onların ilimden erişebilecekleri (son sınır) budur. Şüphesiz, Rabbin, yolundan sapanı da iyi bilir; O, hidayette olanı da iyi bilir
«ذلك» أي طلب الدنيا «مبلغهم من العلم» أي نهاية علمهم أن آثروا الدنيا على الآخرة «إن ربك هو أعلم بمن ضل عن سبيله وهو أعلم بمن اهتدى» عالم بهما فيجازيهما.
Süleyman AteşGöklerde ve yerde bulunan herşey Allah'ındır. (Bunları yaratmıştır) Ki kötülük edenleri, yaptıklarıyle cezalandırsın, güzel davrananları da güzellikle mükafatlandırsın
Elmalılı Hamdi YazırGöklerde ve yerde bulunanlar hep Allah'ındır. Akıbet (sonuçta) kötülük yapanları yaptıkları ile cezalandıracak, güzel davrananları da daha güzeliyle mükafatlandıracaktır
«ولله ما في السماوات وما في الأرض» هو مالك لذلك، ومنه الضال والمهتدي يُضل من يشاء ويهدي من يشاء «ليجزي الذين أساءوا بما عملوا» من الشرك وغيره «ويجزي الذين أحسنوا» بالتوحيد وغيره من الطاعات «بالحسنى» الجنة وبيَّن المحسنين بقوله.
Süleyman AteşOnlar, günahın büyüklerinden ve çirkin işlerden kaçınırlar, yalnız bazı küçük hatalar işleyebilirler. Şüphesiz Rabbinin affı geniştir (O kendisine yönelen kulunu affeder). O sizi daha iyi bilir: Gerek sizi topraktan inşa ettiği, gerek annelerinizin karınlarında bulunduğunuz zaman biçim verdiği sırada (sizin her halinizi bilmiştir), artık kendinizi övüp yüceltmeyin, çünkü O, korunanı daha iyi bilir
Elmalılı Hamdi YazırOnlar ki günahın büyüklerinden ve çirkin işlerden kaçınırlar, yalnız bazı küçük kusurlar hariç. Şüphesiz Rabbinin affı geniştir. O, sizi daha topraktan yarattığı zaman ve siz annelerinizin karınlarında bulunduğunuz sırada, sizi en iyi bilendir. Bunun için kendinizi temize çıkarmayın. Çünkü O, kötülükten sakınanı daha iyi bilir
«الذين يجتنبون كبائر الإثم والفواحش إلا الَّلمَمَ» هو صغار الذنوب كالنظرة والقبلة واللمسة فهو استثناء منقطع والمعنى لكن اللمم يغفر باجتناب الكبائر «إن ربك واسع المغفرة» بذلك وبقبول التوبة، ونزل فيمن كان يقول: صلاتنا صيامنا حجنا: «هو أعلم» أي عالم «بكم إذ أنشأكم من الأرض» أي خلق آباكم آدم من التراب «وإذ أنتم أجنة» جمع جنين «في بطون أمهاتكم فلا تزكوا أنفسكم» لا تمدحوها على سبيل الإعجاب أما على سبيل الاعتراف بالنعمة فحسن «هو أعلم» أي عالم «بمن اتقى».
Süleyman AteşGördün mü şu adamı ki arkasını döndü
Elmalılı Hamdi YazırŞimdi gördün mü O yüz çevireni
«أفرأيت الذي تولى» عن الإيمان ارتد لما عير به وقال إني خشيت عقاب الله فضمن له المعير له أن يحمل عنه عذاب الله إن رجع إلى شركه وأعطاه من ماله كذا فرجع.
Süleyman AteşAzıcık verdi, gerisini elinde sıkı sıkı tuttu
Elmalılı Hamdi YazırAzıcık verip (sonra vermemekte) direneni
«وأعطى قليلا» من المال المسمى «وأكدى» منع الباقي مأخوذ من الكدية وهي أرض صلبة كالصخرة تمنع حافر البئر إذا وصل إليها من الحفر.
Süleyman AteşGayb'ın bilgisi kendi yanında da o mu (alemin esrarını) görüyor
Elmalılı Hamdi YazırGaybın bilgisi kendi yanındadır da, o mu görüyor
«أعنده علم الغيب فهو يرى» يعلم جملته أن غيره يتحمل عنه عذاب الآخرة؟ لا، وهو الوليد بن المغيرة أو غيره، وجملة أعنده المفعول الثاني لرأيت بمعنى أخبرني.
Süleyman AteşYoksa kendisine haber mi verilmedi: Musa'nın sahifelerinde bulunan
Elmalılı Hamdi YazırYoksa haber verilmedi mi Musa'nın sahifelerinde yazılı olanlar
«أم» بل «لم ينبأ بما في صحف موسى» أسفار التوراة أو صحف قبلها.
Süleyman AteşVe çok vefalı İbrahim'in (sahifelerinde bulunan şu gerçekler)
Elmalılı Hamdi YazırVe çok vefakâr olan İbrahim'in sahifelerindekiler
(و) صحف (إبراهيم الذي وفى) تمم ما أمر به نحو "" وإذ ابتلى إبراهيم ربه بكلمات فأتمهن "" وبيان ما:
Süleyman AteşKi hiçbir günahkar, başkasının günah yükünü yüklenmez
Elmalılı Hamdi YazırKi hiçbir günahkâr başkasının günah yükünü yüklenmez
«أ» ن «لا تزر وازرة وزر أخرى» إلخ وأن مخففة من الثقيلة، أي لا تحمل نفس ذنب غيرها.
Süleyman Ateşİnsana çalışmasından başka bir şey yoktur
Elmalılı Hamdi YazırDoğrusu insana çalışmasından başka bir şey yoktur
«وأن» بأنه «ليس للإنسان إلا ما سعى» من خير فليس له من سعي غيره الخير شيء.
Süleyman AteşVe çalışması da yakında görülecektir
Elmalılı Hamdi YazırVe çalışması da yakında görülecektir
«وأن سعيه سوف يُرى» يبصر في الآخرة.
Süleyman AteşSonra ona tastamam karşılığı verilecektir
Elmalılı Hamdi YazırSonra ona karşılığı tastamam verilecektir
«ثم يجزاه الجزاء الأوفى» الأكمل يقال: جزيته سعيه وبسعيه.
Süleyman AteşVe sonunda senin Rabbine varılacaktır
Elmalılı Hamdi YazırVe şüphesiz en son varış, Rabbinedir
«وأن» بالفتح عطفا وقرئ بالكسر استئنافا وكذا ما بعدها فلا يكون مضمون الجمل في الصحف على الثاني «إلى ربك المنتهى» المرجع والمصير بعد الموت فيجازيهم.
Süleyman AteşGüldüren de O'dur, ağlatan da O'dur
Elmalılı Hamdi YazırDoğrusu güldüren de ağlatan da O'dur
«وأنه هو أضحك» من شاء أفرحه «وأبكى» من شاء أحزنه.
Süleyman AteşÖldüren de O'dur, yaşatan da O'dur
Elmalılı Hamdi YazırÖldüren de dirilten de O'dur
«وأنه هو أمات» في الدنيا «وأحيا» للبعث.
Süleyman AteşO yarattı iki çifti: erkeği ve dişiyi
Elmalılı Hamdi YazırŞüphesiz erkeği, dişiyi iki eş yaratan O'dur
«وأنه خلق الزوجين» الصنفين «الذكر والأنثى».
Süleyman AteşAtıldığı zaman nutfe(sperm)den
Elmalılı Hamdi YazırAtıldığı zaman bir nutfeden
«من نطفة» منيٍّ «إذا تُمنى» تصب في الرحم.
Süleyman AteşŞüphesiz tekrar yaratmak da O'nun işidir
Elmalılı Hamdi YazırŞüphesiz tekrar diriltmek de O'na aittir
«وأن عليه النَّشآءَةَ» بالمد والقصر «الأخرى» الخلقة الأخرى للبعث بعد الخلقة الأولى.
Süleyman AteşZengin eden O'dur, bol verip memnun eden O
Elmalılı Hamdi YazırŞüphesiz zengin eden de sermaye veren de O'dur
«وأنه هو أغنى» الناس بالكفاية بالأموال «وأقنى» أعطى المال المتخذ قُنية.
Süleyman Ateş(Taptıkları) Şi'ra(yıldızı)nın Rabbi O'dur
Elmalılı Hamdi YazırDoğrusu Şi'râ yıldızının Rabbi O'dur
«وأنه هو رب الشعرى» هي كوكب خلف الجوزاء كانت تعبد في الجاهلية.
Süleyman AteşO helak etti, önce gelen 'Ad'ı
Elmalılı Hamdi YazırO, helak etti önce gelen Âd'ı
«وأنه أهلك عادا الأولى» وفي قراءة بإدغام التنوين في اللام وضمها بلا همزة وهي قوم عاد والأخرى قوم صالح.
Süleyman AteşSemud'u, komadı (onları)
Elmalılı Hamdi YazırVe Semûd'u da bırakmadı
«وثمودا» بالصرف اسم للأب وبلا صرف للقبيلة وهو معطوف على عادا «فما أبقى» منهم أحدا.
Süleyman AteşÖnceden de Nuh kavmini (helak etmişti). Çünkü onlar daha zalim ve azgın idiler
Elmalılı Hamdi YazırÖnceden de Nuh kavmini (helak etmişti), çünkü onlar zulmetmiş ve azmıştı
(وقوم نوح من قبل) أي قبل عاد وثمود أهلكناهم (إنهم كانوا هم أظلم وأطغى) من عاد وثمود لطول لبث نوح فيهم "" فلبث فيهم ألف سنة إلا خمسين عاما "" وهم مع عدم إيمانهم به يؤذونه ويضربونه.
Süleyman AteşAltı üstüne getirilen kentleri (Lut kavminin oturduğu bölgeleri) devirip yıktı
Elmalılı Hamdi YazırAltı üstüne getirilmiş şehirleri devirip yıktı
«والمؤتفكة» وهي قرى قوم لوط «أهوى» أسقطها بعد رفعها إلى السماء مقلوبة إلى الأرض بأمره جبريل بذلك.
Süleyman AteşOnların üstüne neler çöktü, neler
Elmalılı Hamdi YazırOnları neler kapladı neler
«فغشاها» من الحجارة بعد ذلك «ما غشى» أبْهم تهويلا، وفي هود: (جعلنا عاليها سافلها وأمطرنا عليها حجارة من سجيل).
Süleyman AteşO halde Rabbinin hangi ni'metinden kuşku duyuyorsun
Elmalılı Hamdi YazırO halde Rabbinin hangi nimetinden kuşku duyuyorsun
«فبأي آلاء ربك» أنعمه الدالة على وحدانيته وقدرته «تتمارى» تتشكك أيها الإنسان أو تكذب.
Süleyman AteşBu (Kur'an veya peygamber) de ilk uyarıcılar gibi bir uyarıcıdır
Elmalılı Hamdi YazırBu da ilk uyarıcılardan bir uyarıcıdır
«هذا» محمد «نذير من النذر الأولى» من جنسهم، أي رسول كالرسل قبله أرسل إليكم كما أرسلوا إلى أقوامهم.
Süleyman AteşO yaklaşıcı, yaklaştı
Elmalılı Hamdi YazırYaklaşan yaklaştı
«أزفت الآزفة» قربت القيامة.
Süleyman AteşOnu Allah'tan başka açacak (geldiği zaman kaldıracak, vaktini erteleyecek veya onun ne zaman geleceğini belirleyecek) kimse yoktur
Elmalılı Hamdi YazırOnu Allah'tan başka açığa çıkaracak yoktur
«ليس لها من دون الله» نفس «كاشفة» أي لا يكشفها ويظهرها إلا هو كقوله «لا يجليها لوقتها إلا هو».
Süleyman AteşŞimdi siz bu söze mi hayret ediyorsunuz
Elmalılı Hamdi YazırŞimdi siz bu sözden mi hayret ediyorsunuz
«أفمن هذا الحديث» أي القرآن «تعجبون» تكذيبا.
Süleyman AteşVe gülüyorsunuz da ağlamıyorsunuz
Elmalılı Hamdi YazırGülüyorsunuz da ağlamıyorsunuz
«وتضحكون» استهزاءً «ولا تبكون» لسماع وعده ووعيده.
Süleyman AteşVe siz baş kaldırıyorsunuz
Elmalılı Hamdi YazırVe siz mi kafa tutuyorsunuz ey gafiller
«وأنتم سامدون» لاهون غافلون عما يطلب منكم.
Süleyman AteşHaydi Allah'a secde edin ve kulluk edin
Elmalılı Hamdi YazırHaydi Allah için secdeye kapanın ve O'na kulluk edin
«فاسجدوا لله» الذي خلقكم «واعبدوا» ولا تسجدوا للأصنام ولا تعبدوها.