75. Al-Qiyaama سُورَةُ القِيَامَةِ
Saheeh InternationalI swear by the Day of Resurrection
Elmalılı Hamdi YazırHayır, yemin ederim o kıyamet gününe
Ali BulaçHayır, kalkış (kıyamet) gününe and ederim
«لا» زائدة في الموضعين «أقسم بيوم القيامة».
Saheeh InternationalAnd I swear by the reproaching soul [to the certainty of resurrection]
Elmalılı Hamdi YazırYine hayır, yemin ederim o sürekli kendini kınayan nefse
Ali BulaçVe yine hayır; kendini kınayıp duran nefse de and ederim
«ولا أقسم بالنفس اللوامة» التي تلوم نفسها وإن اجتهدت في الإحسان وجواب القسم محذوف، أي لتبعثن، دل عليه:
Saheeh InternationalDoes man think that We will not assemble his bones
Elmalılı Hamdi Yazırİnsan, kendisinin kemiklerini bir araya toplayamayacağımızı mı sanıyor
Ali Bulaçİnsan, onun kemiklerini Bizim kesin olarak biraraya getirmeyeceğimizi mi sanıyor
«أيحسب الإنسان» أي الكافر «ألن نجمع عظامه» للبعث والإحياء.
Saheeh InternationalYes. [We are] Able [even] to proportion his fingertips
Elmalılı Hamdi YazırEvet, bizim onun parmak uçlarını bile aynen eski haline getirmeye gücümüz yeter
Ali BulaçEvet; onun parmak uçlarını dahi derleyip-(yeniden) düzene koymaya güç yetirenleriz
«بلى» نجمعها «قادرين» مع جمعها «على أن نسوِّي بنانه» وهو الأصابع، أي نعيد عظامها كما كانت مع صغرها فكيف بالكبيرة.
Saheeh InternationalBut man desires to continue in sin
Elmalılı Hamdi YazırFakat insan günahı devam ettirmek ister
Ali BulaçAncak insan, önündeki (sonsuz geleceği)ni de 'fücurla sürdürmek ister
«بل يريد الإنسان ليفجر» اللام زائدة ونصبه بأن مقدرة، أي أن يكذب «أمامه» أي يوم القيامة، دل عليه.
Saheeh InternationalHe asks, "When is the Day of Resurrection
Elmalılı Hamdi YazırO kıyamet günü ne zaman? diye sorar
Ali BulaçKıyamet günü ne zamanmış" diye sorar
«يَسأَل أَيان» متى «يوم القيامة» سؤال استهزاء وتكذيب.
Saheeh InternationalSo when vision is dazzled
Elmalılı Hamdi YazırNe zaman ki o göz şimşek çakar
Ali BulaçAma göz 'kamaşıp da kaydığı
«فإذا برق البصر» بكسر الراء وفتحها دهش وتحير لما رأى مما كان يكذبه.
Saheeh InternationalAnd the moon darkens
Elmalılı Hamdi YazırAy tutulur
Ali BulaçAy karardığı
«وخسف القمر» أظلم وذهب ضوءه.
Saheeh InternationalAnd the sun and the moon are joined
Elmalılı Hamdi YazırGüneş ve ay toplanır
Ali BulaçGüneş ve ay birleştirildiği zaman
«وجمع الشمس والقمر» فطلعا من المغرب أو ذهب ضوءهما وذلك في يوم القيامة.
Saheeh InternationalMan will say on that Day, "Where is the [place of] escape
Elmalılı Hamdi Yazırİşte o gün insan, "kaçacak yer neresi?" der
Ali Bulaçİnsan o gün: "Kaçış nereye?" der
«يقول الإنسان يومئذ أين المفر» الفرار.
Saheeh InternationalNo! There is no refuge
Elmalılı Hamdi YazırHayır, hayır, yok bir siper
Ali BulaçHayır, sığınacak herhangi bir yer yok
«كلا» ردع عن طلب الفرار «لا وزر» لا ملجأ يتحصن به.
Saheeh InternationalTo your Lord, that Day, is the [place of] permanence
Elmalılı Hamdi YazırO gün varılıp durulacak yer, ancak Rabbinin huzurudur
Ali BulaçO gün, 'sonunda varılıp karar kılınacak yer (müstakar)' yalnızca Rabbinin katıdır
«إلى ربك يومئذ المستقر» مستقر الخلائق فيحاسبون ويجازون.
Saheeh InternationalMan will be informed that Day of what he sent ahead and kept back
Elmalılı Hamdi YazırO gün insana, yapıp öne sürdüğü ve geri bıraktığı ne varsa bildirilir
Ali Bulaçİnsana o gün, önceden takdim ettikleri ve erteledikleri şeylerle haber verilir
«ينبأ الإنسان يومئذ بما قدم وأخر» بأول عمله وآخره.
Saheeh InternationalRather, man, against himself, will be a witness
Elmalılı Hamdi YazırDoğrusu insan kendi nefsini görür
Ali BulaçHayır; insan, kendi nefsine karşı bir basirettir
«بل الإنسان على نفسه بصيرة» شاهد تنطق جوارحه بعمله والهاء للمبالغة فلا بد من جزائه.
Saheeh InternationalEven if he presents his excuses
Elmalılı Hamdi YazırBir takım özürler ortaya atsa da
Ali BulaçKendi mazeretlerini ortaya atsa bile
«ولو ألقى معاذيره» جمع معذرة على غير قياس، أي لو جاء بكل معذرة ما قُبلت منه.
Saheeh InternationalMove not your tongue with it, [O Muhammad], to hasten with recitation of the Qur'an
Elmalılı Hamdi YazırOnu hemen okumak için dilini depretme
Ali BulaçOnu (Kur'an'ı, kavrayıp belletmek için) aceleye kapılıp dilini onunla hareket ettirip-durma
قال تعالى لنبيه: «لا تحرك به» بالقرآن قبل فراغ جبريل منه «لسانك لتعجل به» خوف أن ينفلت منك.
Saheeh InternationalIndeed, upon Us is its collection [in your heart] and [to make possible] its recitation
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz onu toplamak ve okumak bize aittir
Ali BulaçŞüphesiz, onu (kalbinde) toplamak ve onu (sana) okutmak Bize ait (bir iş)tir
«إن علينا جمعه» في صدرك «وقرآنه» قراءتك إياه أي جريانه على لسانك.
Saheeh InternationalSo when We have recited it [through Gabriel], then follow its recitation
Elmalılı Hamdi YazırO halde biz onu okuduğumuz zaman sen onun okunuşunu takip et
Ali BulaçŞu halde, Biz onu okuduğumuz zaman, sen de onun okunuşunu izle
«فإذا قرأناه» عليك بقراءة جبريل «فاتبع قرآنه» استمع قراءته فكان صلى الله عليه وسلم يستمع ثم يقرؤه.
Saheeh InternationalThen upon Us is its clarification [to you]
Elmalılı Hamdi YazırSonra onu açıklamak da bize aittir
Ali BulaçSonra muhakkak onu açıklamak Bize ait (bir iş)tir
«ثم إن علينا بيانه» بالتفهيم لك، والمناسبة بين هذه الآية وما قبلها أن تلك تضمنت الإعراض عن آيات الله وهذه تضمنت المبادرة إليها بحفظها.
Saheeh InternationalNo! But you love the immediate
Elmalılı Hamdi YazırHayır, siz peşin olanı (dünyayı) seviyorsunuz da
Ali BulaçHayır; siz çarçabuk geçmekte olanı (dünyayı) seviyorsunuz
«كلا» استفتاح بمعنى ألا «بل يحبون العاجلة» الدنيا بالياء والتاء في الفعلين.
Saheeh InternationalAnd leave the Hereafter
Elmalılı Hamdi YazırAhireti bırakıyorsunuz
Ali BulaçVe ahireti terk edip-bırakıyorsunuz
«ويذرون الآخرة» فلا يعملون لها.
Saheeh International[Some] faces, that Day, will be radiant
Elmalılı Hamdi YazırYüzler var ki o gün ışıl ışıl parlar
Ali BulaçO gün yüzler ışıl ışıl parlar
«وجوه يومئذ» أي في يوم القيامة «ناضرة» حسنة مضيئة.
Saheeh InternationalLooking at their Lord
Elmalılı Hamdi YazırRabbine bakar
Ali BulaçRablerine bakıp-durur
«إلى ربها ناظرة» أي يرون الله سبحانه وتعالى في الآخرة.
Saheeh InternationalAnd [some] faces, that Day, will be contorted
Elmalılı Hamdi YazırYüzler de var ki o gün asıktır
Ali BulaçO gün, öyle yüzler vardır ki kararmış-ekşimiştir
«ووجوه يومئذ باسرة» كالحة شديدة العبوس.
Saheeh InternationalExpecting that there will be done to them [something] backbreaking
Elmalılı Hamdi YazırAnlar ki kendisine belkıran (bel kemiklerini kıran belalı bir iş) yapılır
Ali BulaçKendisine, beli büken işlerin yapılacağını anlamaktadır
«تظن» توقن «أن يُفعل بها فاقرة» داهية عظيمة تكسر فقار الظهر.
Saheeh InternationalNo! When the soul has reached the collar bones
Elmalılı Hamdi YazırHayır hayır, ne zaman ki can köprücük kemiklerine dayanır
Ali BulaçHayır; can, köprücük kemiğine gelip dayandığı zaman
«كلا» بمعنى ألا «إذا بلغت» النفس «التراقي» عظام الحلق.
Saheeh InternationalAnd it is said, "Who will cure [him]
Elmalılı Hamdi YazırTedavi edebilecek kimdir?" denilir
Ali BulaçSon müdahaleyi yapacak kim" denir
«وقيل» قال من حوله «من راق» يرقيه ليشفى.
Saheeh InternationalAnd the dying one is certain that it is the [time of] separation
Elmalılı Hamdi YazırCan çekişen bunun o ayrılık anı olduğunu anlar
Ali BulaçArtık gerçekten, kendisi de bir ayrılık olduğunu anlamıştır
«وظن» أيقن من بلغت نفسه ذلك «أنه الفراق» فراق الدنيا.
Saheeh InternationalAnd the leg is wound about the leg
Elmalılı Hamdi YazırBacak bacağa dolaşır
Ali Bulaç(Ölüm korkusundan) Ayaklar birbirine dolaştığında
«والتفَّت الساق بالساق» أي إحدى ساقيه بالأخرى عند الموت، أو التفت شدة فراق الدنيا بشدة إقبال الآخرة.
Saheeh InternationalTo your Lord, that Day, will be the procession
Elmalılı Hamdi Yazırİşte o gün sevk, ancak Rabbinedir
Ali BulaçO gün sevk, yalnızca Rabbinedir
«إلى ربك يومئذ المساق» أي السوق وهذا يدل على العامل في إذا، والمعنى إذا بلغت النفس الحلقوم تساق إلى حكم ربها.
Saheeh InternationalAnd the disbeliever had not believed, nor had he prayed
Elmalılı Hamdi YazırFakat o, ne sadaka verdi, ne namaz kıldı
Ali BulaçFakat o, ne doğrulamış ne de namaz kılmıştı
«فلا صدق» الإنسان «ولا صلى» أي لم يصدق ولم يصلِّ.
Saheeh InternationalBut [instead], he denied and turned away
Elmalılı Hamdi YazırFakat yalanladı ve döndü
Ali BulaçAncak o, yalanlamış ve yüz çevirmişti
«ولكن كذب» بالقرآن «وتولى» عن الإيمان.
Saheeh InternationalAnd then he went to his people, swaggering [in pride]
Elmalılı Hamdi YazırSonra da çalım sata sata ailesine gitti
Ali BulaçSonra çalım satarak yakınlarına gitmişti
«ثم ذهب إلى أهله يتمطى» يتبختر في مشيته إعجابا.
Saheeh InternationalWoe to you, and woe
Elmalılı Hamdi YazırGerektir o bela sana, gerek
Ali BulaçSen buna müstahaksın, dahasına müstahaksın
«أوْلى لك» فيه التفات عن الغيبة والكلمة اسم فعل واللام للتبيين، أي وليك ما تكره «فأوْلى» أي فهو أولى بك من غيرك.
Saheeh InternationalThen woe to you, and woe
Elmalılı Hamdi YazırEvet, gerektir o bela sana gerek
Ali BulaçYine müstahaksın, dahasına da müstahaksın
«ثم أوْلى لك فأوْلى» تأكيد.
Saheeh InternationalDoes man think that he will be left neglected
Elmalılı Hamdi Yazırİnsan başıboş bırakılacağını mı sanır
Ali Bulaçİnsan, 'kendi başına ve sorumsuz' bırakılacağını mı sanıyor
«أيحسب» يظن «الإنسان أن يُترك سدى» هملا لا يكلف بالشرائع لا يحسب ذلك.
Saheeh InternationalHad he not been a sperm from semen emitted
Elmalılı Hamdi YazırO, dökülen erlik suyundan bir damla (sperm) değil miydi
Ali BulaçKendisi, akıtılan meniden bir damla su değil miydi
«ألم يك» أي كان «نطفة من منيّ يمنى» بالياء والتاء تصب في الرحم.
Saheeh InternationalThen he was a clinging clot, and [Allah] created [his form] and proportioned [him]
Elmalılı Hamdi YazırSonra bir aleka (embriyon) oldu da Rabbi onu biçime koydu, sonra şekil verdi
Ali BulaçSonra bir alak (embriyo) oldu, derken (Allah, onu) yarattı ve bir 'düzen içinde biçim verdi
«ثم كان» المني «علقة فخلق» الله منها الإنسان «فسوى» عدل أعضاءه.
Saheeh InternationalAnd made of him two mates, the male and the female
Elmalılı Hamdi YazırOndan da iki cinsi; erkek ve dişiyi var etti
Ali BulaçBöylece ondan, erkek ve dişi olmak üzere çift kıldı
«فجعل منه» من المني الذي صار علقة قطعة دم ثم مضغة أي قطعة لحم «الزوجين» النوعين «الذكر والأنثى» يجتمعان تارة وينفرد كل منهما عن الآخر تارة.
Saheeh InternationalIs not that [Creator] Able to give life to the dead
Elmalılı Hamdi YazırPeki, bunu yapanın ölüleri diriltmeye gücü yetmez mi
Ali Bulaç(Öyleyse Allah,) Ölüleri diriltmeye güç yetiren değil midir
«أَليس ذلك» الفعَّال لهذه الأشياء «بقادر على أن يحيي الموتى» قال صلى الله عليه وسلم: بلى.