75. Al-Qiyaama سُورَةُ القِيَامَةِ
● Med● Kalkale● Ğunne● İhfâ● İdğâm (ğunneli)● İdğâm (ğunnesiz)● İklâb● Okunmayan harf
Yusuf AliI do call to witness the Resurrection Day
Diyanet İşleri MealiKıyamet gününe yemin ederim
Süleyman AteşYoo, kıyamet gününe and içerim
«لا» زائدة في الموضعين «أقسم بيوم القيامة».
Yusuf AliAnd I do call to witness the self-reproaching spirit: (Eschew Evil)
Diyanet İşleri MealiVe nedamet çeken nefse yemin ederim
Süleyman AteşYoo, daima, kendini kınayan nefse and içerim
«ولا أقسم بالنفس اللوامة» التي تلوم نفسها وإن اجتهدت في الإحسان وجواب القسم محذوف، أي لتبعثن، دل عليه:
Yusuf AliDoes man think that We cannot assemble his bones
Diyanet İşleri Mealiİnsan, kemiklerini bir araya toplayamayız mı sanıyor
Süleyman Ateşİnsan kendisinin kemiklerini bir araya toplamayacağımızı mı sanıyor
«أيحسب الإنسان» أي الكافر «ألن نجمع عظامه» للبعث والإحياء.
Yusuf AliNay, We are able to put together in perfect order the very tips of his fingers
Diyanet İşleri MealiEvet, Biz onu, parmak uçlarına varıncaya kadar bütün incelikleriyle yeniden yapmaya kadiriz
Süleyman AteşEvet, toplarız, onun parmak uçlarnı düzenlemeğe gücümüz yeter
«بلى» نجمعها «قادرين» مع جمعها «على أن نسوِّي بنانه» وهو الأصابع، أي نعيد عظامها كما كانت مع صغرها فكيف بالكبيرة.
Yusuf AliBut man wishes to do wrong (even) in the time in front of him
Diyanet İşleri MealiAma, insanoğlu gelecekte de suç işlemek ister de: "Kıyamet günü ne zamanmış! " der
Süleyman AteşFakat insan, devamlı suç işleyerek ilerisini berbadetmek ister
«بل يريد الإنسان ليفجر» اللام زائدة ونصبه بأن مقدرة، أي أن يكذب «أمامه» أي يوم القيامة، دل عليه.
Yusuf AliHe questions: "When is the Day of Resurrection
Diyanet İşleri MealiAma, insanoğlu gelecekte de suç işlemek ister de: "Kıyamet günü ne zamanmış! " der
Süleyman AteşKıyamet günü nerede? diye sorup durur
«يَسأَل أَيان» متى «يوم القيامة» سؤال استهزاء وتكذيب.
Yusuf AliAt length, when the sight is dazed
Diyanet İşleri MealiGözün kamaştığı, ayın tutulduğu, güneş ve ayın bir araya getirildiği zaman, işte o gün insan: "kaçacak yer nerede?" der
Süleyman AteşAma göz (güneş gibi ortaya çıkan gerçeğin karşısında) kamaştığı
«فإذا برق البصر» بكسر الراء وفتحها دهش وتحير لما رأى مما كان يكذبه.
Yusuf AliAnd the moon is buried in darkness
Diyanet İşleri MealiGözün kamaştığı, ayın tutulduğu, güneş ve ayın bir araya getirildiği zaman, işte o gün insan: "kaçacak yer nerede?" der
Süleyman AteşAy tutulduğu
«وخسف القمر» أظلم وذهب ضوءه.
Yusuf AliAnd the sun and moon are joined together
Diyanet İşleri MealiGözün kamaştığı, ayın tutulduğu, güneş ve ayın bir araya getirildiği zaman, işte o gün insan: "kaçacak yer nerede?" der
Süleyman AteşGüneş ve Ay bir araya toplandığı zaman
«وجمع الشمس والقمر» فطلعا من المغرب أو ذهب ضوءهما وذلك في يوم القيامة.
Yusuf AliThat Day will Man say: "Where is the refuge
Diyanet İşleri MealiGözün kamaştığı, ayın tutulduğu, güneş ve ayın bir araya getirildiği zaman, işte o gün insan: "kaçacak yer nerede?" der
Süleyman Ateş(Evet) O gün insan: "Kaçacak yer neresi?" der
«يقول الإنسان يومئذ أين المفر» الفرار.
Yusuf AliBy no means! No place of safety
Diyanet İşleri MealiHayır; hayır; bir sığınak yoktur
Süleyman AteşHayır, sığınacak yer yoktur
«كلا» ردع عن طلب الفرار «لا وزر» لا ملجأ يتحصن به.
Yusuf AliBefore thy Lord (alone), that Day will be the place of rest
Diyanet İşleri MealiO gün, sen, Rabbinin huzuruna varıp durursun
Süleyman AteşO gün varıp durulacak yer, ancak Rabbinin huzurudur (ey insan)
«إلى ربك يومئذ المستقر» مستقر الخلائق فيحاسبون ويجازون.
Yusuf AliThat Day will Man be told (all) that he put forward, and all that he put back
Diyanet İşleri MealiO gün, insanoğluna önde ve sonda yaptığı ne varsa bildirilir
Süleyman Ateş(O zaman) İnsanın yapıp öne sürdüğü, (yapmayıp) geri bıraktığı herşey kendisine haber verilir
«ينبأ الإنسان يومئذ بما قدم وأخر» بأول عمله وآخره.
Yusuf AliNay, man will be evidence against himself
Diyanet İşleri MealiÖzürlerini sayıp dökse de, insanoğlu, artık kendi kendinin şahididir
Süleyman AteşDoğrusu insan kendi nefsini görür
«بل الإنسان على نفسه بصيرة» شاهد تنطق جوارحه بعمله والهاء للمبالغة فلا بد من جزائه.
Yusuf AliEven though he were to put up his excuses
Diyanet İşleri MealiÖzürlerini sayıp dökse de, insanoğlu, artık kendi kendinin şahididir
Süleyman AteşBirtakım özürler ortaya atsa da
«ولو ألقى معاذيره» جمع معذرة على غير قياس، أي لو جاء بكل معذرة ما قُبلت منه.
Yusuf AliMove not thy tongue concerning the (Qur'an) to make haste therewith
Diyanet İşleri MealiCebrail sana Kuran okurken, unutmamak için acele edip onunla beraber söyleme, yalnız dinle
Süleyman Ateş(Ey Muhammed,) Onu hemen okumak için diline depretme
قال تعالى لنبيه: «لا تحرك به» بالقرآن قبل فراغ جبريل منه «لسانك لتعجل به» خوف أن ينفلت منك.
Yusuf AliIt is for Us to collect it and to promulgate it
Diyanet İşleri MealiDoğrusu o vahyolunanı kalbine yerleştirmek ve onu sana okutturmak Bize düşer
Süleyman AteşOnu (senin kalbinde) toplamak ve (sana) okumak bize düşer
«إن علينا جمعه» في صدرك «وقرآنه» قراءتك إياه أي جريانه على لسانك.
Yusuf AliBut when We have promulgated it, follow thou its recital (as promulgated)
Diyanet İşleri MealiBiz onu Cebrail'e okuttuğumuz zaman, onun okumasını dinle
Süleyman AteşO halde sana Kur'an'ı okuduğumuz zaman onun okunuşunu izle
«فإذا قرأناه» عليك بقراءة جبريل «فاتبع قرآنه» استمع قراءته فكان صلى الله عليه وسلم يستمع ثم يقرؤه.
Yusuf AliNay more, it is for Us to explain it (and make it clear)
Diyanet İşleri MealiSonra onu sana açıklamak Bize düşer
Süleyman AteşSonra onu açıklamak da bize düşer
«ثم إن علينا بيانه» بالتفهيم لك، والمناسبة بين هذه الآية وما قبلها أن تلك تضمنت الإعراض عن آيات الله وهذه تضمنت المبادرة إليها بحفظها.
Yusuf AliNay, (ye men!) but ye love the fleeting life
Diyanet İşleri MealiHayır, hayır! Sizler, çabuk elde edeceğiniz dünya nimetlerini seversiniz
Süleyman AteşHayır, siz çabuk(geçen şu dünyay)ı seviyorsunuz da
«كلا» استفتاح بمعنى ألا «بل يحبون العاجلة» الدنيا بالياء والتاء في الفعلين.
Yusuf AliAnd leave alone the Hereafter
Diyanet İşleri MealiAhireti bırakırsınız
Süleyman AteşAhireti bırakıyorsunuz
«ويذرون الآخرة» فلا يعملون لها.
Yusuf AliSome faces, that Day, will beam (in brightness and beauty)
Diyanet İşleri MealiO gün bir takım yüzler Rablerine bakıp parlayacaktır
Süleyman AteşYüzler var ki o gün ışıl ışıl parlar
«وجوه يومئذ» أي في يوم القيامة «ناضرة» حسنة مضيئة.
Yusuf AliLooking towards their Lord
Diyanet İşleri MealiO gün bir takım yüzler Rablerine bakıp parlayacaktır
Süleyman AteşRabbine bakar
«إلى ربها ناظرة» أي يرون الله سبحانه وتعالى في الآخرة.
Yusuf AliAnd some faces, that Day, will be sad and dismal
Diyanet İşleri MealiO gün bir takım yüzler de asıktır
Süleyman AteşYüzler de var ki o gün asıktır
«ووجوه يومئذ باسرة» كالحة شديدة العبوس.
Yusuf AliIn the thought that some back-breaking calamity was about to be inflicted on them
Diyanet İşleri MealiKendisinin belkemiğinin kırılacağını sanır
Süleyman AteşKendisine bel kemiklerini kıran(bela)nın yapılacağını anlar
«تظن» توقن «أن يُفعل بها فاقرة» داهية عظيمة تكسر فقار الظهر.
Yusuf AliYea, when (the soul) reaches to the collar-bone (in its exit)
Diyanet İşleri MealiDikkat edin; can boğaza gelip köprücük kemiklerine dayandığı zaman: "Çare bulan yok mudur?" denir
Süleyman AteşHayır, ne zaman ki can, köprücük kemiklerine dayanır
«كلا» بمعنى ألا «إذا بلغت» النفس «التراقي» عظام الحلق.
Yusuf AliAnd there will be a cry, "Who is a magician (to restore him)
Diyanet İşleri MealiDikkat edin; can boğaza gelip köprücük kemiklerine dayandığı zaman: "Çare bulan yok mudur?" denir
Süleyman AteşVe (başında bulunanlar tarafından): "Kim afsun yapar acaba? denir
«وقيل» قال من حوله «من راق» يرقيه ليشفى.
Yusuf AliAnd he will conclude that it was (the Time) of Parting
Diyanet İşleri MealiArtık ayrılık vaktinin geldiğini sanır
Süleyman AteşVe kendisi artık bunun, ayrılık zamanı olduğunu anlar
«وظن» أيقن من بلغت نفسه ذلك «أنه الفراق» فراق الدنيا.
Yusuf AliAnd one leg will be joined with another
Diyanet İşleri MealiBacaklar birbirine dolaşır
Süleyman AteşVe bacak bacağa dolaşır
«والتفَّت الساق بالساق» أي إحدى ساقيه بالأخرى عند الموت، أو التفت شدة فراق الدنيا بشدة إقبال الآخرة.
Yusuf AliThat Day the Drive will be (all) to thy Lord
Diyanet İşleri MealiO gün sevk Rabbin huzurunadır
Süleyman Ateşİşte o gün, sevk Rabbinedir (can, Allah'ın huzuruna sevk edilir)
«إلى ربك يومئذ المساق» أي السوق وهذا يدل على العامل في إذا، والمعنى إذا بلغت النفس الحلقوم تساق إلى حكم ربها.
Yusuf AliSo he gave nothing in charity, nor did he pray
Diyanet İşleri MealiO, Peygamberi doğrulamamış, namaz kılmamış, ama yalanlayıp yüz çevirmiş, sonra da salına salına kendinden yana olanlara gitmişti
Süleyman AteşNe sadaka verdi, ne de namaz kıldı
«فلا صدق» الإنسان «ولا صلى» أي لم يصدق ولم يصلِّ.
Yusuf AliBut on the contrary, he rejected Truth and turned away
Diyanet İşleri MealiO, Peygamberi doğrulamamış, namaz kılmamış, ama yalanlayıp yüz çevirmiş, sonra da salına salına kendinden yana olanlara gitmişti
Süleyman AteşFakat yalanladı, döndü
«ولكن كذب» بالقرآن «وتولى» عن الإيمان.
Yusuf AliThen did he stalk to his family in full conceit
Diyanet İşleri MealiO, Peygamberi doğrulamamış, namaz kılmamış, ama yalanlayıp yüz çevirmiş, sonra da salına salına kendinden yana olanlara gitmişti
Süleyman AteşSonra çalım satarak ailesine gitti
«ثم ذهب إلى أهله يتمطى» يتبختر في مشيته إعجابا.
Yusuf AliWoe to thee, (O men!), yea, woe
Diyanet İşleri MealiSana yazıklar olsun, yazıklar
Süleyman AteşYazık sana yazık
«أوْلى لك» فيه التفات عن الغيبة والكلمة اسم فعل واللام للتبيين، أي وليك ما تكره «فأوْلى» أي فهو أولى بك من غيرك.
Yusuf AliAgain, Woe to thee, (O men!), yea, woe
Diyanet İşleri MealiDaha ne olsun, sana yazıklar olsun, yazıklar
Süleyman AteşYine yazık sana yazık
«ثم أوْلى لك فأوْلى» تأكيد.
Yusuf AliDoes man think that he will be left uncontrolled, (without purpose)
Diyanet İşleri Mealiİnsanoğlu kendisinin başıboş bırakılacağını mı sanır
Süleyman Ateşİnsan, başı boş bırakılacağını mı sanır
«أيحسب» يظن «الإنسان أن يُترك سدى» هملا لا يكلف بالشرائع لا يحسب ذلك.
Yusuf AliWas he not a drop of sperm emitted (in lowly form)
Diyanet İşleri MealiO, katılan bir meni damlası değil miydi
Süleyman AteşKendisi dökülen meniden bir nutfe (sperm) değil miydi
«ألم يك» أي كان «نطفة من منيّ يمنى» بالياء والتاء تصب في الرحم.
Yusuf AliThen did he become a leech-like clot; then did (God) make and fashion (him) in due proportion
Diyanet İşleri MealiSonra kan pıhtısı olmuş, sonra Allah onu yaratıp şekil vermişti
Süleyman AteşSonra alaka (rahme asılan embriyo) oldu da (Rabbi onu) yarattı, düzenledi
«ثم كان» المني «علقة فخلق» الله منها الإنسان «فسوى» عدل أعضاءه.
Yusuf AliAnd of him He made two sexes, male and female
Diyanet İşleri MealiOndan, erkek, dişi iki cins yaratmıştı
Süleyman AteşO(meni)den iki çifti: Erkeği ve dişiyi var etti
«فجعل منه» من المني الذي صار علقة قطعة دم ثم مضغة أي قطعة لحم «الزوجين» النوعين «الذكر والأنثى» يجتمعان تارة وينفرد كل منهما عن الآخر تارة.
Yusuf AliHas not He, (the same), the power to give life to the dead
Diyanet İşleri MealiBunları yapan Allah'ın ölüleri diriltmeye gücü yetmez mi? Elbette yeter
Süleyman AteşŞimdi bun(ları yapan Allah)ın ölüleri diriltmeğe gücü yetmez mi
«أَليس ذلك» الفعَّال لهذه الأشياء «بقادر على أن يحيي الموتى» قال صلى الله عليه وسلم: بلى.