75. Al-Qiyaama سُورَةُ القِيَامَةِ
Elmalılı Hamdi YazırHayır, yemin ederim o kıyamet gününe
Yusuf AliI do call to witness the Resurrection Day
Ali BulaçHayır, kalkış (kıyamet) gününe and ederim
Saheeh InternationalI swear by the Day of Resurrection
«لا» زائدة في الموضعين «أقسم بيوم القيامة».
Elmalılı Hamdi YazırYine hayır, yemin ederim o sürekli kendini kınayan nefse
Yusuf AliAnd I do call to witness the self-reproaching spirit: (Eschew Evil)
Ali BulaçVe yine hayır; kendini kınayıp duran nefse de and ederim
Saheeh InternationalAnd I swear by the reproaching soul [to the certainty of resurrection]
«ولا أقسم بالنفس اللوامة» التي تلوم نفسها وإن اجتهدت في الإحسان وجواب القسم محذوف، أي لتبعثن، دل عليه:
Elmalılı Hamdi Yazırİnsan, kendisinin kemiklerini bir araya toplayamayacağımızı mı sanıyor
Yusuf AliDoes man think that We cannot assemble his bones
Ali Bulaçİnsan, onun kemiklerini Bizim kesin olarak biraraya getirmeyeceğimizi mi sanıyor
Saheeh InternationalDoes man think that We will not assemble his bones
«أيحسب الإنسان» أي الكافر «ألن نجمع عظامه» للبعث والإحياء.
Elmalılı Hamdi YazırEvet, bizim onun parmak uçlarını bile aynen eski haline getirmeye gücümüz yeter
Yusuf AliNay, We are able to put together in perfect order the very tips of his fingers
Ali BulaçEvet; onun parmak uçlarını dahi derleyip-(yeniden) düzene koymaya güç yetirenleriz
Saheeh InternationalYes. [We are] Able [even] to proportion his fingertips
«بلى» نجمعها «قادرين» مع جمعها «على أن نسوِّي بنانه» وهو الأصابع، أي نعيد عظامها كما كانت مع صغرها فكيف بالكبيرة.
Elmalılı Hamdi YazırFakat insan günahı devam ettirmek ister
Yusuf AliBut man wishes to do wrong (even) in the time in front of him
Ali BulaçAncak insan, önündeki (sonsuz geleceği)ni de 'fücurla sürdürmek ister
Saheeh InternationalBut man desires to continue in sin
«بل يريد الإنسان ليفجر» اللام زائدة ونصبه بأن مقدرة، أي أن يكذب «أمامه» أي يوم القيامة، دل عليه.
Elmalılı Hamdi YazırO kıyamet günü ne zaman? diye sorar
Yusuf AliHe questions: "When is the Day of Resurrection
Ali BulaçKıyamet günü ne zamanmış" diye sorar
Saheeh InternationalHe asks, "When is the Day of Resurrection
«يَسأَل أَيان» متى «يوم القيامة» سؤال استهزاء وتكذيب.
Elmalılı Hamdi YazırNe zaman ki o göz şimşek çakar
Yusuf AliAt length, when the sight is dazed
Ali BulaçAma göz 'kamaşıp da kaydığı
Saheeh InternationalSo when vision is dazzled
«فإذا برق البصر» بكسر الراء وفتحها دهش وتحير لما رأى مما كان يكذبه.
Elmalılı Hamdi YazırAy tutulur
Yusuf AliAnd the moon is buried in darkness
Ali BulaçAy karardığı
Saheeh InternationalAnd the moon darkens
«وخسف القمر» أظلم وذهب ضوءه.
Elmalılı Hamdi YazırGüneş ve ay toplanır
Yusuf AliAnd the sun and moon are joined together
Ali BulaçGüneş ve ay birleştirildiği zaman
Saheeh InternationalAnd the sun and the moon are joined
«وجمع الشمس والقمر» فطلعا من المغرب أو ذهب ضوءهما وذلك في يوم القيامة.
Elmalılı Hamdi Yazırİşte o gün insan, "kaçacak yer neresi?" der
Yusuf AliThat Day will Man say: "Where is the refuge
Ali Bulaçİnsan o gün: "Kaçış nereye?" der
Saheeh InternationalMan will say on that Day, "Where is the [place of] escape
«يقول الإنسان يومئذ أين المفر» الفرار.
Elmalılı Hamdi YazırHayır, hayır, yok bir siper
Yusuf AliBy no means! No place of safety
Ali BulaçHayır, sığınacak herhangi bir yer yok
Saheeh InternationalNo! There is no refuge
«كلا» ردع عن طلب الفرار «لا وزر» لا ملجأ يتحصن به.
Elmalılı Hamdi YazırO gün varılıp durulacak yer, ancak Rabbinin huzurudur
Yusuf AliBefore thy Lord (alone), that Day will be the place of rest
Ali BulaçO gün, 'sonunda varılıp karar kılınacak yer (müstakar)' yalnızca Rabbinin katıdır
Saheeh InternationalTo your Lord, that Day, is the [place of] permanence
«إلى ربك يومئذ المستقر» مستقر الخلائق فيحاسبون ويجازون.
Elmalılı Hamdi YazırO gün insana, yapıp öne sürdüğü ve geri bıraktığı ne varsa bildirilir
Yusuf AliThat Day will Man be told (all) that he put forward, and all that he put back
Ali Bulaçİnsana o gün, önceden takdim ettikleri ve erteledikleri şeylerle haber verilir
Saheeh InternationalMan will be informed that Day of what he sent ahead and kept back
«ينبأ الإنسان يومئذ بما قدم وأخر» بأول عمله وآخره.
Elmalılı Hamdi YazırDoğrusu insan kendi nefsini görür
Yusuf AliNay, man will be evidence against himself
Ali BulaçHayır; insan, kendi nefsine karşı bir basirettir
Saheeh InternationalRather, man, against himself, will be a witness
«بل الإنسان على نفسه بصيرة» شاهد تنطق جوارحه بعمله والهاء للمبالغة فلا بد من جزائه.
Elmalılı Hamdi YazırBir takım özürler ortaya atsa da
Yusuf AliEven though he were to put up his excuses
Ali BulaçKendi mazeretlerini ortaya atsa bile
Saheeh InternationalEven if he presents his excuses
«ولو ألقى معاذيره» جمع معذرة على غير قياس، أي لو جاء بكل معذرة ما قُبلت منه.
Elmalılı Hamdi YazırOnu hemen okumak için dilini depretme
Yusuf AliMove not thy tongue concerning the (Qur'an) to make haste therewith
Ali BulaçOnu (Kur'an'ı, kavrayıp belletmek için) aceleye kapılıp dilini onunla hareket ettirip-durma
Saheeh InternationalMove not your tongue with it, [O Muhammad], to hasten with recitation of the Qur'an
قال تعالى لنبيه: «لا تحرك به» بالقرآن قبل فراغ جبريل منه «لسانك لتعجل به» خوف أن ينفلت منك.
Elmalılı Hamdi YazırKuşkusuz onu toplamak ve okumak bize aittir
Yusuf AliIt is for Us to collect it and to promulgate it
Ali BulaçŞüphesiz, onu (kalbinde) toplamak ve onu (sana) okutmak Bize ait (bir iş)tir
Saheeh InternationalIndeed, upon Us is its collection [in your heart] and [to make possible] its recitation
«إن علينا جمعه» في صدرك «وقرآنه» قراءتك إياه أي جريانه على لسانك.
Elmalılı Hamdi YazırO halde biz onu okuduğumuz zaman sen onun okunuşunu takip et
Yusuf AliBut when We have promulgated it, follow thou its recital (as promulgated)
Ali BulaçŞu halde, Biz onu okuduğumuz zaman, sen de onun okunuşunu izle
Saheeh InternationalSo when We have recited it [through Gabriel], then follow its recitation
«فإذا قرأناه» عليك بقراءة جبريل «فاتبع قرآنه» استمع قراءته فكان صلى الله عليه وسلم يستمع ثم يقرؤه.
Elmalılı Hamdi YazırSonra onu açıklamak da bize aittir
Yusuf AliNay more, it is for Us to explain it (and make it clear)
Ali BulaçSonra muhakkak onu açıklamak Bize ait (bir iş)tir
Saheeh InternationalThen upon Us is its clarification [to you]
«ثم إن علينا بيانه» بالتفهيم لك، والمناسبة بين هذه الآية وما قبلها أن تلك تضمنت الإعراض عن آيات الله وهذه تضمنت المبادرة إليها بحفظها.
Elmalılı Hamdi YazırHayır, siz peşin olanı (dünyayı) seviyorsunuz da
Yusuf AliNay, (ye men!) but ye love the fleeting life
Ali BulaçHayır; siz çarçabuk geçmekte olanı (dünyayı) seviyorsunuz
Saheeh InternationalNo! But you love the immediate
«كلا» استفتاح بمعنى ألا «بل يحبون العاجلة» الدنيا بالياء والتاء في الفعلين.
Elmalılı Hamdi YazırAhireti bırakıyorsunuz
Yusuf AliAnd leave alone the Hereafter
Ali BulaçVe ahireti terk edip-bırakıyorsunuz
Saheeh InternationalAnd leave the Hereafter
«ويذرون الآخرة» فلا يعملون لها.
Elmalılı Hamdi YazırYüzler var ki o gün ışıl ışıl parlar
Yusuf AliSome faces, that Day, will beam (in brightness and beauty)
Ali BulaçO gün yüzler ışıl ışıl parlar
Saheeh International[Some] faces, that Day, will be radiant
«وجوه يومئذ» أي في يوم القيامة «ناضرة» حسنة مضيئة.
Elmalılı Hamdi YazırRabbine bakar
Yusuf AliLooking towards their Lord
Ali BulaçRablerine bakıp-durur
Saheeh InternationalLooking at their Lord
«إلى ربها ناظرة» أي يرون الله سبحانه وتعالى في الآخرة.
Elmalılı Hamdi YazırYüzler de var ki o gün asıktır
Yusuf AliAnd some faces, that Day, will be sad and dismal
Ali BulaçO gün, öyle yüzler vardır ki kararmış-ekşimiştir
Saheeh InternationalAnd [some] faces, that Day, will be contorted
«ووجوه يومئذ باسرة» كالحة شديدة العبوس.
Elmalılı Hamdi YazırAnlar ki kendisine belkıran (bel kemiklerini kıran belalı bir iş) yapılır
Yusuf AliIn the thought that some back-breaking calamity was about to be inflicted on them
Ali BulaçKendisine, beli büken işlerin yapılacağını anlamaktadır
Saheeh InternationalExpecting that there will be done to them [something] backbreaking
«تظن» توقن «أن يُفعل بها فاقرة» داهية عظيمة تكسر فقار الظهر.
Elmalılı Hamdi YazırHayır hayır, ne zaman ki can köprücük kemiklerine dayanır
Yusuf AliYea, when (the soul) reaches to the collar-bone (in its exit)
Ali BulaçHayır; can, köprücük kemiğine gelip dayandığı zaman
Saheeh InternationalNo! When the soul has reached the collar bones
«كلا» بمعنى ألا «إذا بلغت» النفس «التراقي» عظام الحلق.
Elmalılı Hamdi YazırTedavi edebilecek kimdir?" denilir
Yusuf AliAnd there will be a cry, "Who is a magician (to restore him)
Ali BulaçSon müdahaleyi yapacak kim" denir
Saheeh InternationalAnd it is said, "Who will cure [him]
«وقيل» قال من حوله «من راق» يرقيه ليشفى.
Elmalılı Hamdi YazırCan çekişen bunun o ayrılık anı olduğunu anlar
Yusuf AliAnd he will conclude that it was (the Time) of Parting
Ali BulaçArtık gerçekten, kendisi de bir ayrılık olduğunu anlamıştır
Saheeh InternationalAnd the dying one is certain that it is the [time of] separation
«وظن» أيقن من بلغت نفسه ذلك «أنه الفراق» فراق الدنيا.
Elmalılı Hamdi YazırBacak bacağa dolaşır
Yusuf AliAnd one leg will be joined with another
Ali Bulaç(Ölüm korkusundan) Ayaklar birbirine dolaştığında
Saheeh InternationalAnd the leg is wound about the leg
«والتفَّت الساق بالساق» أي إحدى ساقيه بالأخرى عند الموت، أو التفت شدة فراق الدنيا بشدة إقبال الآخرة.
Elmalılı Hamdi Yazırİşte o gün sevk, ancak Rabbinedir
Yusuf AliThat Day the Drive will be (all) to thy Lord
Ali BulaçO gün sevk, yalnızca Rabbinedir
Saheeh InternationalTo your Lord, that Day, will be the procession
«إلى ربك يومئذ المساق» أي السوق وهذا يدل على العامل في إذا، والمعنى إذا بلغت النفس الحلقوم تساق إلى حكم ربها.
Elmalılı Hamdi YazırFakat o, ne sadaka verdi, ne namaz kıldı
Yusuf AliSo he gave nothing in charity, nor did he pray
Ali BulaçFakat o, ne doğrulamış ne de namaz kılmıştı
Saheeh InternationalAnd the disbeliever had not believed, nor had he prayed
«فلا صدق» الإنسان «ولا صلى» أي لم يصدق ولم يصلِّ.
Elmalılı Hamdi YazırFakat yalanladı ve döndü
Yusuf AliBut on the contrary, he rejected Truth and turned away
Ali BulaçAncak o, yalanlamış ve yüz çevirmişti
Saheeh InternationalBut [instead], he denied and turned away
«ولكن كذب» بالقرآن «وتولى» عن الإيمان.
Elmalılı Hamdi YazırSonra da çalım sata sata ailesine gitti
Yusuf AliThen did he stalk to his family in full conceit
Ali BulaçSonra çalım satarak yakınlarına gitmişti
Saheeh InternationalAnd then he went to his people, swaggering [in pride]
«ثم ذهب إلى أهله يتمطى» يتبختر في مشيته إعجابا.
Elmalılı Hamdi YazırGerektir o bela sana, gerek
Yusuf AliWoe to thee, (O men!), yea, woe
Ali BulaçSen buna müstahaksın, dahasına müstahaksın
Saheeh InternationalWoe to you, and woe
«أوْلى لك» فيه التفات عن الغيبة والكلمة اسم فعل واللام للتبيين، أي وليك ما تكره «فأوْلى» أي فهو أولى بك من غيرك.
Elmalılı Hamdi YazırEvet, gerektir o bela sana gerek
Yusuf AliAgain, Woe to thee, (O men!), yea, woe
Ali BulaçYine müstahaksın, dahasına da müstahaksın
Saheeh InternationalThen woe to you, and woe
«ثم أوْلى لك فأوْلى» تأكيد.
Elmalılı Hamdi Yazırİnsan başıboş bırakılacağını mı sanır
Yusuf AliDoes man think that he will be left uncontrolled, (without purpose)
Ali Bulaçİnsan, 'kendi başına ve sorumsuz' bırakılacağını mı sanıyor
Saheeh InternationalDoes man think that he will be left neglected
«أيحسب» يظن «الإنسان أن يُترك سدى» هملا لا يكلف بالشرائع لا يحسب ذلك.
Elmalılı Hamdi YazırO, dökülen erlik suyundan bir damla (sperm) değil miydi
Yusuf AliWas he not a drop of sperm emitted (in lowly form)
Ali BulaçKendisi, akıtılan meniden bir damla su değil miydi
Saheeh InternationalHad he not been a sperm from semen emitted
«ألم يك» أي كان «نطفة من منيّ يمنى» بالياء والتاء تصب في الرحم.
Elmalılı Hamdi YazırSonra bir aleka (embriyon) oldu da Rabbi onu biçime koydu, sonra şekil verdi
Yusuf AliThen did he become a leech-like clot; then did (God) make and fashion (him) in due proportion
Ali BulaçSonra bir alak (embriyo) oldu, derken (Allah, onu) yarattı ve bir 'düzen içinde biçim verdi
Saheeh InternationalThen he was a clinging clot, and [Allah] created [his form] and proportioned [him]
«ثم كان» المني «علقة فخلق» الله منها الإنسان «فسوى» عدل أعضاءه.
Elmalılı Hamdi YazırOndan da iki cinsi; erkek ve dişiyi var etti
Yusuf AliAnd of him He made two sexes, male and female
Ali BulaçBöylece ondan, erkek ve dişi olmak üzere çift kıldı
Saheeh InternationalAnd made of him two mates, the male and the female
«فجعل منه» من المني الذي صار علقة قطعة دم ثم مضغة أي قطعة لحم «الزوجين» النوعين «الذكر والأنثى» يجتمعان تارة وينفرد كل منهما عن الآخر تارة.
Elmalılı Hamdi YazırPeki, bunu yapanın ölüleri diriltmeye gücü yetmez mi
Yusuf AliHas not He, (the same), the power to give life to the dead
Ali Bulaç(Öyleyse Allah,) Ölüleri diriltmeye güç yetiren değil midir
Saheeh InternationalIs not that [Creator] Able to give life to the dead
«أَليس ذلك» الفعَّال لهذه الأشياء «بقادر على أن يحيي الموتى» قال صلى الله عليه وسلم: بلى.